Giữa kỷ nguyên UAV, vì sao các cường quốc vẫn đổ tiền đóng tàu sân bay?

3 giờ trướcBài gốc

Tàu sân bay thứ ba của Trung Quốc, tàu Phúc Kiến, sử dụng máy phóng điện từ. Ảnh: Xinhua.

Khi những đàn máy bay không người lái giá rẻ có thể xuyên thủng hệ thống phòng thủ hiện đại và các tàu ngầm tàng hình ngày càng trở thành vũ khí chiến lược đáng gờm, nhiều chuyên gia từng dự đoán tàu sân bay đang bước vào giai đoạn thoái trào. Thực tế trên chiến trường những năm gần đây dường như củng cố nhận định đó.

Trong cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran hồi tháng 3, các nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ đã phải lùi xa khỏi bờ biển Iran để tránh nguy cơ bị tên lửa đối phương tấn công. Trên Biển Đen, các đợt tập kích bằng máy bay không người lái của Ukraine đã gây tổn thất nghiêm trọng cho hạm đội Nga, buộc Moscow phải điều chỉnh đáng kể cách triển khai lực lượng hải quân.

Tuy nhiên, nghịch lý là trong lúc các loại vũ khí mới đang làm thay đổi bộ mặt chiến tranh hiện đại, nhiều quốc gia vẫn tiếp tục coi tàu sân bay là biểu tượng không thể thay thế của sức mạnh quân sự và vị thế cường quốc.

Trung Quốc là ví dụ nổi bật nhất.

Các hình ảnh vệ tinh mới nhất từ xưởng đóng tàu Đại Liên ở đông bắc Trung Quốc cho thấy tàu sân bay Type 004, chiếc thứ tư trong hạm đội tàu sân bay nước này, đang được đẩy nhanh tiến độ chế tạo.

Những bức ảnh cho thấy phần mũi và đuôi tàu đã thành hình. Theo đánh giá của giới quan sát quân sự, đây có thể sẽ là tàu sân bay hiện đại nhất mà Trung Quốc từng chế tạo.

Khác với các tàu sân bay hiện nay của Bắc Kinh, Type 004 được cho là sẽ sử dụng năng lượng hạt nhân và trang bị hệ thống máy phóng điện từ, công nghệ hiện chỉ xuất hiện trên những tàu sân bay tiên tiến nhất thế giới.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) có trụ sở tại Washington, con tàu mới có thể được trang bị tới bốn máy phóng máy bay cùng thang nâng thứ ba, cho phép tăng đáng kể tốc độ xuất kích của phi đội trên boong. Nếu các đánh giá này chính xác, Type 004 sẽ đưa năng lực tác chiến của hải quân Trung Quốc tiến gần hơn đáng kể tới các tàu sân bay hiện đại nhất của Mỹ.

Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng việc sở hữu thêm tàu sân bay không đồng nghĩa với việc thay đổi cán cân quân sự trên Thái Bình Dương.

Ông Lyle Goldstein, Giám đốc phụ trách hợp tác châu Á của tổ chức Defence Priorities tại Mỹ, nhận định rằng các tàu sân bay ngày nay đang phải đối mặt với những mối đe dọa ngày càng lớn từ tên lửa và máy bay không người lái. Theo ông, câu chuyện thực sự của chiến tranh hải quân thế kỷ XXI không nằm ở tàu sân bay mà ở tàu ngầm và các hệ thống không người lái.

“Tàu ngầm và UAV mới là tương lai của chiến tranh trên biển. Chúng là những nền tảng quan trọng hơn. Tàu sân bay vẫn có vai trò riêng nhưng không còn mang tính quyết định như tàu ngầm hạt nhân”, ông nói.

Tuy nhiên, chính những biến động an ninh toàn cầu lại đang khiến nhiều quốc gia muốn sở hữu thêm các công cụ phô diễn sức mạnh.

Ông Goldstein cho rằng các cuộc chiến tại Trung Đông và Đông Âu đã khiến nhiều nước nhận ra rằng họ không thể xem nhẹ quốc phòng.

Những xung đột này cũng cho thấy tầm quan trọng của các tuyến hàng hải chiến lược như eo biển Hormuz hay các eo biển của Thổ Nhĩ Kỳ. Các quốc gia ngày càng lo ngại về khả năng bị gián đoạn thương mại hoặc bị đặt vào thế phụ thuộc khi khủng hoảng xảy ra.

