Chính sách đặc thù đã có song để đưa vào thực tiễn cần sự vào cuộc đồng bộ. Sinh thời, Bác Hồ đã căn dặn: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”. Tinh thần ấy đã trở thành kim chỉ nam cho Bắc Ninh trong quá trình triển khai dự án, bởi mọi thành công đều bắt nguồn từ sự đồng lòng của Nhân dân. Khi người dân thực sự vào cuộc, khó khăn nào cũng có thể vượt qua, thử thách nào cũng có thể hóa giải.
Thực hiện dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đòi hỏi di dời và bố trí tái định cư cho hàng nghìn hộ dân. Trong đó, riêng khu vực phục vụ Hội nghị APEC 2027 có hơn 1,5 nghìn hộ chủ yếu thuộc 5 thôn của xã Gia Bình và Lương Tài. Những lợi ích lâu dài và tầm quan trọng của dự án là điều ai cũng nhận thấy song yếu tố quyết định thành công lại nằm ở việc có mặt bằng đúng tiến độ. Dù Trung ương đã ban hành chủ trương và cơ chế đặc thù, việc triển khai trên thực tế vẫn là bài toán khó, đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ của địa phương.
Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn kiểm tra tiến độ xây dựng khu tái định cư sân bay Gia Bình.
Để hóa giải thách thức này, bên cạnh ban hành các chính sách đặc thù trong thẩm quyền của tỉnh, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã thành lập 5 tổ công tác chuyên trách về tuyên truyền, vận động thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư và giải phóng mặt bằng.
Trên cơ sở đó, Chủ tịch UBND tỉnh tiếp tục quyết định thành lập 40 tổ tuyên truyền, vận động tại cấp cơ sở. Nhiệm vụ trọng tâm của các tổ là tuyên truyền, giải thích chính sách, lắng nghe và tháo gỡ vướng mắc, đồng thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân để báo cáo, đề xuất xử lý kịp thời. Nhận thức rõ vai trò, trách nhiệm được giao, đồng chí Đỗ Văn Ninh, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh, Tổ trưởng tổ tuyên truyền số 4 cùng các thành viên đã không quản ngày nghỉ, giờ nghỉ miệt mài đến từng hộ dân để giải thích, thuyết phục.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Văn Thịnh kiểm tra công tác tổ chức bốc thăm đất tái định cư tại thôn Ngô Thôn, xã Gia Bình.
Từng ngõ xóm, từng hộ, từng thửa, các thành viên đều “nằm lòng”. Trên diện tích hơn 400 m² đất ở và đất vườn, ông Nguyễn Văn Lợi, thôn Lương Pháp, xã Gia Bình đã xây căn nhà mái Thái khang trang. Trước những băn khoăn về phương án đền bù cho mái nhà, nhà vệ sinh, cổng, đất vườn… cán bộ Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh đã tận tình giải thích, viện dẫn từng chính sách, văn bản để đưa ra phương án bồi thường cụ thể. Sau khi nắm rõ quy định, ông Lợi chia sẻ: “Chúng tôi luôn ủng hộ, chấp hành chủ trương của Đảng, Nhà nước song mong muốn khu tái định cư sớm hoàn thành, rõ ranh giới để chúng tôi yên tâm di chuyển đến làm nhà”.
Để thực hiện nhiệm vụ được giao, mỗi cán bộ, đảng viên, viên chức đều dốc hết tâm sức, làm việc với tinh thần trách nhiệm cao nhất. Mỗi quyết định, mỗi chỉ đạo của tỉnh đều được cân nhắc kỹ lưỡng, bám sát thực tiễn để vừa đúng quy định vừa hợp lòng dân. Trước hết là công tác nắm bắt tình hình tư tưởng trong đời sống Nhân dân, nhiệm vụ này đã được các đoàn thể và lực lượng công an thực hiện hiệu quả. Lường trước những vẫn đề phức tạp có thể xảy ra, Công an tỉnh đã thành lập Ban Chỉ huy tiền phương thực hiện dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đặt tại Công an xã Gia Bình. Vào đầu giờ sáng tại phòng họp Ban Chỉ huy tiền phương, Đại tá Bùi Chiến Thắng, Phó Giám đốc Công an tỉnh, thành viên Ban chỉ đạo Giải phóng mặt bằng dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình tỉnh, Trưởng Ban chỉ huy tiền phương chủ trì cuộc họp. Các báo cáo được trình bày ngắn gọn, rõ ràng từng việc, dự báo các tình huống, ngay sau đó là sự chỉ đạo cụ thể, dứt khoát của đồng chí lãnh đạo Công an tỉnh để giải quyết những vấn đề đặt ra. Chính sự sát sao, quyết liệt này đã tạo niềm tin với người dân.
