Gỡ 'nút thắt' nguồn cung vật liệu san lấp - Kỳ cuối: Khơi thông nguồn cung, mở rộng quy hoạch khoáng sản

2 giờ trướcBài gốc

Với áp lực thiếu hụt vật liệu san lấp phục vụ các công trình trọng điểm, tỉnh và các sở, ngành liên quan đang đồng loạt triển khai nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn trước mắt, đồng thời chủ động nguồn cung lâu dài thông qua điều chỉnh quy hoạch tỉnh, mở rộng quy hoạch khoáng sản và hoàn thiện cơ chế pháp lý.

Tận dụng hơn 3,34 triệu m³ vật liệu dôi dư

Một trong những giải pháp trước mắt được tỉnh tập trung triển khai là tận dụng nguồn vật liệu dôi dư từ các dự án giao thông lớn. Qua rà soát, toàn tỉnh hiện có 47 bãi thải, bãi tập kết với hơn 3,34 triệu m³ đất, đá dư thừa. Đây được xem là nguồn lực quan trọng nhằm góp phần tháo gỡ khó khăn về vật liệu san lấp cho các dự án đầu tư công cấp bách. Tại cuộc họp về vấn đề này ngày 10-4, đồng chí Lê Huyền - Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh cần sớm có giải pháp phù hợp quy định pháp luật để tận dụng hiệu quả nguồn vật liệu dôi dư; đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch, không phát sinh cơ chế “xin - cho”, tiêu cực và không ảnh hưởng quyền lợi hợp pháp của người dân, tổ chức liên quan.

Đồng chí Lê Huyền - Phó Chủ tịch UBND tỉnh kiểm tra thực tế tại cơ sở chế biến cát của Công ty TNHH Một thành viên Đầu tư thương mại và xây dựng Nam Khánh (xã Phước Dinh).

Tuy nhiên, việc tận dụng nguồn vật liệu dôi dư vẫn gặp nhiều khó khăn. Ông Nguyễn Minh Thư - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT) cho biết, pháp luật hiện hành cho phép sử dụng vật liệu dôi dư từ các công trình để phục vụ dự án đầu tư công, công trình trọng điểm, song chưa quy định cụ thể cơ chế lựa chọn đơn vị thu hồi trong trường hợp nhiều dự án cùng đăng ký sử dụng vật liệu tại một bãi thải. Bên cạnh đó, vật liệu tập kết tại các bãi thải là hỗn hợp đất, đá phong hóa, đá cứng chắc và tạp chất hữu cơ nên việc phân loại, đánh giá chất lượng để đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của từng công trình khá phức tạp.

Cùng với đó, một số bãi thải nằm trên đất của người dân đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hiện người dân đã san gạt, trồng rừng, canh tác nông nghiệp; một số vị trí trước đây là vùng trũng thấp, sau khi đổ thải đã tạo mặt bằng ổn định nên việc thu hồi lại toàn bộ khối lượng vật liệu là rất khó khăn. Ngoài ra, công tác quản lý, điều phối, tận dụng nguồn vật liệu vẫn thiếu một hành lang pháp lý đồng bộ, thống nhất sau khi Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 cùng các nghị định mới có hiệu lực.

Song song đó, ngành chức năng đang nghiên cứu cơ chế thu hồi khoáng sản từ hoạt động nạo vét lòng hồ thủy lợi, thủy điện theo quy định của Luật Địa chất và Khoáng sản nhằm bổ sung thêm nguồn vật liệu phục vụ thi công các công trình trong thời gian tới.