“Điều đó nhắc nhở các nước rằng họ rất dễ bị tổn thương và không muốn phải liên tục cầu viện các cường quốc”, ông nhận định.

Không chỉ Trung Quốc, nhiều quốc gia khác cũng đang thúc đẩy các chương trình tàu sân bay mới.

Hiện Trung Quốc sở hữu 3 tàu sân bay đang hoạt động, đứng thứ hai thế giới sau Mỹ với 11 tàu. Tuy nhiên, Bắc Kinh vẫn chưa có tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân.

Trong khi đó, Mỹ đang từng bước thay thế các tàu sân bay lớp Nimitz bằng lớp Gerald R. Ford, thế hệ tàu sân bay hiện đại nhất thế giới với hệ thống máy phóng điện từ có khả năng triển khai nhiều loại máy bay khác nhau.

Tại châu Âu, Pháp đang chuẩn bị thay thế tàu sân bay duy nhất Charles de Gaulle bằng một tàu sân bay thế hệ mới mang tên France Libre.

Con tàu tương lai này dự kiến lớn hơn đáng kể, được trang bị máy phóng điện từ và có khả năng triển khai cả tiêm kích thế hệ mới lẫn máy bay không người lái. Theo kế hoạch, nó sẽ đi vào hoạt động vào khoảng năm 2038.

Ở phía nam châu Âu, Thổ Nhĩ Kỳ cũng đang theo đuổi tham vọng riêng. Sau khi chuyển đổi một tàu đổ bộ cỡ lớn thành tàu mang UAV, Ankara đã khởi công tàu sân bay nội địa MUGEM từ năm ngoái.

Tàu chiến mới được thiết kế để mang cả UAV lẫn máy bay có người lái, bao gồm khả năng tiếp nhận các tiêm kích tàng hình do Thổ Nhĩ Kỳ tự phát triển trong tương lai.

Tại châu Á, Ấn Độ đang tranh luận về việc đóng tàu sân bay thứ ba với quy mô lớn hơn, sử dụng hệ thống máy phóng điện từ và động cơ hạt nhân.

Nhật Bản cũng đang tiến hành một bước chuyển quan trọng. Hai tàu khu trục chở trực thăng lớp Izumo là JS Izumo và JS Kaga đang được cải tạo để vận hành tiêm kích tàng hình F-35B.

Mặc dù Tokyo vẫn gọi chúng là “tàu khu trục đa năng”, các chuyên gia cho rằng sau khi hoàn tất nâng cấp, chúng sẽ mang lại cho Nhật Bản năng lực tàu sân bay hạng nhẹ lần đầu tiên kể từ sau Thế chiến II, một động thái khiến Bắc Kinh đặc biệt quan tâm.

Ở Đông Nam Á, Indonesia cũng đang có những bước đi đáng chú ý.

Hình ảnh vệ tinh gần đây cho thấy tại căn cứ quân sự Surabaya đã xuất hiện mô hình boong tàu sân bay, trong bối cảnh Jakarta chuẩn bị tiếp nhận tàu sân bay Giuseppe Garibaldi do Italy chuyển giao.

Đối với nhiều nhà hoạch định chiến lược, sự bùng nổ của UAV hay tên lửa không đồng nghĩa với việc tàu sân bay mất đi giá trị.

Theo chuyên gia quân sự Trung Quốc Tống Trung Bình, những con tàu khổng lồ này vẫn là biểu tượng hữu hình nhất của sức mạnh quốc gia.

“Tàu sân bay có thể bảo vệ hiệu quả các lợi ích ở nước ngoài của một quốc gia. Hiện chưa có loại khí tài quân sự nào có thể thay thế hoàn toàn vai trò đó”, ông nói.

Và đó có lẽ là lý do, bất chấp những cảnh báo về tính dễ tổn thương trên chiến trường hiện đại, cuộc đua tàu sân bay vẫn đang tiếp tục diễn ra trên khắp thế giới. Trong mắt nhiều quốc gia, đây không chỉ là một vũ khí, mà còn là tuyên bố về tham vọng, tầm ảnh hưởng và vị thế của họ trong trật tự quốc tế đang biến động nhanh chóng.

Theo SCMP

Huyền Chi

Nguồn VietTimes : https://viettimes.vn/giua-ky-nguyen-uav-vi-sao-cac-cuong-quoc-van-do-tien-dong-tau-san-bay-post201119.html