Góc nhìn văn hóa: 'Thanh niên – Chủ nhân tương lai, động lực phát triển đất nước'

3 giờ trướcBài gốc

Nhìn từ góc độ văn hóa, đó không chỉ là câu chuyện của một lực lượng chính trị – xã hội, mà còn là quá trình hình thành một “hệ giá trị thanh niên” gắn với lý tưởng, đạo đức, tinh thần cống hiến và khát vọng phát triển dân tộc.

Từ truyền thống cách mạng đến bản sắc văn hóa của tuổi trẻ Việt Nam

Sinh thời, Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà”. Câu nói ấy không đơn thuần là một lời căn dặn, mà còn là một triết lý văn hóa sâu sắc. Trong đó, thanh niên không chỉ là lực lượng kế tục, mà còn là chủ thể sáng tạo, là người định hình diện mạo tương lai của quốc gia. Từ nhận thức đó, ngay từ những ngày đầu thành lập Đảng, việc tổ chức, tập hợp và giáo dục thanh niên đã trở thành một chiến lược mang tầm nhìn dài hạn.

Trong cao trào cách mạng 1930–1931, sự ra đời của Đoàn đã đáp ứng nhu cầu lịch sử cấp thiết, mở ra một không gian mới để thanh niên thể hiện vai trò xung kích. Những tấm gương như Lý Tự Trọng đã trở thành biểu tượng văn hóa của tuổi trẻ: dám sống, dám hy sinh và tuyệt đối trung thành với lý tưởng. Câu nói bất hủ của anh – “Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng” – không chỉ là tuyên ngôn chính trị, mà còn là một chuẩn mực văn hóa của một thế hệ.

Hai ảnh trên: Dưới ngọn cờ vẻ vang của Đảng, được Bác Hồ kính yêu và các thế hệ cách mạng dìu dắt, tuổi trẻ nước ta đã viết nên nhiều trang sử đẹp bằng lý tưởng cao cả, tinh thần yêu nước và khát vọng cống hiến. Nguốn: Internet.

Qua các cuộc kháng chiến, bản sắc văn hóa thanh niên Việt Nam tiếp tục được bồi đắp bằng chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Từ những chiến sĩ cảm tử ôm bom ba càng giữa lòng Hà Nội, đến những thanh niên xung phong trên tuyến lửa Trường Sơn, hay những biểu tượng như Võ Thị Sáu, Nguyễn Văn Trỗi…, tất cả đã tạo nên một “di sản tinh thần” quý báu. Đó là sự kết tinh của lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần sẵn sàng đặt lợi ích dân tộc lên trên hết.

Ở góc độ văn hóa, có thể thấy một điểm xuyên suốt: Mỗi thời kỳ lịch sử đều sản sinh ra một hình mẫu thanh niên tiêu biểu. Nếu trong chiến tranh là “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, thì trong hòa bình là “lao động sáng tạo, xây dựng đất nước”. Chính sự kế thừa và chuyển hóa ấy đã giúp Đoàn không ngừng giữ vững vai trò là “trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên”, nơi hun đúc lý tưởng và hình thành nhân cách.

Thanh niên trong kỷ nguyên số: Tái định nghĩa vai trò “người chủ tương lai”

Bước vào thế kỷ XXI, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và toàn cầu hóa, khái niệm “người chủ tương lai của nước nhà” đang được tái định nghĩa với những nội hàm mới. Nếu trước đây, “làm chủ” chủ yếu gắn với độc lập dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, thì hôm nay, nó còn bao hàm năng lực làm chủ tri thức, công nghệ và khả năng cạnh tranh toàn cầu.

Trong bài viết “ Thanh niên với tương lai đất nước”, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh rằng sức mạnh quốc gia ngày nay phụ thuộc ngày càng lớn vào đổi mới sáng tạo, khoa học – công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực. Điều đó đặt thanh niên vào vị trí trung tâm của quá trình phát triển. Không còn là lực lượng “đi theo”, thanh niên trở thành lực lượng “dẫn dắt” trong nhiều lĩnh vực mới.

