Gỡ nút thắt về chính sách để nông nghiệp ĐBSCL phát triển

4 giờ trướcBài gốc

Những năm gần đây, nông nghiệp ĐBSCL tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột trong nền kinh tế, đóng góp lớn cho xuất khẩu và đảm bảo an ninh lương thực quốc gia. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy nhiều chính sách hỗ trợ vẫn chưa phát huy hiệu quả như kỳ vọng, đặc biệt trong phát triển liên kết chuỗi giá trị. Việc nhận diện đúng “nút thắt” và đề xuất giải pháp tháo gỡ đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Cánh đồng HTX Ba Đình, xã Vĩnh Lộc, tỉnh Cà Mau - Ảnh: B.C.M

Nút thắt từ chính sách đến thực thi

TS. Trần Minh Hải, Phó hiệu trưởng Trường Chính sách Công Phát triển nông thôn cho rằng, dù Nghị định 98/2018/NĐ-CP được đánh giá là chủ trương đúng đắn, nhưng quá trình triển khai tại nhiều địa phương ở ĐBSCL, trong đó có Cà Mau, vẫn gặp nhiều vướng mắc.

Thực tế cho thấy thủ tục hành chính còn phức tạp, quy trình thẩm định kéo dài khiến doanh nghiệp và hợp tác xã (HTX) ngại tham gia. Không ít mô hình liên kết đã hình thành ngoài thực tế nhưng không thể tiếp cận chính sách do không đáp ứng đủ hồ sơ.

Bên cạnh đó, sau khi sáp nhập địa giới hành chính, nhiều chính sách địa phương chưa được cập nhật, thay thế kịp thời, tạo ra khoảng trống pháp lý. Điều này khiến cán bộ thực thi lúng túng, thậm chí có tâm lý “né trách nhiệm” vì lo sai quy định.

Một điểm nghẽn lớn khác là thiếu định mức kinh tế – kỹ thuật cho các ngành hàng đặc thù. Nhiều sản phẩm có giá trị cao như bồn bồn, ba khía, tôm sinh thái… dù đã đạt chuẩn OCOP vẫn không thể tham gia dự án liên kết do không có cơ sở lập dự toán.

Ngoài ra, năng lực của HTX còn hạn chế, đặc biệt về tài chính và quản trị. Tỷ lệ vốn đối ứng cao khiến nhiều HTX không đủ điều kiện tham gia, trong khi doanh nghiệp cũng e ngại rủi ro thị trường và tình trạng “bẻ kèo” trong sản xuất.

Hội thảo về chính sách nông nghiệp ngày 26/4 tại Cà Mau - Ảnh: V.K.K

Góc nhìn từ chính quyền địa phương Cà Mau

Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, ông Lê Văn Sử cho rằng, các chính sách hỗ trợ nông nghiệp hiện nay cơ bản đã đầy đủ, nhưng vấn đề nằm ở khâu tổ chức thực hiện.

Theo ông Lê Văn Sử, việc chậm ban hành các nghị quyết cụ thể hóa chính sách sau sáp nhập đã ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai. Nhiều nguồn vốn hỗ trợ vẫn chưa thể giải ngân do thiếu hướng dẫn cụ thể. Điều này không chỉ làm lỡ cơ hội phát triển mà còn ảnh hưởng đến niềm tin của người dân và doanh nghiệp.

Ông Lê Văn Sử nhấn mạnh, tỉnh cần sớm hoàn thiện hệ thống chính sách đồng bộ, đặc biệt là tích hợp các quy định liên quan đến liên kết sản xuất, hỗ trợ đất lúa và chương trình mục tiêu quốc gia. Đồng thời, phải mạnh dạn phân cấp, trao quyền cho cơ sở đi đôi với nâng cao năng lực thực thi.

Vai trò của ngành nông nghiệp

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau nhìn nhận, việc phát triển nông nghiệp theo chuỗi giá trị là xu hướng tất yếu, nhưng cần có cơ chế linh hoạt hơn để phù hợp với thực tiễn địa phương.

