Glôcôm góc mở: Tiến triển lặng lẽ, hậu quả không thể hồi phục
Bệnh tiến triển âm thầm do tổn thương mạn tính thần kinh thị giác. Dù góc tiền phòng về mặt giải phẫu vẫn mở, nhưng sự gia tăng sức cản tại vùng bè (hệ thống thoát lưu) khiến thủy dịch khó thoát ra ngoài, dẫn đến tình trạng tăng nhãn áp kéo dài hoặc giảm khả năng chịu đựng của đầu dây thần kinh thị giác. Quá trình này làm mất từ từ các tế bào hạch võng mạc và thu hẹp thị trường ngoại vi, khiến người bệnh rất khó nhận biết ở giai đoạn sớm.
Đối tượng có nguy cơ mắc căn bệnh này?
Glôcôm góc mở nguyên phát có thể gặp ở nhiều đối tượng, đặc biệt là người trung niên và cao tuổi. Các yếu tố làm tăng nguy cơ bao gồm:
-Tuổi cao: Nguy cơ tăng rõ sau 40 tuổi và tỷ lệ thuận với số tuổi.
- Tiền sử gia đình: Người có quan hệ huyết thống gần (cha mẹ, anh chị em ruột) mắc glôcôm có nguy cơ cao hơn hẳn.
- Chủng tộc/sắc tộc: Người gốc Phi, gốc Tây Ban Nha hoặc gốc Á có nguy cơ mắc cao hơn và bệnh thường có xu hướng tiến triển nặng hơn.
- Nhãn áp cao: Là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất. Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể xảy ra ngay cả khi nhãn áp trong giới hạn bình thường (glôcôm nhãn áp không cao).
- Giác mạc trung tâm mỏng: Không chỉ là yếu tố nguy cơ tổn thương thần kinh thị giác mà còn khiến kết quả đo nhãn áp thấp hơn thực tế, dễ dẫn đến bỏ sót chẩn đoán.
- Cận thị nặng: Cấu trúc nhãn cầu dài ở người cận thị làm dây thần kinh thị giác dễ bị tổn thương hơn trước áp lực nhãn áp.
- Bệnh lý toàn thân: Đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn tuần hoàn, ngưng thở khi ngủ.
- Sử dụng corticoid kéo dài: Dưới mọi hình thức (nhỏ mắt, uống, xịt mũi, bôi da) đều có thể làm tăng nhãn áp.
Hình ảnh soi góc tiền phòng - một trong các bước quan trọng để chẩn đoán glôcôm.
Dấu hiệu nhận biết
Ở giai đoạn sớm, glôcôm góc mở thường không gây đau, không đỏ mắt, không nhìn mờ rõ rệt. Thị lực trung tâm vẫn tốt trong thời gian dài khiến người bệnh chủ quan. Khi bệnh tiến triển nặng, các triệu chứng có thể xuất hiện:
- Thu hẹp tầm nhìn ngoại vi: Người bệnh có cảm giác như nhìn qua ống kính hoặc đường hầm, dễ va chạm khi đi lại dù nhìn thẳng vẫn rõ.
- Khó khăn trong ánh sáng yếu: Nhìn kém vào ban đêm hoặc khi chuyển từ vùng sáng vào vùng tối.
- Thay đổi khúc xạ bất thường: Ở người trung niên, việc phải thay đổi kính lão liên tục hoặc cảm giác kính cũ không còn phù hợp dù mới cắt là một dấu hiệu gợi ý.
- Giảm độ nhạy tương phản: Hình ảnh trở nên mờ nhạt, thiếu sắc nét dù đo thị lực bằng bảng chữ vẫn đạt kết quả tốt.
Làm thế nào để phát hiện sớm?
- Khám mắt định kỳ là cách duy nhất để phát hiện POAG trước khi thị lực bị mất đi vĩnh viễn.
- Người trên 40 tuổi: Nên khám tầm soát ít nhất 1-2 năm/lần.
