Giữa đại ngàn, vẫn có đồng đội chờ ngày trở về

4 giờ trướcBài gốc

Buổi lễ đón nhận và bàn giao 19 hài cốt liệt sĩ tại tỉnh Hủa Phăn đã được tổ chức trang trọng, với sự tham dự của các đồng chí lãnh đạo cấp ủy, chính quyền hai địa phương cùng đông đảo cán bộ, chiến sĩ và nhân dân hai nước Việt Nam - Lào.

Phía sau 19 hài cốt liệt sĩ trở về là hành trình gần 8 tháng lặng lẽ của Đội quy tập Bộ CHQS tỉnh Thanh Hóa giữa đại ngàn Hủa Phăn hiểm trở, là những bước chân âm thầm đi trong mưa rừng, vắt núi, lội suối, lần tìm từng dấu tích chiến tranh đã bị thời gian phủ mờ.

Cấp ủy, chính quyền, đông đảo cán bộ, chiến sĩ và nhân dân tỉnh Hủa Phăn tiễn đưa 19 liệt sĩ quân tình nguyện Việt Nam về nước.

Trong căn lán đơn sơ được dựng tạm giữa đại ngàn ở huyện Mường Hiệm, Thượng tá Lê Hữu Tuấn, Đội trưởng Đội quy tập, trải tấm bản đồ đã cũ nhàu vì mưa nắng. Trên đó là những vòng tròn đỏ đánh dấu các điểm nghi có mộ liệt sĩ. Theo Thượng tá Lê Hữu Tuấn, càng về sau, công việc càng khó. Người biết thông tin chính xác phần lớn đã mất. Nhiều nhân chứng tuổi cao, trí nhớ giảm sút. Có bản làng nằm cheo leo giữa núi đá, muốn tới nơi phải đi bộ cả ngày trời.

Như một thư ký hành trình tìm kiếm của Đội, Trung tá Vũ Bá Thành, Trợ lý dân vận Đội quy tập Bộ CHQS tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Thực hiện nhiệm vụ mùa khô 2025-2026, chúng tôi đã khảo sát tại 10 huyện, 714 bản của tỉnh Hủa Phăn; đào bới, tìm kiếm tại 55 bản và cất bốc được 19 hài cốt liệt sĩ. Con số ấy không chỉ là kết quả của một nhiệm vụ quân sự, mà còn là sự tri ân được đánh đổi bằng biết bao ngày tháng gian nan.

Có những chuyến đi kéo dài nhiều tuần giữa rừng sâu. Ban ngày, cán bộ, nhân viên Đội quy tập tỏa xuống các bản dân cư dò hỏi thông tin; đêm về lại nhóm đèn, đối chiếu sơ đồ, nhật ký chiến đấu, tọa độ cũ. Nhiều lần, khi cả tổ gần như tuyệt vọng vì dấu vết quá mong manh, một câu chuyện của người dân bản lại mở ra hy vọng mới.

Đội quy tập tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại huyện Mường Hiệm.

Bà Liên Vi Lay Khăm, Trưởng bản Săm Phăn Thoong, huyện Mường Hiệm, nhớ rất rõ ngày bộ đội Việt Nam tới bản hỏi tin. Bà kể rằng cha mình từng chứng kiến những người lính quân tình nguyện hy sinh khi hành quân qua khu vực núi phía sau bản. Sau mấy chục năm, địa hình đổi khác, cây rừng phủ kín, nhưng người dân vẫn không quên những người lính Việt Nam từng giúp nhân dân Lào trong những năm chiến tranh khốc liệt. “Bộ đội Việt Nam hy sinh vì nhân dân Lào, bà con chúng tôi luôn ghi nhớ. Giúp tìm các anh cũng là trách nhiệm của dân bản”, bà xúc động. Chính từ nguồn tin ấy, Đội quy tập đã phát hiện thêm nhiều vị trí có hài cốt liệt sĩ.

Trung tá Lê Văn Thuận, Chính trị viên Đội quy tập Bộ CHQS tỉnh Thanh Hóa bảo rằng, điều khiến anh day dứt nhất không phải là những cánh rừng hiểm trở, mà là nỗi trăn trở trước thời gian. “Mỗi năm trôi qua, nhân chứng ít dần. Nếu mình không cố gắng, nhiều đồng đội có thể mãi mãi nằm lại nơi rừng sâu”, anh nói.

Hài cốt liệt sĩ được tìm thấy tại huyện Mường Sỏn, tỉnh Hủa Phăn.