Theo đó, ngành nông nghiệp đang tập trung rà soát, xây dựng các định mức kinh tế – kỹ thuật cho những ngành hàng đặc thù, làm cơ sở triển khai các dự án liên kết. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số, áp dụng truy xuất nguồn gốc và mã số vùng trồng, vùng nuôi nhằm nâng cao tính minh bạch và khả năng cạnh tranh của sản phẩm.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là nâng cao năng lực cho HTX – “mắt xích” trung tâm trong chuỗi liên kết. Việc đào tạo về quản trị, tài chính, thị trường và chuyển đổi số sẽ giúp HTX chủ động hơn, giảm phụ thuộc vào bên ngoài.

Lãnh đạo tỉnh Cà Mau tham quan gian hàng nông nghiệp - Ảnh: Văn Kim Khanh

Giải pháp tháo gỡ từ thực tiễn

Từ các phân tích trên, TS. Trần Minh Hải đề xuất một loạt giải pháp mang tính hệ thống.

Trước hết, cần khẩn trương ban hành nghị quyết mới tích hợp các chính sách hiện hành, tạo khung pháp lý thống nhất, đồng bộ. Đây là điều kiện tiên quyết để tháo gỡ những vướng mắc hiện nay.

Thứ hai, cần điều chỉnh cơ chế hỗ trợ theo hướng tăng tỷ lệ hỗ trợ từ ngân sách, giảm yêu cầu vốn đối ứng cho HTX. Điều này sẽ giúp mở rộng đối tượng tham gia và thúc đẩy liên kết chuỗi.

Thứ ba, xây dựng bộ định mức kinh tế – kỹ thuật cho các ngành hàng đặc thù, đặc biệt là những sản phẩm có lợi thế cạnh tranh và giá trị cao.

Thứ tư, quy hoạch lại sản xuất theo lợi thế vùng, phát triển các chuỗi giá trị đặc thù như lúa chất lượng cao, tôm – rừng, lúa – tôm… nhằm nâng cao hiệu quả và giá trị gia tăng.

Thứ năm, tăng cường ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong sản xuất, quản lý và tiêu thụ nông sản. Đây là chìa khóa để đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế.

Một vấn đề quan trọng khác là xây dựng niềm tin giữa các bên tham gia chuỗi liên kết. Theo TS. Trần Minh Hải, cần thiết kế hợp đồng linh hoạt, kết hợp hợp đồng dài hạn với phụ lục theo từng vụ sản xuất, đồng thời áp dụng chế tài rõ ràng đối với hành vi vi phạm.

Bên cạnh đó, cần phát triển bảo hiểm nông nghiệp để giảm thiểu rủi ro cho cả nông dân và doanh nghiệp. Khi rủi ro được chia sẻ, các bên sẽ yên tâm hơn trong hợp tác dài hạn.

Hướng đến nền nông nghiệp phát triển bền vững

Theo ông Lê Văn Sử, việc gỡ nút thắt chính sách không chỉ nhằm giải quyết những khó khăn trước mắt, mà còn tạo nền tảng cho phát triển lâu dài. Khi các chính sách được triển khai hiệu quả, chuỗi giá trị nông sản sẽ vận hành thông suốt, giúp nâng cao thu nhập cho nông dân và tăng sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và hội nhập sâu rộng, ĐBSCL cần một hệ thống chính sách linh hoạt, đồng bộ và sát thực tiễn. Sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân sẽ là chìa khóa để hiện thực hóa mục tiêu này.

Từ thực tiễn Cà Mau, có thể thấy rằng, khi chính sách được tháo gỡ đúng hướng, không chỉ một địa phương mà cả vùng ĐBSCL sẽ có thêm động lực để chuyển mình mạnh mẽ, hướng tới nền nông nghiệp xanh, phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.

Văn Kim Khanh

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/go-nut-that-ve-chinh-sach-de-nong-nghiep-dbscl-phat-trien-250884.html