Bổ sung nhiều khu vực khoáng sản vào điều chỉnh quy hoạch tỉnh

Giải pháp căn cơ được tỉnh xác định là đẩy nhanh tiến độ lập đồ án điều chỉnh Quy hoạch tỉnh giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong đó cập nhật bổ sung nhiều khu vực khoáng sản phục vụ phát triển hạ tầng. Theo Sở NN-MT, hiện toàn tỉnh đã cập nhật hiện trạng các khu vực khoáng sản được cấp phép với tổng diện tích khoảng 5.907ha. Đồng thời, cơ quan chức năng đang đề xuất cập nhật các khu vực khoáng sản mới (khu vực phân tán nhỏ lẻ đã được công bố; khu vực phục vụ nhà máy điện hạt nhân, các công trình trọng điểm; khu vực đấu giá quyền khai thác khoáng sản) với diện tích khoảng 269,85ha. Trong đó, riêng nhóm khoáng sản phục vụ xây dựng gồm đá xây dựng và vật liệu san lấp chiếm diện tích lớn. Đáng chú ý, vật liệu san lấp dự kiến được bổ sung thêm khoảng 153,7ha để tạo cơ sở cấp phép khai thác trong thời gian tới.

Khu vực tập kết khoáng sản tại Công ty Cổ phần Xây dựng An Khánh Ninh Thuận (xã Thuận Nam).

Theo dự kiến cập nhật quy hoạch khoáng sản, nhiều khu vực vật liệu san lấp mới đã được đề xuất bổ sung vào điều chỉnh quy hoạch tỉnh nhằm tạo nguồn cung cho các công trình trọng điểm trong giai đoạn tới. Trong đó, đáng chú ý có các khu vực vật liệu san lấp tại xã Phước Dinh với tổng diện tích gần 50ha; khu vực đông nam núi Chà Bang; các khu vực tại xã Phước Hậu; khu vực xã Mỹ Sơn với diện tích hơn 57ha... Đây được xem là các nguồn vật liệu tiềm năng phục vụ các dự án hạ tầng, khu tái định cư, khu công nghiệp và đô thị lớn trong thời gian tới. Ngoài vật liệu san lấp, tỉnh cũng đề xuất cập nhật thêm các khu vực đá xây dựng, đá granite ốp lát, nước khoáng, bùn khoáng... nhằm đồng bộ phương án quản lý tài nguyên khoáng sản với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội sau hợp nhất tỉnh.

Cùng với đó, hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 18 mỏ cát tự nhiên được cấp phép khai thác ở lòng sông, suối; 7 dự án cát nghiền công nghiệp được UBND tỉnh cấp chủ trương đầu tư với công suất 880.000m3/năm. Sau nghiền, các nguyên liệu đầu vào được tận thu tối đa, cụ thể cát dùng làm vật liệu xây dựng, đất thải dùng làm đất san lấp; tỷ lệ thu hồi cát xây dựng chiếm 70 - 80%, đất thải 15%/nguyên liệu đất, đá... từ đầu vào. Đồng chí Lê Huyền cho biết, giai đoạn tới, nhu cầu về vật liệu xây dựng, nhất là cát xây dựng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và hạ tầng rất lớn. Do đó, phát triển sản xuất cát công nghiệp nhằm giảm áp lực khai thác cát tự nhiên là định hướng, nhiệm vụ trọng tâm tỉnh khuyến khích thực hiện trong năm 2026 và giai đoạn tiếp theo.

Văn phòng UBND tỉnh vừa ban hành thông báo kết luận của đồng chí NGUYỄN VIỆT HÙNG - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh tại cuộc họp nghe báo cáo tổng thể về khoáng sản làm vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh vào ngày 6-5. Theo đó, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Việt Hùng yêu cầu các sở, ngành khẩn trương xây dựng kịch bản dự báo nhu cầu vật liệu xây dựng đến năm 2030; rà soát toàn bộ các mỏ khoáng sản đã cấp phép, các mỏ hết hạn nhưng còn trữ lượng và đề xuất phương án xử lý phù hợp. Đồng thời, Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo ưu tiên tận dụng hơn 3,34 triệu m³ vật liệu dôi dư từ các bãi thải của các dự án lớn; đẩy mạnh phát triển cát nghiền công nghiệp; điều chỉnh, nâng công suất các mỏ đủ điều kiện và xử lý dứt điểm 41 mỏ chưa hoàn tất thủ tục thuê đất. Cùng với đó, tỉnh sẽ khoanh định các mỏ chiến lược để phục vụ riêng cho các dự án trọng điểm như: Nhà máy điện hạt nhân, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đường bộ cao tốc Nha Trang - Đà Lạt và Khu Kinh tế Vân Phong; tăng cường kiểm soát giá vật liệu, ngăn chặn đầu cơ, nâng giá và trốn thuế. Chủ tịch UBND tỉnh giao Giám đốc Sở NN-MT, Giám đốc Sở Xây dựng chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh nếu để xảy ra tình trạng thiếu hụt vật liệu ảnh hưởng tiến độ các công trình trọng điểm do nguyên nhân chủ quan.

