Gỡ 'nút thắt' kiểm nghiệm để cứu giá sầu riêng, thúc đẩy xuất khẩu nông sản

2 giờ trướcBài gốc

Giá sầu riêng đang giảm mạnh. Ảnh: PV

Giá sầu riêng lao dốc, nông dân thua lỗ vì xuất khẩu đình trệ

Những ngày đầu tháng 5, không khí lo lắng bao trùm nhiều vùng trồng sầu riêng tại Đồng bằng sông Cửu Long khi giá loại trái cây từng được ví là “vua xuất khẩu” liên tục lao dốc. Tại nhiều nhà vườn ở Tiền Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long hay Cần Thơ, giá sầu riêng Ri6 hiện chỉ còn khoảng 20.000-25.000 đồng/kg, mức thấp nhất trong nhiều năm trở lại đây. Trong khi đó, giống Monthong được thu mua với giá hơn 60.000 đồng/kg, giảm sâu so với cùng kỳ năm trước. Theo tính toán của nhà vườn, chi phí sản xuất sầu riêng hiện dao động khoảng 30.000-40.000 đồng/kg. Với mức giá hiện nay, người trồng Ri6 đang lỗ từ 10.000-15.000 đồng/kg. Không ít hộ dân cho biết càng thu hoạch càng lỗ nhưng vẫn phải bán để cắt giảm chi phí chăm sóc và trả nợ đầu tư.

Theo Chủ tịch Hiệp hội sầu riêng tỉnh Đồng Tháp Võ Tấn Lợi, giá sầu riêng Ri6 thời gian gần đây liên tục giảm và đang ở mức đáy. Thời điểm năm trước, giá khoảng 55.000-60.000 đồng/kg, nay chỉ còn một nửa, thậm chí thấp hơn. Với chi phí sản xuất khoảng 40.000 đồng/kg, nông dân đang chịu lỗ. Điều đáng lo ngại là trong thời điểm cao điểm thu hoạch, phần lớn sản lượng sầu riêng lại đang phụ thuộc vào thị trường nội địa do hoạt động xuất khẩu gặp nhiều trở ngại.

Nguyên nhân lớn nhất khiến giá giảm mạnh là tình trạng ách tắc trong khâu kiểm nghiệm phục vụ xuất khẩu. Hiện, nhiều phòng kiểm nghiệm trong khu vực đã đóng cửa hoặc hạn chế tiếp nhận mẫu do chưa có sự thống nhất về kết quả giữa các phòng kiểm nghiệm được phía Trung Quốc công nhận với bộ phận hậu kiểm của nước này. Thực tế này khiến doanh nghiệp lo ngại rủi ro khi xuất khẩu, không dám thu mua mạnh tay như trước. Trong khi đó, nguồn cung sầu riêng lại tăng nhanh vào cao điểm thu hoạch, dẫn đến tình trạng cung vượt cầu, thị trường tiêu thụ rơi vào trầm lắng.

Cần phải thiết lập hệ thống giám sát chất lượng từ gốc, tăng cường khâu kiểm nghiệm tại cơ sở sản xuất sầu riêng. Ảnh: Đỗ Hương

Nhiều doanh nghiệp cho biết, chỉ cần một lô hàng bị phía nhập khẩu cảnh báo hoặc trả về sẽ gây thiệt hại rất lớn về chi phí logistics, bảo quản và uy tín thương mại. Vì vậy, khi khâu kiểm nghiệm chưa được thông suốt, doanh nghiệp buộc phải giảm thu mua để hạn chế rủi ro. Không chỉ vướng ở khâu kiểm nghiệm, ngành sầu riêng hiện còn đối mặt nhiều bất cập trong quản lý chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Hiện, ngành rau quả Việt Nam, đặc biệt là sầu riêng, vẫn đang phụ thuộc rất lớn vào một thị trường Trung Quốc. Khi phía Trung Quốc siết chặt tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc giảm nhập khẩu, giá nhiều mặt hàng nông sản trong nước lập tức chịu tác động mạnh. Theo thông tin từ Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), trong 4 tháng đầu năm nay, xuất khẩu rau quả của Việt Nam đạt khoảng 2,06 tỷ USD, trong đó thị trường Trung Quốc chiếm hơn 50% tổng kim ngạch.