Đại tá Bùi Chiến Thắng, Phó Giám đốc Công an tỉnh Bắc Ninh (ngoài cùng bên trái) gặp gỡ tại nhà người dân để giải thích những thắc mắc về bồi thường đất ở.
Điển hình là trường hợp ông Nguyễn Văn Chúc, người dân thôn Ngô Thôn, xã Gia Bình từ Thành phố Hồ Chí Minh bay ra khi nghe tin triển khai phương án bồi thường đất ở. Ông Chúc đã trực tiếp gọi điện xin gặp Đại tá Bùi Chiến Thắng. Sau khi sắp xếp công việc, ngay trong buổi trưa, đồng chí Thắng đã đến tận nhà để lắng nghe, giải thích. Khi nắm rõ về trình tự, quy định và chính sách đặc thù, nhất là về bồi thường đất ở, giá bồi thường đất ở các vị trí và phương án bốc thăm khu tái định cư, ông Chúc vui vẻ thừa nhận rằng Nhà nước đã vận dụng hết mức để bảo đảm quyền lợi cho Nhân dân, từ đó đồng thuận với chủ trương chung.
Người dân xã Gia Bình đồng thuận di chuyển nhà ở và bốc thăm vị trí đất tái định cư.
Qua tiếp xúc thực tế, phần lớn các hộ dân đều bày tỏ sự đồng tình, ủng hộ chủ trương triển khai dự án song cũng thẳng thắn nêu ra nhiều ý kiến, kiến nghị liên quan trực tiếp đến quyền lợi và đời sống sau khi bị thu hồi đất… Từng kiến nghị chính đáng được tiếp thu, giải quyết một cách thấu tình đạt lý.
Luôn bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho Nhân dân nhưng lực lượng chức năng cũng kiên quyết, cứng rắn với một số trường hợp kích động, gây mất đoàn kết. Những cuộc tuần tra ngày đêm của đội ngũ công an được duy trì thường xuyên, giữ vững an ninh trật tự tại địa phương. Hay nhiều tình huống được xử lý đã để lại những ấn tượng sâu sắc trong lòng dân. Các đoàn công tác nhiệt tình đến từng nhà để lắng nghe, tìm hiểu, mong có cách làm tốt hơn cho người dân. Thế nhưng, không ít lần họ phải đối diện với sự căng thẳng, thậm chí một bộ phận người dân có những lời lẽ bức xúc, không chuẩn mực. Trong tình huống ấy, sự kiên nhẫn, linh hoạt và khéo léo của cán bộ đã dần làm thay đổi không khí. Từ chỗ nghi ngại, không hợp tác, người dân bắt đầu hiểu được mục đích của những chuyến đến thăm, cán bộ không đến ép dân mà đến là sẻ chia, nắm bắt để làm sao có chính sách an dân tốt nhất. Từ một hộ, rồi nhiều hộ khác, người dân đã chủ động muốn gặp cán bộ để giãi bày tâm tư, nguyện vọng. Qua đó, tạo sự gắn bó, gần gũi giữa chính quyền và Nhân dân.