Trong hành trình ấy, cán bộ, nhân viên Đội quy tập không chỉ làm nhiệm vụ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Họ còn là những “sứ giả” của tình hữu nghị Việt - Lào. Gần 8 tháng làm nhiệm vụ trên đất bạn, đơn vị đã khám bệnh, cấp thuốc miễn phí cho khoảng 1.800 lượt nhân dân; tặng quần áo, nhu yếu phẩm, hỗ trợ trường học, bệnh viện và tham gia hàng trăm ngày công giúp dân sửa nhà, vệ sinh bản làng.

Ông Lung Chăm Teng, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh Hủa Phăn xúc động kể: Mỗi lần Đội quy tập đến trường tặng sách vở, thuốc men cho học sinh, lũ trẻ lại ríu rít gọi “bộ đội Việt Nam". Các anh không chỉ đi tìm đồng đội, mà còn mang tình cảm của nhân dân Việt Nam đến với nhân dân Lào.

Những ngày cuối mùa khô, giữa cánh rừng mù sương ở Mường Hiệm, Đội quy tập phát hiện một vị trí nghi có mộ liệt sĩ bên sườn núi đá. Đất rừng đã chai cứng sau nhiều năm. Cán bộ, chiến sĩ thay nhau đào từng lớp đất mỏng. Đến chiều muộn, chiếc tăng võng mục nát cùng vài di vật nhỏ dần hiện ra. Không ai nói với ai, tất cả đều lặng đi.

Cán bộ quân y Đội quy tập Bộ CHQS tỉnh Thanh Hóa khám bệnh cho nhân dân bản Săm Phăn Thoong, huyện Mường Hiệm, tỉnh Hủa Phăn.

Thượng tá Lê Hữu Tuấn nhẹ nhàng thắp nén nhang giữa rừng sâu. Khói hương quyện trong sương núi. Khoảnh khắc ấy, giữa đại ngàn biên viễn, dường như khoảng cách của mấy chục năm chiến tranh bỗng thu lại thật gần. Có người lính trẻ trong Đội quy tập nói nhỏ: “Các anh ơi, đồng đội đến đón các anh về rồi...”.

Những cuộc tìm kiếm như thế đang được đẩy mạnh trong khuôn khổ “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” do Ban Chỉ đạo quốc gia phát động. Đây là chiến dịch mang ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, “mệnh lệnh từ trái tim” đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.

Theo kế hoạch của tỉnh Thanh Hóa, giai đoạn từ tháng 3-2026 đến tháng 7-2027 sẽ phấn đấu tìm kiếm, quy tập khoảng 40-45 hài cốt liệt sĩ trong và ngoài nước; triển khai đồng bộ việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ chưa rõ thông tin. Phía sau những chỉ tiêu, kế hoạch ấy là biết bao số phận, biết bao gia đình đã mòn mỏi chờ đợi suốt hàng chục năm.

Lãnh đạo tỉnh Hủa Phăn và Bộ CHQS tỉnh Thanh Hóa trong Lễ đón 19 liệt sĩ quân tình nguyện Việt Nam hy sinh tại Lào về nước.

Ở những làng quê ở Thanh Hóa, Nghệ An hay Hà Tĩnh, vẫn còn những người mẹ già chưa thôi ngóng con. Có những ban thờ vẫn đặt di ảnh liệt sĩ ở vị trí trang trọng nhất, dù chưa một lần được đón hài cốt người thân trở về. Bởi thế, mỗi hài cốt được tìm thấy không chỉ khép lại một hành trình tìm kiếm, mà còn mở ra sự đoàn tụ thiêng liêng sau nhiều thập kỷ chia xa.

Sắp tới đây, Lễ truy điệu và an táng 19 hài cốt liệt sĩ sẽ được tổ chức trang trọng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc tế Đồng Tâm, tỉnh Thanh Hóa, các anh sẽ yên nghỉ trong lòng đất mẹ. Những cán bộ, chiến sĩ Đội quy tập lại chuẩn bị cho mùa khô mới.

Đâu đó giữa đại ngàn nước bạn, vẫn còn những đồng đội đang chờ ngày trở về...

KHÁNH TRÌNH - BÁ THÀNH

Nguồn QĐND : https://www.qdnd.vn/ban-doc/tim-mo-liet-si/giua-dai-ngan-van-co-dong-doi-cho-ngay-tro-ve-1041012