Bác sĩ CKI Lê Xuân Khánh, Trưởng Khoa Sức khỏe sinh sản Trung tâm Y tế Mường Lát được tăng cường hỗ trợ chuyên môn cho Trạm Y tế xã Trung Lý.
“Điểm nghẽn” từ cơ sở vật chất và nhân lực
Toàn tỉnh hiện có hơn 3.200 bác sĩ làm việc tại các cơ sở y tế công lập, trong đó gần 800 bác sĩ công tác tại tuyến y tế cơ sở. Theo lộ trình sắp xếp tổ chức bộ máy, lực lượng này đang được bố trí, điều chuyển về 166 trạm y tế xã, phường để phù hợp với mô hình tổ chức mới. Tuy nhiên, bảo đảm đủ số lượng bác sĩ mới chỉ là điều kiện ban đầu. Điều quan trọng hơn là tạo điều kiện để đội ngũ này được đào tạo bài bản, có môi trường phát triển chuyên môn và yên tâm gắn bó lâu dài với cơ sở.
Thực tế tại nhiều địa phương miền núi, vùng sâu, vùng xa, điều kiện làm việc của bác sĩ vẫn còn nhiều thiếu thốn. Không ít trạm y tế, bệnh viện cơ bản phải hoạt động trong tình trạng cơ sở vật chất xuống cấp, trang thiết bị thiếu đồng bộ, nhân lực mỏng, đặc biệt thiếu bác sĩ có trình độ chuyên sâu.
Tại Bệnh viện Đa khoa Mường Lát - bệnh viện nằm ở khu vực biên giới phía Tây tỉnh Thanh Hóa, đảm nhiệm khám, chữa bệnh cho người dân huyện Mường Lát cũ, đồng thời hỗ trợ chăm sóc sức khỏe cho người dân các huyện giáp biên của tỉnh Hủa Phăn (Lào). Ngoài nhiệm vụ khám chữa bệnh, bệnh viện còn hỗ trợ chuyên môn cho các trạm y tế xã trong khu vực. Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng của bệnh viện đã xuống cấp nghiêm trọng sau nhiều năm sử dụng. Trần nhà, tường rêu mốc, nền bong tróc; chưa có khu khám bệnh và cận lâm sàng riêng biệt; thiếu khu điều trị nội trú và khu điều trị dành riêng cho bệnh nhân Lào. Trong khi đó, dự án đầu tư khu khám chữa bệnh khởi công cách đây một năm vẫn chậm tiến độ.
Không chỉ thiếu hạ tầng, hệ thống máy móc, thiết bị chuyên môn của bệnh viện phần lớn đã sử dụng trên 15 năm, nhiều thiết bị hư hỏng nặng, thường xuyên phải sửa chữa tốn kém. Một số thiết bị không còn khả năng khắc phục, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng khám, chữa bệnh. Cùng với đó, nguồn nhân lực cũng là áp lực lớn đối với đơn vị. Trong điều kiện địa bàn khó khăn, xa trung tâm, việc thu hút và giữ chân bác sĩ gần như là thách thức kéo dài nhiều năm. Trong khi đó, cơ chế tự chủ tài chính theo Nghị định 60/2021/NĐ-CP càng khiến những bệnh viện miền núi như Mường Lát gặp nhiều khó khăn trong duy trì hoạt động chuyên môn.
Hướng tới nền y tế cơ sở bền vững
Tại nhiều trạm y tế xã hiện nay, đội ngũ bác sĩ vẫn phải “gồng mình” đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ cùng lúc: khám chữa bệnh, y tế dự phòng, tiêm chủng, quản lý bệnh không lây nhiễm, truyền thông giáo dục sức khỏe...
Khó khăn lớn nhất hiện nay vẫn là thiếu bác sĩ và thiếu điều kiện để cán bộ y tế được đào tạo nâng cao chuyên môn, y sĩ Đinh Thanh Hải, Trưởng Trạm Y tế xã Trung Lý, cho biết: Nhiều cán bộ y tế trẻ sau một thời gian công tác thường có xu hướng chuyển về khu vực thuận lợi hơn. Trong khi đó, cơ hội học tập, cập nhật kỹ thuật mới chưa nhiều khiến đội ngũ y tế cơ sở dễ rơi vào tâm lý tụt hậu chuyên môn.
Đây cũng là thực trạng chung được ngành y tế Thanh Hóa nhìn nhận trong quá trình triển khai chính sách thu hút bác sĩ về cơ sở. Dù đã có cơ chế hỗ trợ tương đối cao, từ 350 - 450 triệu đồng/bác sĩ theo các chính sách trước đây, song trong 3 năm, toàn tỉnh chỉ thu hút được 2 bác sĩ về làm việc tại trạm y tế xã.
Theo dự thảo nghị quyết giai đoạn 2026-2030, mức hỗ trợ đối với bác sĩ công tác tại trạm y tế xã khu vực III có thể lên tới 580 triệu đồng; khu vực II là 520 triệu đồng; khu vực I là 450 triệu đồng. Ngoài khoản hỗ trợ một lần, bác sĩ còn được hỗ trợ hàng tháng trong 24 tháng đầu công tác. Tuy nhiên, theo đánh giá của ngành y tế, hỗ trợ tài chính chỉ là một phần trong bài toán giữ chân bác sĩ. Điều cốt lõi vẫn là xây dựng môi trường làm việc thuận lợi, có cơ hội phát triển nghề nghiệp và nâng cao chuyên môn lâu dài.
Phó giám đốc Sở Y tế Đỗ Thái Hòa cho biết, giữ chân bác sĩ cho tuyến cơ sở là giải pháp mang tính chiến lược nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu cho Nhân dân. Thời gian tới, ngành y tế sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho y tế tuyến xã; tạo điều kiện để bác sĩ tham gia đào tạo chuyên sâu, chuyển giao kỹ thuật, luân phiên học tập tại tuyến trên; xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, minh bạch và có cơ chế đánh giá, đãi ngộ phù hợp. Cùng với đó, yêu cầu củng cố và nâng cao năng lực y tế cơ sở tiếp tục được đặt ra cấp thiết. Việc tăng cường nguồn nhân lực, chuẩn hóa chuyên môn và đầu tư cho tuyến cơ sở là nhiệm vụ mang tính lâu dài nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe Nhân dân.
Có thể thấy, chuẩn hóa chuyên môn cho tuyến y tế cơ sở không đơn thuần là bài toán tuyển dụng hay đào tạo, mà là câu chuyện tổng thể về cơ chế, chính sách, môi trường làm việc và niềm tin nghề nghiệp. Khi những “nút thắt” về nhân lực, cơ sở vật chất và cơ chế được tháo gỡ, tuyến y tế cơ sở sẽ thực sự trở thành “người gác cổng” tin cậy của hệ thống chăm sóc sức khỏe, giúp người dân được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng ngay tại nơi sinh sống.
Bài và ảnh: Tô Hà