Xử lý nghiêm cơ sở kiểm nghiệm gây ách tắc

Liên quan đến khó khăn trong hoạt động kiểm nghiệm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp Nguyễn Phước Thiện cho biết, tỉnh đã đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo các trung tâm kiểm nghiệm được phía Trung Quốc phê duyệt tăng công suất kiểm nghiệm sầu riêng. Đồng thời, tỉnh Đồng Tháp cũng kiến nghị Bộ trao đổi với Tổng cục Hải quan Trung Quốc để xem xét cơ chế hậu kiểm phù hợp, cũng như sớm thẩm định và công nhận thêm các phòng kiểm nghiệm đủ điều kiện của địa phương nhằm bổ sung năng lực phục vụ xuất khẩu sầu riêng và các mặt hàng trái cây khác.

Các địa phương phải chủ động làm việc với doanh nghiệp, hợp tác xã để hỗ trợ tiêu thụ, kết nối thị trường và giải quyết kịp thời các vướng mắc trong tổ chức sản xuất, thu hoạch, sơ chế, đóng gói và lưu thông hàng hóa. Ảnh: PV

Trước thực trạng trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản yêu cầu Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chỉ đạo quyết liệt các sở, ngành và địa phương tập trung tháo gỡ khó khăn cho hoạt động xuất khẩu nông sản. Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng, các địa phương phải chủ động làm việc với doanh nghiệp, hợp tác xã để hỗ trợ tiêu thụ, kết nối thị trường và giải quyết kịp thời các vướng mắc trong tổ chức sản xuất, thu hoạch, sơ chế, đóng gói và lưu thông hàng hóa. Bộ cũng yêu cầu tăng cường quản lý vùng trồng và cơ sở đóng gói, bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định về mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm theo yêu cầu của thị trường nhập khẩu.

Rà soát, hoàn thiện các quy định liên quan đến quản lý vùng trồng, quy trình canh tác, kiểm dịch thực vật xuất khẩu và cơ chế kiểm soát chất lượng nông sản. Ảnh: PV

Đặc biệt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các địa phương kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các cơ sở kiểm nghiệm có hành vi gây khó khăn, chậm trễ hoặc thực hiện không đầy đủ nhiệm vụ theo quy định.

Đối với các cơ sở kiểm nghiệm nông sản, Bộ yêu cầu tập trung tối đa nguồn lực, tăng cường nhân lực và trang thiết bị để đẩy nhanh tiến độ kiểm nghiệm sầu riêng và các mặt hàng nông sản xuất khẩu. Các đơn vị phải bố trí thời gian làm việc linh hoạt, kể cả ngoài giờ khi cần thiết nhằm rút ngắn thời gian trả kết quả, nhưng vẫn bảo đảm tính chính xác và tuân thủ đúng quy định. Đồng thời, công khai, minh bạch quy trình, thời gian và chi phí kiểm nghiệm, không để phát sinh tiêu cực hay tình trạng nhũng nhiễu doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, các cơ sở kiểm nghiệm cần chủ động hướng dẫn doanh nghiệp, hợp tác xã về tiêu chuẩn của từng thị trường nhập khẩu; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, liên thông dữ liệu kiểm nghiệm và truy xuất nguồn gốc để tạo thuận lợi cho hoạt động thông quan. Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật làm việc với Tổng cục Hải quan Trung Quốc nhằm đề nghị phía bạn khẩn trương công nhận bổ sung các phòng kiểm nghiệm mới đã nộp hồ sơ. Các cơ quan chuyên môn cũng phải xem xét đánh giá lại và công nhận trở lại đối với các phòng kiểm nghiệm từng bị đình chỉ nhưng đã hoàn tất khắc phục theo yêu cầu.

Một nhiệm vụ quan trọng khác được là rà soát, cảnh báo các vùng trồng có nguy cơ ô nhiễm Cadimi (Cd) cao; hướng dẫn địa phương thực hiện các biện pháp canh tác phù hợp như kiểm soát phân bón, nguồn nước và hóa chất sử dụng trong sản xuất nhằm đáp ứng quy định của thị trường nhập khẩu.

Cùng với việc xử lý khó khăn trước mắt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng yêu cầu rà soát, hoàn thiện các quy định liên quan đến quản lý vùng trồng, quy trình canh tác, kiểm dịch thực vật xuất khẩu và cơ chế kiểm soát chất lượng nông sản. Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm, việc sản xuất theo kiểu tự phát, thiếu liên kết, khiến ngành hàng dễ rơi vào cảnh “được mùa - mất giá”. Do đó, bên cạnh việc mở rộng năng lực kiểm nghiệm và tháo gỡ thủ tục xuất khẩu, các địa phương cần đẩy mạnh xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, kiểm soát chặt mã số vùng trồng và nâng cao ý thức tuân thủ quy trình sản xuất của người dân.

Quỳnh Dung

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/go-nut-that-kiem-nghiem-de-cuu-gia-sau-rieng-thuc-day-xuat-khau-nong-san-748912.html