Giữa xung đột Israel - Mỹ và Iran: Pakistan có thể trở thành trung gian hòa giải tiềm năng

3 giờ trướcBài gốc

Nếu các cuộc đàm phán diễn ra có thể giúp nâng vị thế toàn cầu của Pakistan lên tầm cao chưa từng thấy kể từ khi nước này giúp làm trung gian cho việc mở cửa ngoại giao bí mật dẫn đến chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Richard Nixon năm 1972. Pakistan - quốc gia duy trì liên lạc trực tiếp với cả Washington lẫn Tehran trong khi hầu hết các kênh liên lạc khác bị "đóng băng" - cũng sẽ được hưởng lợi trực tiếp từ việc chấm dứt chiến tranh. Quốc gia Nam Á này là nơi sinh sống của cộng đồng người Hồi giáo Shia lớn thứ 2 thế giới sau Iran và cũng phải đối mặt với các cuộc biểu tình trên toàn quốc 1 ngày sau khi các cuộc tấn công của liên minh Mỹ - Israel giết chết Đại giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei vào đầu cuộc xung đột hôm 28/02/2026. Các nhà quan sát cho rằng, nguy cơ cuộc chiến kéo dài ở Iran lan sang Pakistan là một trong những nỗi lo lớn nhất của Islamabad, trong khi Pakistan cũng đã chịu thiệt hại không ít do sự gián đoạn nguồn cung nhiên liệu do cuộc chiến này gây ra.

Một khu căn hộ bị phá hủy do cuộc không kích vào thủ đô Tehran của Iran hôm 23/3/2026. Ảnh: The New York Times

Theo Reuters, Pakistan đã tham gia vào các hoạt động ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột ở Trung Đông kể từ khi các cuộc không kích và đáp trả bắt đầu, bao gồm việc chuyển ít nhất 5 - 6 thông điệp giữa Mỹ - Iran. Trước khi Thủ tướng Pakistan - Shehbaz Sharif xác nhận lời đề nghị đàm phán hôm thứ ba, 24/3, một trong những nguồn tin của Pakistan và 1 của nước ngoài cho biết các quan chức từ cả hai nước có thể tổ chức đàm phán tại Islamabad ngay trong tuần này và khả năng Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, ông Witkoff cùng con rể của Tổng thống Trump, Jared Kushner, sẽ tham gia.

The New York Times hôm thứ ba cũng dẫn nguồn từ 2 quan chức am hiểu vấn đề ngoại giao cho biết, thông qua Pakistan, Mỹ đã gửi cho Iran kế hoạch 15 điểm nhằm chấm dứt cuộc chiến ở Iran, nhưng chưa rõ liệu Iran có chấp nhận làm cơ sở cho các cuộc đàm phán hay không và cũng chưa rõ Israel - quốc gia đã cùng Mỹ không kích Iran - có đồng ý với đề xuất này hay không.

Theo các quan chức ẩn danh chia sẻ với Nytimes, một số nét chính của kế hoạch đề cập đến chương trình tên lửa đạn đạo và hạt nhân của Iran đồng thời thảo luận về những tuyến đường hàng hải. The Guardian dẫn nhận định của các nhà ngoại giao cho biết kế hoạch khung 15 điểm về hòa bình với Iran mà Tổng thống Donald Trump đề cập đang được thảo luận dựa trên đề xuất do nhóm của ông đưa ra trong các cuộc đàm phán hạt nhân gần 1 năm trước. Kế hoạch 15 điểm ban đầu là cơ sở cho các cuộc đàm phán vào cuối tháng 5/2025, ngay trước khi kết quả không đạt do các cuộc không kích từ Israel vào chương trình hạt nhân của Iran.

Việc kế hoạch này phần lớn chỉ lặp lại điều Iran không chấp nhận cách đây 1 năm khiến dư luận đặt câu hỏi về tính nghiêm túc của Mỹ liên quan đến các cuộc đàm phán dự kiến diễn ra trong tuần này. Phía Iran cáo buộc ông Trump đang cố gắng xoa dịu thị trường Mỹ trước khi mở cửa bằng cách nói rằng ông sẽ không tiến hành cuộc tấn công đe dọa cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran vào tối thứ hai và nhấn mạnh ông sẽ hoãn các cuộc tấn công trong vòng 5 ngày để xem liệu có thể đạt được "15 điểm thỏa thuận" không. Tổng thống Mỹ đã tuyên bố các cuộc đàm phán đạt kết quả "rất tốt và hiệu quả” dẫn đến tiến triển trong 2 ngày trước đó. Iran phủ nhận việc diễn ra bất kỳ cuộc đàm phán bí mật nào, trừ những cuộc thảo luận gián tiếp về việc nối lại đàm phán.

Một số trong 15 điểm mà Mỹ soạn thảo năm 2025 được xem là lỗi thời vì đã có thêm 3 vòng đàm phán nữa từ đầu năm 2026, trong khi Chương trình hạt nhân của Iran - đặc biệt là các địa điểm làm giàu urani quan trọng - đã bị Mỹ ném bom phá hủy. Một số nhà ngoại giao cho The Guardian biết họ không tin có 1 văn kiện mới khác biệt hoàn toàn nào của Mỹ tồn tại và ngay cả khi nước này đang nghiên cứu 1 kế hoạch như vậy, nó vẫn chưa được trình bày cho phía Iran, đừng nói đến việc đạt được sự đồng thuận của họ.

Hiện chưa có dấu hiệu nào cho thấy cuộc chiến sẽ sớm chấm dứt, các quan chức Israel cho biết dự kiến sẽ còn tiếp diễn nhiều tuần. Trong một tuyên bố, Karoline Leavitt - thư ký báo chí Nhà Trắng - thừa nhận các hoạt động ngoại giao đang được tiến hành, nhưng nhấn mạnh: "Trong khi Tổng thống Trump và các nhà đàm phán đang tìm kiếm khả năng ngoại giao mới, Chiến dịch Epic Fury vẫn tiếp tục không ngừng để đạt được các mục tiêu quân sự do Lầu Năm Góc đề ra".

PHẠM HỒNG (theo Reuters, Nytimes)

Nguồn CA TP.HCM : http://congan.com.vn/quoc-te/pakistan-co-the-tro-thanh-trung-gian-hoa-giai-tiem-nang_190633.html