Rời nơi “chôn nhau, cắt rốn” ai cũng có những băn khoăn, lưu luyến, đó là điều dễ hiểu. Luôn đặt mình vào vị trí người dân nên cán bộ thực hiện nhiệm vụ giải phóng mặt bằng đều thấu hiểu, chia sẻ với bà con. Theo đồng chí Nguyễn Công Ký, Bí thư Đảng ủy xã Gia Bình, thực hiện chỉ đạo, xã xác định giải phóng mặt bằng phục vụ dự án sân bay là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng. Thời gian qua, xã đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, thành lập các tổ từ xã đến thôn, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị nhằm đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động. Khi tư tưởng đã thông, bà con dần dần đồng thuận, chung tay cùng địa phương thực hiện dự án. Còn nhớ, lúc vài chục hộ dân đầu tiên của xã Gia Bình ký cam kết bàn giao mặt bằng đất ở sớm, từ các đồng chí lãnh đạo tỉnh đến cán bộ làm nhiệm vụ vô cùng phấn khởi. Đây là tín hiệu tích cực, hiệu quả trong việc vận động Nhân dân.
Người dân thôn Thủ Pháp, xã Gia Bình đồng thuận tháo dỡ nhà ở, bàn giao mặt bằng cho dự án.
Từ thành công bước đầu, công tác tuyên truyền, vận động được kiên trì ngày qua ngày, phương pháp vận động cũng linh hoạt hơn, mỗi lần tiếp xúc với người dân lại giúp người cán bộ thêm kinh nghiệm, thêm kỹ năng thuyết phục. Xã Gia Bình căn cứ các quy định của pháp luật đã ban hành quy chế bốc thăm lô đất tại khu tái định cư. Trong đó, các lô đất có vị trí thuận lợi nhất sẽ được ưu tiên cho những hộ gia đình, cá nhân gương mẫu đăng ký tham gia.
Lực lượng quân đội hỗ trợ người dân thôn Ngô Thôn, xã Gia Bình di chuyển tài sản để bàn giao mặt bằng.
Theo dự thảo phương án, số lượng thửa đất được xác định rõ ràng và các hộ dân sẽ được bốc đủ số lô theo hình thức cuốn chiếu, bảo đảm công bằng, minh bạch. Hộ dân không đăng ký hoặc không tham gia bốc thăm tại vị trí đất đã được xã định vị cho từng thôn, thì xã sẽ bố trí cho các hộ dân ở thôn khác được quyền tham gia bốc thăm vào những vị trí đó. Hoặc quá thời hạn không đi bốc thăm thì có thể không được bồi thường bằng đất ở mà phải nhận tiền.
Người dân thôn Ngô Thôn, xã Gia Bình phấn khởi xác định vị trí lô đất tái định cư của gia đình trên bản đồ quy hoạch khu đất.
Khi nghe thông báo của xã, người dân đều lo lắng nếu không nhanh chóng đi bốc thăm thì sẽ mất quyền lợi. Rõ ràng, cùng với tuyên truyền thì việc áp dụng, vận dụng các quy định một cách linh hoạt, chặt chẽ đã tác động tích cực đến người dân. Gần 100% bà con xã Gia Bình, Lương Tài (trong diện thu hồi ranh giới phục vụ APEC) đã đồng thuận đăng ký bốc thăm nhận lô đất tái định cư. Từ hiệu ứng đó, nhiều hộ chưa thuộc trong phạm vi thu hồi đợt này cũng đề nghị được bốc thăm khu tái định cư. Điều đáng nói là những hộ trước đây phản đối gay gắt thì nay vui vẻ, phấn khởi với phương án sắp xếp tái định cư.
Cô và trò Trường Mầm non Quỳnh Phú (thôn Quỳnh Bội) tại nơi học mới trong thời gian chờ công trình hoàn trả.
Theo tổng hợp chung của dự án, đến nay, đất nông nghiệp cơ bản giải phóng mặt bằng xong với diện tích hơn 1,2 nghìn ha; di chuyển hơn 12 nghìn ngôi mộ và đất ở đã được kiểm kê, người dân đang tích cực bàn giao cho nhà đầu tư.
Đơn vị thi công đang tập trung nhân lực, phương tiện đẩy nhanh tiến độ xây dựng khu tái định cư Gia Bình.
Từ kinh nghiệm bước đầu trong giải phóng mặt bằng phục vụ Hội nghị APEC của Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, Bắc Ninh rút ra bài học kinh nghiệm và triển khai các giải pháp để thực hiện toàn bộ dự án trong thời gian tới.
(Còn nữa)
• Thực hiện: Nhóm PVKT
• Trình bày: Ngọc Nhi