- Nhóm nguy cơ cao: Gia đình có người mắc, cận thị nặng, người gốc Phi.
- Người sử dụng corticoid: Cần theo dõi nhãn áp chặt chẽ theo chỉ định của bác sĩ.
Các phương tiện hiện đại giúp chẩn đoán chính xác:
- Đo nhãn áp: Sử dụng nhãn áp kế Goldmann (tiêu chuẩn vàng).
- Đo bề dày giác mạc: Để hiệu chỉnh chỉ số nhãn áp thực tế.
- Soi góc tiền phòng: Để xác định chắc chắn là góc mở.
- Chụp OCT (Cắt lớp quang học): Phân tích lớp sợi thần kinh đầu dây thần kinh thị và phức hợp tế bào hạch để phát hiện tổn thương cấu trúc ở giai đoạn rất sớm.
- Đo thị trường: Đánh giá tổn thương chức năng và phạm vi tầm nhìn.
Hình ảnh chụp cắt lớp trên bệnh nhân glôcôm giai đoạn cuối
Các phương pháp điều trị hiện nay
Mục tiêu duy nhất là hạ nhãn áp xuống mức an toàn (nhãn áp đích) để ngăn chặn tổn thương thêm.
- Thuốc nhỏ mắt: Lựa chọn đầu tay. Ưu tiên các dòng thuốc không chứa chất bảo quản để bảo vệ bề mặt nhãn cầu khi điều trị lâu dài.
- Laser (SLT): Laser tạo hình vùng bè chọn lọc là phương pháp hiện đại, an toàn, có thể dùng ngay từ giai đoạn đầu để giảm phụ thuộc vào thuốc.
- Phẫu thuật: Khi thuốc và laser không còn hiệu quả (Cắt bè củng mạc, đặt van dẫn lưu, hoặc phẫu thuật xâm lấn tối thiểu MIGS).
- Phác đồ theo dõi lâu dài: Glôcôm là bệnh mạn tính, cần tái khám đều đặn để điều chỉnh điều trị theo tiến triển bệnh.
Lời khuyên phòng bệnh
- Khám mắt chủ động: Đừng đợi đến khi nhìn mờ mới đi khám.
- Tuân thủ điều trị: Glôcôm là bệnh mạn tính giống như tăng huyết áp, cần nhỏ thuốc đúng giờ và không tự ý bỏ thuốc.
- Thông báo cho bác sĩ: Về tất cả các loại thuốc đang sử dụng và tiền sử bệnh lý toàn thân.
Bác sĩ Chuyên khoa I Tôn Quang Anh: "Việc thăm khám chủ động và định kỳ đóng vai trò thiết yếu trong phát hiện sớm và ngăn ngừa mù lòa do glôcôm".
Tài liệu tham khảo
1. Bộ Y tế, "Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh về mắt", ban hành kèm theo Quyết định số 40/QĐ-BYT ngày 12/01/2015.
2. BCSC 2023-2024, Glaucoma
Nguồn Báo Thể Thao & Văn Hóa : https://thethaovanhoa.vn/glocom-goc-mo-tien-trien-lang-le-hau-qua-khong-the-hoi-phuc-20260522082114124.htm
Tin khác
3 lợi ích với gan khi uống cà phê điều độ mỗi ngày
4 giờ trước
3 việc cần làm khi thức dậy giúp bạn giảm mỡ nội tạng
một giờ trước
Húp cạn nước lẩu mỗi ngày, rưới đẫm nước sốt khi ăn, người đàn ông nhập viện vì thận quá tải
một giờ trước
Làm sao để phòng trẻ thiếu canxi, biểu hiện thiếu canxi ở trẻ?
2 giờ trước
Cứu sống bé 29 tháng tuổi bị viêm phổi nặng sau tai nạn sặc nước
một giờ trước
Bác sĩ Việt làm chủ kỹ thuật robot, hồi sinh nhiều ca bệnh hiểm nghèo
một giờ trước