Gỡ 'nút thắt' liên kết, nâng giá trị hạt gạo Cà Mau

2 giờ trướcBài gốc

Tăng trưởng nhanh nhưng liên kết còn “lỏng”

Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử cho biết, Cà Mau hiện có hơn 185.000ha lúa, sản lượng khoảng 1,8 triệu tấn/năm, trong đó mô hình lúa – tôm chiếm gần 50%. Dù tiềm năng lớn, song tỷ lệ sản lượng có liên kết tiêu thụ mới đạt khoảng 16,7%. Đáng chú ý, số lượng doanh nghiệp và hợp tác xã tham gia liên kết tăng nhanh qua các năm, nhưng hiệu quả chưa tương xứng. Diện tích liên kết mở rộng, song lượng lúa được tiêu thụ thông qua hợp đồng vẫn chiếm tỷ lệ thấp, cho thấy “độ bền” của liên kết còn hạn chế.

Đại biểu chỉ ra nhiều "điểm nghẽn" trong sản xuất và tiêu thụ lúa gạo

Theo phân tích tại hội thảo, nguyên nhân nằm ở chất lượng hợp đồng chưa cao. Nhiều thỏa thuận thiếu ràng buộc pháp lý, dẫn đến tình trạng phá vỡ hợp đồng khi giá thị trường biến động. Nông dân sẵn sàng bán ra ngoài khi giá cao, trong khi doanh nghiệp thu mua cầm chừng khi giá giảm, tạo vòng luẩn quẩn thiếu niềm tin.

Một trong những vấn đề được các đại biểu nhấn mạnh là lợi ích kinh tế từ liên kết chưa đủ hấp dẫn. Nhiều nông dân cho rằng giá thu mua trong mô hình không chênh lệch đáng kể so với sản xuất tự do, trong khi phải tuân thủ quy trình kỹ thuật khắt khe hơn.

Bên cạnh đó, hạ tầng sản xuất vẫn là “điểm nghẽn” lớn. Hệ thống thủy lợi, giao thông nội đồng ở nhiều khu vực xuống cấp, chưa đáp ứng yêu cầu cơ giới hóa và sản xuất quy mô lớn. Trong điều kiện biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, việc áp dụng các quy trình canh tác tiên tiến, tiết kiệm nước, giảm phát thải còn gặp nhiều trở ngại.

Một vấn đề khác được chỉ ra là quy mô triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp còn chậm. Dù Cà Mau đăng ký hơn 54.000ha, nhưng hiện mới thực hiện khoảng 1.300ha, chưa tạo được sức lan tỏa. Ngoài ra, xử lý phụ phẩm sau thu hoạch như rơm rạ chưa hiệu quả, vừa gây lãng phí tài nguyên, vừa ảnh hưởng mục tiêu giảm phát thải.

Cần trụ cột liên kết và cơ chế đủ mạnh

Nông dân Cà Mau thu hoạch lúa gạo vụ Đông- Xuân

Theo Phó Hiệu trưởng trường Chính sách công và Phát triển nông thôn, TS. Trần Minh Hải cho rằng, nghịch lý “được mùa, rớt giá” vẫn lặp lại do sản xuất manh mún, thiếu gắn kết thị trường. Phát triển chuỗi giá trị với sự tham gia chặt chẽ của nông dân – hợp tác xã – doanh nghiệp là hướng đi tất yếu để nâng cao tính bền vững.

Trong khi đó, Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua nhấn mạnh vai trò của thương hiệu và bảo hộ sở hữu trí tuệ. Theo ông, trong bối cảnh hội nhập, nếu không đăng ký bảo hộ tại thị trường xuất khẩu, doanh nghiệp có thể mất quyền sử dụng chính thương hiệu của mình.

TS. Hồ Quang Cua nhấn mạnh: “Trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh quốc tế, thương hiệu càng trở nên quan trọng. Các sản phẩm nông nghiệp Việt Nam, như gạo chất lượng cao, ngày càng tham gia sâu vào thị trường toàn cầu. Nếu không đăng ký bảo hộ tại các thị trường xuất khẩu, doanh nghiệp có thể mất quyền sử dụng chính thương hiệu của mình ở nước ngoài - một thực tế đã từng xảy ra với nhiều nông sản. Điều này không chỉ gây thiệt hại kinh tế mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh quốc gia”.

Tại hội thảo, các đại biểu cũng kiến nghị, hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ liên kết, tăng tính ràng buộc của hợp đồng; nâng cao năng lực quản trị của hợp tác xã, phát huy vai trò “cầu nối”; thu hút doanh nghiệp đầu tư dài hạn vào vùng nguyên liệu, hình thành “doanh nghiệp đầu tàu”; đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số; phát triển thị trường tín chỉ carbon, gắn sản xuất lúa với tăng trưởng xanh.

Đặc biệt, cần tăng vai trò “trọng tài” của chính quyền và các tổ chức trung gian trong giải quyết tranh chấp hợp đồng, tạo niềm tin cho các bên tham gia chuỗi liên kết.

Từ những vấn đề đặt ra, có thể thấy việc nâng tầm giá trị hạt gạo không chỉ dừng ở sản xuất mà còn ở tổ chức lại chuỗi liên kết và xây dựng thương hiệu.

Trước đó một ngày, cuộc thi “Gạo ngon đồng bằng sông Cửu Long” lần thứ I năm 2026 đã diễn ra, quy tụ 28 mẫu gạo chất lượng cao. Đây không chỉ là sân chơi tôn vinh hạt gạo Việt, mà còn lan tỏa mạnh mẽ thông điệp sản xuất xanh, an toàn, truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Qua đó cho thấy, cùng với việc tháo gỡ các “điểm nghẽn” trong liên kết sản xuất – tiêu thụ, việc định vị chất lượng và thương hiệu sẽ là chìa khóa để ngành hàng lúa gạo Cà Mau nói riêng, vùng đồng bằng sông Cửu Long nói chung phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

Vũ Châu

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/go-nut-that-lien-ket-nang-gia-tri-hat-gao-ca-mau-10415145.html