Huyền thoại đầu tư Warren Buffett, Chủ tịch tập đoàn Berkshire Hathaway. (Ảnh: Bloomberg).
Warren Buffett từng nói rằng rủi ro đối với các nhà đầu tư chứng khoán không phải lúc nào cũng là sự biến động của thị trường. Trái lại, rủi ro thực sự chính là nguy cơ các nhà đầu tư mất trắng với những cổ phiếu họ lựa chọn.
Trong bức thư gửi các cổ đông của tập đoàn Berkshire Hathaway năm 1993, Buffett - một trong những nhà đầu tư thành công nhất lịch sử thế giới - từng đưa ra một lập luận khá thuyết phục.
Theo Buffett, khi giá một cổ phiếu giảm mạnh, điều đó không phải lúc nào cũng báo hiệu cổ phiếu có giá trị. Ngược lại, sự lao dốc báo hiệu cổ phiếu đó đang trở nên rủi ro hơn trước.
Lập luận của Chủ tịch Berkshire đã làm lung lay nhận định phổ biến của nhiều nhà đầu tư, rằng nếu một cổ phiếu giảm giá mạnh thì khả năng cao cổ phiếu đó đang trở nên an toàn hơn.
Đối với “nhà hiền triết xứ Ohama”, một món hời giá rẻ thực chất có thể tiềm ẩn những nguy hiểm mà ở mức giá cao hơn các nhà đầu tư không thể nhìn thấy rõ. Hay nói cách khác, câu nói “của rẻ là của ôi” đôi khi lại đúng.
Buffett đo lường rủi ro bằng cách nào?
Giới học thuật thường định nghĩa rủi ro bằng toán học. Họ sử dụng hệ số Beta (β) của cổ phiếu - thước đo mức độ biến động của giá cổ phiếu so với thị trường chung - để phán đoán rủi ro.
Khi hệ số β = 1, mức độ biến động của cổ phiếu tương ứng với mức độ biến động của thị trường chung.
Khi β > 1, mức độ biến động của cổ phiếu sẽ lớn hơn mức độ biến động của thị trường chung.
Khi β nhỏ hơn 1 nhưng lớn hơn 0 (0 < β < 1), mức độ biến động của cổ phiếu sẽ thấp hơn thị trường chung.
Khi β = 0, mức độ biến động của thị trường hoàn toàn không ảnh hưởng đến giá cổ phiếu.
Khi β < 0, giá cổ phiếu biến động ngược với thị trường chung nhưng trường hợp này khá hiếm gặp.
Dựa theo hệ số β, một cổ phiếu rớt giá có vẻ rủi ro hơn vì giá cổ phiếu đó đang biến động mạnh hơn so với thị trường chung. Tuy nhiên, Buffett cho rằng quan điểm này là “hoàn toàn sai lầm”.
Với tư cách là nhà đầu tư giá trị, vị tỷ phú 95 tuổi cho rằng khi giá cổ phiếu (price) giảm vài phần so với giá trị lúc trước (value), mức giá mới có thể khiến cổ phiếu đó trở thành một món hời.
“Giá là thứ bạn trả, giá trị là thứ bạn nhận về... Tôi thích mua hàng hóa chất lượng khi giá của chúng giảm”, Buffett viết trong lá thư gửi các cổ đông của Berkshire vào năm 2008.
Nói cách khác, nếu giá trị nội tại của cổ phiếu không thay đổi đáng kể, mức giá mới của cổ phiếu sẽ giúp mở rộng biên độ an toàn của các nhà đầu tư.
Song, Buffett cũng cảnh báo không phải mọi đợt sụt giá của cổ phiếu đều báo hiệu một món hời. Đôi khi giá cổ phiếu thấp hơn sẽ phản ánh những vấn đề nghiêm trọng của doanh nghiệp, chẳng hạn như lợi nhuận sa sút hay nợ nần đầm đìa.
Đây chính là lý do tại sao một cổ phiếu mất giá đột ngột có thể làm tăng rủi ro cho các nhà đầu tư. Trong trường hợp này, giá cổ phiếu thấp hơn đã trở thành một dấu hiệu cảnh báo đỏ.
Mặc dù hai ý trên có vẻ mâu thuẫn nhau, lập trường của Buffett luôn nhất quán. Huyền thoại đầu tư coi rủi ro là thứ gắn liền với câu chuyện thực tế của doanh nghiệp và giá trị nội tại của cổ phiếu, thay vì những biến động thị trường nhất thời.
Khi nào giá cổ phiếu lao dốc làm tăng rủi ro?
Trong trường hợp nào giá cổ phiếu giảm có thể báo trước nguy hiểm cho các nhà đầu tư? Dưới đây là một vài ví dụ:
Thứ nhất, khi doanh nghiệp gặp khó khăn về tài chính, doanh thu và lợi nhuận tương lai của họ thường bị đặt dấu chấm hỏi. Nếu lợi nhuận suy yếu, việc thanh toán nợ nần có thể trở nên khó khăn hơn và công ty có ít khả năng xoay xở hơn.
Trong trường hợp đó, các nhà đầu tư cổ phiếu thường là những người cuối cùng được trả tiền. Tức là, nếu tình hình của doanh nghiệp diễn ra theo kịch bản xấu nhất, họ sẽ mất nhiều nhất, đặc biệt là nếu công ty phá sản hoặc cần tái cấu trúc.
Thứ hai, rủi ro thường gia tăng lên khi cổ phiếu trở nên khó bán. Các cổ phiếu giá rẻ (hoặc siêu rẻ) thường thu hút ít sự quan tâm của nhà đầu tư hơn và đây là một trong những lý do khiến giá cổ phiếu tiếp tục đi xuống.
Một khi giá cổ phiếu không ngừng đi xuống, một vòng lặp tai hại có thể xảy ra. Các nhà đầu tư sẽ bị mắc kẹt giữa hai lựa chọn: tiếp tục nắm giữ một cổ phiếu “của rẻ là của ôi” hoặc chấp nhận bán ra với mức giá cực thấp.
Yên Khê