Giữa xung đột, dầu mỏ của Iran đi đâu?

3 giờ trướcBài gốc

Tàu Hilda I chở dầu của Iran vào cuối tháng 3 dự kiến sẽ cập cảng Yên Đài (Sơn Đông) và Liên Vân Cảng (Giang Tô) trong tuần này, theo Kpler. (Ảnh: AFP)

Gần 400 tàu chở dầu đang bị Mỹ, Liên minh châu Âu hoặc Vương quốc Anh trừng phạt do liên quan đến các hoạt động với Iran. “Hạm đội tàu bí mật” này, gồm các tàu đã cũ, hoạt động trong tình trạng thiếu minh bạch (chủ sở hữu không rõ ràng, treo cờ giả, thiếu bảo hiểm hoặc can thiệp dữ liệu GPS). Hình thức chuyển tải giữa các tàu trên biển (STS) cho phép họ “tẩy trắng” nguồn gốc các lô hàng.

Một khu vực nằm cách khoảng 100 km về phía đông nam bán đảo Malaysia, ngoài khơi Malaysia và Singapore, đã trở thành một điểm nút chiến lược để tiêu thụ dầu thô Iran. Mỗi tuần, hàng chục hoạt động chuyển tải giữa các tàu chở dầu - không chỉ của Iran - có thể quan sát từ trên không, theo ghi nhận của AFP qua phân tích ảnh vệ tinh.

Theo ông Amir Handjani thuộc nhóm nghiên cứu Quincy Institute for Responsible Statecraft, đây thực sự là “trung tâm then chốt”, nơi ông quan sát thấy tình trạng “hỗn loạn hoàn toàn” liên quan đến hoạt động STS trong khu vực.

Các hoạt động chuyển tải này vẫn duy trì trong suốt thời gian chiến sự, bất chấp việc Mỹ tạm thời nới lỏng trừng phạt. Ngày 20/3, Washington cho phép bán dầu Iran đã nằm trên tàu trước thời điểm này. Quy định này dự kiến hết hiệu lực vào ngày 19/4.

Tuy nhiên, trước những “hành động mâu thuẫn” từ phía Mỹ - vừa nới lỏng trừng phạt rồi lại phong tỏa các cảng của Iran - “việc tiếp tục xuất khẩu dầu Iran thông qua các tàu thuộc “hạm đội tàu bí mật” và chuyển tải STS an toàn hơn so với cố gắng xuất khẩu một cách hợp pháp”, theo phân tích của Elisabeth Braw, chuyên gia của tổ chức Atlantic Council.

Điểm đến: Trung Quốc

Phân tích từ nhiều nền tảng theo dõi hàng hải cho thấy, sau khi được bơm đầy dầu thô - chủ yếu từ đảo Kharg - các tàu chở dầu Iran rời Vịnh qua eo biển Hormuz, vòng qua tiểu lục địa Ấn Độ, đi qua eo biển Malacca tới Singapore. Tại đây, sau hành trình kéo dài 2-3 tuần, chúng neo đậu chờ tàu khác đến nhận lại hàng.

Từ ngày 1/3, dầu từ ít nhất 37 tàu chở dầu liên quan đến Iran đã được chuyển tải trên biển tại khu vực này, tương đương ít nhất 62,3 triệu thùng dầu thô, theo dữ liệu hàng hải của công ty Kpler do AFP phân tích. Khi xác định được, điểm đến cuối cùng của các lô hàng này luôn là các cảng thuộc các tỉnh Sơn Đông, Liêu Ninh và Giang Tô (miền bắc Trung Quốc).

Phần lớn các tàu này đã rời Vịnh trước khi chiến sự nổ ra. Tuy nhiên, ít nhất 6 tàu chở dầu Iran, trong số 26 tàu đi qua eo biển Hormuz trong tháng 3 - ngay giữa lúc xung đột diễn ra - đã chuyển tải hàng hóa của mình (tổng cộng khoảng 10 triệu thùng) trong những tuần gần đây gần Singapore.

Chẳng hạn, tàu Silvia 1 đã nhận 1 triệu thùng dầu tại Kharg vào tháng 2, đi qua eo biển Hormuz ngày 3/3, đến khu vực Singapore ngày 21/3, trước khi chuyển hàng vào khoảng ngày 25/3 sang tàu Yug. Ngay sau đó, ngày 3/4, tàu Yug tiếp tục nhận thêm hàng từ một tàu Iran khác là Seastar III.

Điểm đến của tàu Yug chưa được xác định, nhưng con tàu treo cờ Comoros này thường xuyên tham gia các hoạt động STS và thường vận chuyển dầu tới các cảng ở Sơn Đông, theo dữ liệu tổng hợp từ Kpler và tổ chức phi chính phủ Global Fishing Watch.

Chuyển tải dây chuyền

Hai lô hàng khác rời Vịnh trong tháng 3 trên tàu Hilda I và Amber, sau khi được chuyển sang các tàu khác gần Singapore vào cuối tháng 3, dự kiến sẽ cập cảng Yên Đài (Sơn Đông) và Liên Vân Cảng (Giang Tô) vào thứ Năm và thứ Sáu, theo Kpler.

Các lô hàng đôi khi trải qua nhiều lần chuyển tải STS. Trường hợp của tàu Amber (2 triệu thùng) là ví dụ: Trước khi hướng tới Trung Quốc, dầu đã được chuyển sang tàu Medna ngày 31/3, rồi tiếp tục sang tàu Star Pine ngày 4/4.

Để ước tính khối lượng hàng và xác định các hoạt động chuyển tải, Kpler không thể dựa vào tín hiệu từ hệ thống AIS của tàu, do thường bị tắt vào những thời điểm quan trọng. Thay vào đó, công ty so sánh tín hiệu AIS với hành trình trước đây của tàu và phân tích mớn nước của chúng (nếu mớn nước giảm, nghĩa là hàng đã được dỡ xuống).

Theo Naveen Das, hoạt động STS có khả năng sẽ còn phát triển do các cảng Iran bị phong tỏa, đặc biệt khi “vẫn còn một lượng lớn dầu Iran đang được lưu trữ ngoài khơi dưới dạng kho chứa nổi”.

Nh.Thạch

AFP

Nguồn PetroTimes : https://petrotimes.vn/giua-xung-dot-dau-mo-cua-iran-di-dau-740032.html