Gỡ 'điểm nghẽn', khơi thông nguồn lực kinh tế Nhà nước

2 giờ trướcBài gốc

Chương trình thời sự đặc biệt do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện tối 27-3 với chủ đề “Kinh tế Nhà nước tại Hà Nội - Chủ đạo, dẫn dắt và kiến tạo phát triển”, đã chỉ ra những hạn chế, đồng thời gợi mở nhiều giải pháp cho bài toán phát triển kinh tế Nhà nước trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Hai vị khách mời tham gia Chương trình thời sự đặc biệt tối 27-3. Ảnh: Quang Thái.

Bốn “điểm nghẽn” của kinh tế Nhà nước

Chia sẻ tại Chương trình thời sự đặc biệt tối 27-3, PGS.TS Vũ Văn Phúc, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Công sản cho biết, những năm qua, kinh tế Nhà nước đã có những đóng góp tích cực cho sự phát triển chung của Thủ đô. Tuy nhiên, thực tế triển khai kinh tế Nhà nước tại Hà Nội vẫn đang tồn tại không ít hạn chế và “điểm nghẽn”.

Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay của kinh tế Nhà nước tại Hà Nội, theo PGS.TS Vũ Văn Phúc là thể chế, cơ chế chính sách để huy động nguồn lực từ 6 trụ cột.

Thứ hai, thời gian qua kinh tế Nhà nước chưa thực sự trở thành đầu tàu dẫn dắt kinh tế Thủ đô. Các doanh nghiệp Nhà nước chưa tiên phong ứng dụng chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Cũng theo PGS.TS Vũ Văn Phúc, đâu đó hiện nay vẫn còn tâm lý quán tính của thời bao cấp, chậm đổi mới theo kịp xu thế phát triển của kinh tế thị trường.

Công nhân vận hành hệ thống cấp nước sạch tại thành phố Hà Nội. Ảnh: Quang Thái.

Và cuối cùng, theo vị khách mời, đó là một bộ phận cán bộ còn sợ sai, sợ trách nhiệm nên không dám làm; từ đó tạo nên sức ì, sự trì trệ trong quá trình phát triển kinh tế Nhà nước.

Đồng tình với PGS.TS Vũ Văn Phúc, GS.TS Trần Thọ Đạt, nguyên Hiệu trưởng Đại học Kinh tế Quốc dân nhấn mạnh: Nếu những "điểm nghẽn" cốt yếu trên không được tháo gỡ thì rất khó để kinh tế Nhà nước tại Hà Nội nói riêng thực sự đóng vai trò dẫn dắt.

“Thực tế cho thấy, nguồn lực kinh tế Nhà nước của Hà Nội không nhỏ, nhưng các nghiên cứu cho thấy thành phần kinh tế này chưa được sử dụng hiệu quả. Ở đó, tư duy quản lý vẫn nặng hành chính, chưa theo kịp thị trường…”, GS.TS Trần Thọ Đạt chia sẻ.

“Kim chỉ nam” cho kinh tế Nhà nước ở Hà Nội

Khi những điểm nghẽn được nhận diện rõ, vấn đề đặt ra không chỉ là tháo gỡ, mà còn là lựa chọn đúng hướng đi và cách làm để tạo ra sự bứt phá.

Theo PGS.TS Vũ Văn Phúc, Chương trình hành động số 09-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội được ban hành rất kịp thời. Chương trình này rất sát với thực tiễn phát triển kinh tế Nhà nước ở Thủ đô.

PGS.TS Vũ Văn Phúc chia sẻ tại chương trình. Ảnh: Quang Thái.

Trong chương trình đã chỉ ra 6 quan điểm, mục tiêu chung và 8 nhóm giải pháp rất đúng, trúng và có tính khả thi cao, gắn với từng trụ cột trong sáu trụ cột kinh tế nhà nước mà chương trình đã đặt ra.

“Qua nghiên cứu Chương trình hành động số 09-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội, tôi cho rằng đây chính là kim chỉ nam để kinh tế Nhà nước ở Thủ đô phát triển mạnh mẽ, phát huy vai trò chủ đạo, vai trò kiến tạo phát triển, vai trò dẫn dắt, mở đường trong thời gian tới”, PGS.TS Vũ Văn Phúc bày tỏ quan điểm.

Theo GS.TS Trần Thọ Đạt, doanh nghiệp Nhà nước tại Hà Nội cần tập trung làm tốt một số nhiệm vụ, giải pháp cụ thể để thực sự trở thành lực lượng dẫn dắt chứ không chỉ giữ vai trò chủ đạo. Trước hết là cần nâng cao chất lượng quản trị của các doanh nghiệp hiện nay theo hướng chuẩn mực, hiện đại.

“Doanh nghiệp Nhà nước cần phải vận hành theo cơ chế thị trường, gắn với trách nhiệm giải trình. Tập trung vào việc phát triển một số lĩnh vực then chốt như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh… Phải đi đầu trong chuyển đổi số và đổi mới công nghệ. Điều này sẽ tạo động lực thúc đẩy các thành phần kinh tế khác cùng phát triển”, GS.TS Trần Thọ Đạt bày tỏ quan điểm.

Kinh tế Nhà nước cần trở thành đầu tàu dẫn dắt kinh tế Thủ đô trong giai đoạn mới. Ảnh: Quang Thái.