Hoàn thiện cơ chế để tăng nguồn cung

Cùng với mở rộng quy hoạch khoáng sản, tỉnh đang tập trung tháo gỡ các “nút thắt” về thủ tục thuê đất, cấp giấy chứng nhận đầu tư và nâng công suất khai thác mỏ. Theo Sở NN-MT, thời gian tới, tỉnh sẽ ưu tiên xử lý các mỏ đã được thăm dò, phê duyệt trữ lượng nhưng chưa được cập nhật vào quy hoạch trước đây; đồng thời xem xét điều chỉnh giấy phép để nâng công suất khai thác đối với các mỏ đang hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu vật liệu cho các dự án trọng điểm.

Tỉnh cũng đang tiếp tục rà soát, khoanh định các khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản để cấp phép trực tiếp phục vụ các công trình đầu tư công theo cơ chế đặc thù. Đến nay, UBND tỉnh đã phê duyệt 3 khu vực khoáng sản vật liệu san lấp khoảng 2,1 triệu m³ phục vụ Dự án tuyến đường ven biển từ xã Vạn Lương đi thị xã Ninh Hòa và Dự án Khu tái định cư Vạn Thắng - giai đoạn 1. Đồng thời, tiếp tục khảo sát các khu vực phục vụ các dự án tái định cư đường sắt tốc độ cao, tái định cư Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2, Nhà làm việc Công an tỉnh...

Mỏ đất của Công ty TNHH Quyết Thắng đắp chiếu nhiều năm do vướng thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, dù đã được cấp giấy phép khai thác.

Đối với các dự án ngoài ngân sách, tỉnh đang xây dựng cơ chế áp dụng Nghị quyết số 66.4/2025/NQ-CP của Chính phủ. Nhiều nội dung của nghị quyết này hiện đã được cụ thể hóa trong Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và Khoáng sản có hiệu lực từ ngày 1-1-2026, tạo cơ sở pháp lý để đẩy nhanh thủ tục cấp phép khai thác khoáng sản phục vụ các công trình phát triển kinh tế - xã hội.

Việc chủ động rà soát, cập nhật quy hoạch khoáng sản ngay trong quá trình điều chỉnh quy hoạch tỉnh cho thấy quyết tâm của tỉnh trong tháo gỡ “điểm nghẽn” vật liệu xây dựng - một trong những yếu tố then chốt quyết định tiến độ triển khai các công trình trọng điểm. Không chỉ giải quyết nhu cầu trước mắt, đây còn là bước chuẩn bị quan trọng để tỉnh chủ động nguồn lực cho giai đoạn phát triển hạ tầng quy mô lớn trong tương lai, nhất là khi hàng loạt dự án chiến lược về giao thông, năng lượng, công nghiệp và đô thị đang được xúc tiến triển khai.

MẠNH HÙNG - THÁI THỊNH

Gỡ “nút thắt” nguồn cung vật liệu san lấp - Kỳ 1: “Khát” vật liệu san lấp

Nguồn Khánh Hòa : http://www.baokhanhhoa.vn/phong-su/202605/go-nut-that-nguon-cung-vat-lieu-san-lap-ky-cuoi-khoi-thong-nguon-cung-mo-rong-quy-hoach-khoang-san-1ee5cef/