Thực tế cho thấy, tinh thần xung kích của thanh niên đang được thể hiện sinh động trên “mặt trận số”. Từ việc tham gia các tổ công nghệ số cộng đồng, hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ số, đến việc khởi nghiệp trong các lĩnh vực như thương mại điện tử, công nghệ giáo dục, nông nghiệp thông minh…, thanh niên đang góp phần hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo ngày càng năng động.

Đáng chú ý, đổi mới sáng tạo không còn là khái niệm xa vời hay chỉ thuộc về các phòng thí nghiệm hiện đại. Nó hiện diện trong từng hành động nhỏ: Một sáng kiến cải tiến quy trình sản xuất, một ứng dụng hỗ trợ cộng đồng, hay một mô hình kinh doanh giải quyết vấn đề xã hội. Ở góc độ văn hóa, đây chính là sự chuyển biến từ “tinh thần hy sinh” sang “tinh thần sáng tạo” – nhưng vẫn giữ nguyên cốt lõi là cống hiến cho cộng đồng và đất nước.

Tuy nhiên, một vấn đề đặt ra là: Trong bối cảnh Hội nhập và bùng nổ thông tin, làm thế nào để thanh niên vừa đổi mới sáng tạo, vừa giữ vững bản sắc văn hóa và lý tưởng sống ? Đây là thách thức không nhỏ. Bởi lẽ, sáng tạo nếu tách rời đạo đức và trách nhiệm xã hội có thể dẫn đến những lệch chuẩn nguy hiểm.

Chính vì vậy, yêu cầu đặt ra đối với thanh niên hôm nay không chỉ là “giỏi”, mà còn phải “đúng” – đúng về giá trị, đúng về định hướng. Như tinh thần được nhấn mạnh: Đổi mới sáng tạo phải gắn với phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân và tôn trọng các chuẩn mực văn hóa. Nói cách khác, làm chủ tương lai không chỉ là làm chủ công nghệ, mà còn là làm chủ chính mình.

Từ góc nhìn này, vai trò của tổ chức Đoàn thanh niên càng trở nên quan trọng. Không chỉ là nơi tổ chức phong trào, Đoàn cần tiếp tục đổi mới để trở thành “hệ sinh thái phát triển thanh niên” – nơi kết nối, hỗ trợ và dẫn dắt người trẻ trong cả hành trình học tập, lập nghiệp và cống hiến. Các phong trào như “Thanh niên tình nguyện”, “Sáng tạo trẻ”, hay các hoạt động chuyển đổi số cộng đồng chính là những không gian thực hành văn hóa sống động cho thế hệ trẻ.

Kỷ niệm 95 năm thành lập Đoàn không chỉ là dịp để tự hào về quá khứ, mà còn là cơ hội để nhìn lại và định hướng tương lai. Khi thế giới đang thay đổi nhanh chóng, vai trò của thanh niên càng trở nên then chốt. Một quốc gia muốn phát triển bền vững không thể thiếu một thế hệ trẻ có tri thức, bản lĩnh và khát vọng.

“Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà” – lời dạy của Bác Hồ đến hôm nay vẫn vẹn nguyên giá trị, nhưng cũng đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn. Người chủ ấy không chỉ kế thừa, mà phải sáng tạo; không chỉ hưởng thụ, mà phải cống hiến; không chỉ mơ ước, mà phải hành động như Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ rõ: "Bản lĩnh tự cường - Tiên phong sáng tạo - Khát vọng cống hiến – Làm chủ tương lai" theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Và chính trong hành trình đó, truyền thống vẻ vang của thanh niên Việt Nam – được hun đúc qua 95 năm – sẽ tiếp tục là nền tảng tinh thần vững chắc để đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới.

V.X.B

Vũ Xuân Bân

Nguồn VHPT : https://vanhoavaphattrien.vn/goc-nhin-van-hoa-thanh-nien-chu-nhan-tuong-lai-dong-luc-phat-trien-dat-nuoc-a32466.html