Vị khách mời cũng nhấn mạnh yêu cầu của việc cần tạo lập một hệ sinh thái phát triển. Ở đó, các doanh nghiệp Nhà nước cần đóng vai trò “hạt nhân” trong hệ sinh thái; phải là nòng cốt trong đẩy mạnh hợp tác công tư, tăng cường liên kết chuỗi để cùng các thành phần kinh tế khác phát triển.

Gỡ chồng chéo và bảo vệ người dám làm

Bên cạnh nỗ lực từ phía doanh nghiệp, vai trò của các cấp chính quyền, các sở, ban, ngành của thành phố cũng có ý nghĩa quyết định trong việc tháo gỡ điểm nghẽn và tạo lập môi trường phát triển. Đặc biệt, yêu cầu chuyển từ tư duy “quản lý” sang “quản trị”, từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” đang đặt ra những thay đổi rất căn bản trong cách điều hành.

Theo GS.TS Trần Thọ Đạt, các cơ quan quản lý Nhà nước tại Hà Nội cần thay đổi về cơ chế và cách thức điều hành để thực sự đồng hành và “mở đường” cho doanh nghiệp Nhà nước phát triển.

Thứ nhất là cần hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các sở, ban, ngành. Trong thời gian qua, Hà Nội đã có những bước tiến rất quyết liệt trong phân cấp, phân quyền, nhưng cơ chế phối hợp giữa các sở, ngành hiện nay vẫn còn chồng chéo, vẫn là một điểm nghẽn. Điều này dẫn đến thiếu đồng bộ trong xử lý công việc. Nếu không cải thiện, thì dù chính sách tốt, chỉ đạo đúng cũng khó tạo ra thay đổi thực chất.

GS.TS Trần Thọ Đạt chia sẻ tại chương trình. Ảnh: Quang Thái.

Điểm thứ hai rất quan trọng là phải có cơ chế bảo vệ và khuyến khích. “Chúng ta cần có cơ chế để doanh nghiệp Nhà nước vận hành theo cơ chế thị trường, đồng thời phải bảo vệ và khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm. Nếu cán bộ, đặc biệt là lãnh đạo các doanh nghiệp Nhà nước, vẫn có tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm thì không thể có đổi mới quyết liệt ở cấp thực chất…”, GS.TS Trần Thọ Đạt bày tỏ quan điểm.

Trong khi đó, PGS.TS Vũ Văn Phúc nhấn mạnh cần tiếp tục có giải pháp, biện pháp để tháo gỡ, giúp phân cấp, phân quyền thực sự tạo ra đột phá trong phát triển kinh tế Nhà nước tại Hà Nội.

Vị khách mời này cho biết, hiện nay người ta đang nói nhiều đến phân cấp, phân quyền, và phân cấp, phân quyền gắn liền với kiểm tra, giám sát. Tuy nhiên, cần thiết phải bổ sung phạm trù phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực. Nếu phân cấp, phân quyền mà không phân bổ nguồn lực thì không thể thực hiện được.

Cùng với phân bổ nguồn lực, cần đẩy mạnh trách nhiệm giải trình. Mỗi nhiệm vụ chỉ giao cho một đầu mối thực hiện xuyên suốt. Song song với đó là làm tốt trách nhiệm giải trình trong phân cấp, phân quyền.

“Thực hiện đúng thì khen thưởng, sai thì phải giải trình làm rõ và chịu trách nhiệm”, PGS.TS Vũ Văn Phúc nhấn mạnh. Và để làm được điều đó, cần thay đổi tư duy trong phân cấp, phân quyền và cả thực tiễn phân cấp, phân quyền để bảo đảm giải pháp thực thi hiệu quả.

Trong những yêu cầu rất quan trọng hiện nay là chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, từ “quản lý” sang “quản trị”. Đây chính là thay đổi về cách thức điều hành, là bước chuyển về tư duy, nhằm nâng cao hiệu quả vận hành của kinh tế Nhà nước.

Vậy nhưng, thách thức đặt ra là làm thế nào để sự chuyển đổi này thực sự đi vào thực tiễn, vừa tạo động lực cho tăng trưởng, vừa bảo đảm các yêu cầu về bảo vệ môi trường, an sinh xã hội và sức khỏe người dân.

Theo GS.TS Trần Thọ Đạt cần có những điều kiện, giải pháp để quá trình chuyển đổi này đạt được hiệu quả thực chất, góp phần thúc đẩy kinh tế Nhà nước phát triển theo hướng bền vững. Thứ nhất, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chưa đồng bộ. Điểm thứ hai là phải có cơ chế bảo vệ và khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm.

“Nghị quyết 79-NQ/TW nhấn mạnh yêu cầu xây dựng cơ chế đủ mạnh để bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung trong các trường hợp không có yếu tố tham nhũng, vụ lợi. Đồng thời thiết lập quy trình xem xét độc lập, toàn diện và minh bạch để đánh giá bản chất vụ việc. Đây được xem là lá chắn giúp bảo vệ cán bộ khi đưa ra các quyết định đổi mới, sáng tạo khi chuyển từ tư duy “quản lý để kiểm soát” sang tư duy “quản trị để phát triển...”, GS.TS Trần Thọ Đạt bày tỏ quan điểm.

Trọng Tùng

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/go-diem-nghen-khoi-thong-nguon-luc-kinh-te-nha-nuoc-741673.html