Google lấy lại vị thế trước OpenAI từ điểm yếu của ChatGPT

15 giờ trướcBài gốc

Rạng sáng một ngày tháng 8.2025, quản lý dự án AI (trí tuệ nhân tạo) tại Google đã tải sản phẩm mới nhất từ phòng thí nghiệm DeepMind lên nền tảng xếp hạng các mô hình AI.

Google đã tụt lại phía sau trong cuộc đua AI, trong khi đối thủ OpenAI thu hút hàng trăm triệu người dùng ChatGPT. Các nhà nghiên cứu Google kỳ vọng một tính năng mới - tạo ảnh AI cực nhanh - sẽ giúp gã khổng lồ tìm kiếm chiếm ưu thế ở điểm yếu của ChatGPT.

Naina Raisinghani, nhà nghiên cứu Google nổi tiếng vì làm việc đến khuya, cần đặt tên cho công cụ mới để hoàn tất việc tải lên. Khi đó là 2 giờ 30 sáng và không có ai xung quanh, nên bà tự nghĩ ra một cái tên, ghép từ hai biệt danh mà bạn bè đặt cho mình: Nano Banana.

Chỉ trong vài ngày, Nano Banana đã vươn lên vị trí số một về hiệu năng ở bảng xếp hạng LMArena, trở thành xu hướng trên mạng xã hội X và vượt xa kỳ vọng về mức độ sử dụng của Google. Đến tháng 9.2025, Google Gemini trở thành ứng dụng được tải nhiều nhất trên App Store của Apple.

Tháng 11.2025, Google ra mắt Gemini 3, mô hình mạnh nhất từ trước đến nay của hãng, vượt qua các đối thủ về hiệu năng, gồm cả GPT-5.1 của OpenAI. Với bước đi đó, Google đã tạm vượt lên trước OpenAI để dẫn đầu cuộc đua mô hình AI.

Nền tảng khoa học và nghiên cứu sâu rộng của Google, sự sẵn sàng rót hàng tỉ USD vào phát triển phần cứng tùy biến, cùng những thay đổi về lãnh đạo vài năm gần đây nhằm mở đường cho thử nghiệm nhanh hơn, nay đang mang lại kết quả. Google cũng đã tạm thời bảo vệ được mảng tìm kiếm then chốt trước sự phổ biến ngày càng tăng của chatbot AI, vốn đang thay đổi cách nhiều người sử dụng internet.

Các nỗ lực AI của Google đã bắt đầu tạo ra doanh thu đáng kể thông qua quảng cáo tìm kiếm, những phiên bản Gemini tính phí với người tiêu dùng và doanh nghiệp, cũng như việc bán chip AI do hãng tự phát triển.

Việc Gemini 3 vượt trội GPT-5.1 trên nhiều bài kiểm tra, giúp cổ phiếu Alphabet (công ty mẹ Google) tăng vọt và kích hoạt tình trạng báo động đỏ nội bộ tại OpenAI.

Sau đó, OpenAI đã lấy lại vị thế dẫn đầu cuộc đua mô hình AI khi vào tháng 12.2025 đã phát hành GPT-5.2, vượt Gemini 3 Pro ở 7/8 bài kiểm tra.

Theo OpenAI, ChatGPT hiện có hơn 800 triệu người dùng hàng tuần. Trong khi Google cho biết Gemini có hơn 650 triệu người dùng hàng tháng. Tuy nhiên, biểu đồ so sánh lưu lượng truy cập web tháng 12.2025 giữa ChatGPT và Gemini khiến OpenAI phải lo ngại. Cụ thể hơn, trong tháng trước, lưu lượng truy cập web của Gemini tăng 28,4% so với tháng 11, còn ChatGPT giảm 5,6%.

Trong tháng 12.2025, ChatGPT thu hút khoảng 5,5 tỉ lượt truy cập, theo Similarweb. Gemini đứng thứ hai với 1,7 tỉ lượt truy cập web/tháng. DeepSeek, Grok, Character.AI, Perplexity và Claude đều xếp sau Gemini, mỗi nền tảng có chưa tới 400 triệu lượt truy cập web/tháng.

Tính cả năm 2025, lưu lượng truy cập web của cả ChatGPT lẫn Gemini đều tăng, nhưng tốc độ tăng trưởng ước tính lại chênh lệch rất lớn. Theo Similarweb, lưu lượng truy cập web của ChatGPT tăng 49,5%, còn Gemini tăng tới 563,6%.

Cú hích nhờ Gemini 3

Sundar Pichai - Giám đốc điều hành Google - đã nhấn mạnh tầm quan trọng của nỗ lực phát triển AI của công ty vào ngày ra mắt Gemini 3 hôm 18.11. "Thật tuyệt khi thấy chúng ta triển khai sản phẩm ở quy mô của Google", ông nói với các nhân viên.

Khi Sundar Pichai giữ vai trò cao nhất tại Google năm 2015, AI chủ yếu là mối quan tâm của giới nghiên cứu khoa học máy tính và gần như không ai khác. Năm 2016, ông tuyên bố Google, vốn được người tiêu dùng biết đến với công cụ tìm kiếm, bản đồ và các ứng dụng năng suất, sẽ dồn toàn lực cho AI.

Trong bản ghi nhớ đăng trên blog công ty, Sundar Pichai viết rằng thập niên trước xoay quanh thế giới lấy smartphone làm trung tâm. “Nhưng trong 10 năm tới, chúng ta sẽ chuyển sang một thế giới lấy AI làm trung tâm, nơi điện toán trở nên phổ biến rộng rãi”, ông dự đoán.

Sundar Pichai tại hội nghị nhà phát triển thường niên của Google vào tháng 5.2025

Gã khổng lồ công nghệ Mỹ đã sớm đặt nền móng với bộ phận nghiên cứu AI mang tên Google Brain, được đồng sáng lập năm 2011 bởi Jeff Dean, nhà khoa học máy tính góp phần phát triển công nghệ mạng nơ-ron làm nền tảng cho mô hình ngôn ngữ lớn ngày nay.

Năm 2014, Google chi 500 triệu USD mua lại DeepMind, phòng thí nghiệm nghiên cứu AI đặt tại London (thủ đô Anh) do Demis Hassabis đồng sáng lập. Từng là thần đồng cờ vua, Demis Hassabis nhận giải Nobel Hóa học 2024 nhờ phát triển mô hình AI để dự đoán cấu trúc phức tạp của protein.

Trong một động thái khi đó ít được chú ý, Google bắt đầu tự thiết kế chip AI, tin rằng hãng sẽ cần năng lực điện toán lớn hơn rất nhiều để hỗ trợ các ứng dụng, chẳng hạn nhận dạng giọng nói. Những chip AI này, còn gọi là TPU, được thiết kế tiêu thụ ít điện năng hơn so với CPU (bộ xử lý trung tâm) hoặc GPU (bộ xử lý đồ họa). Trên thực tế, chip AI là bước ngoặt lớn với Google và cả ngành công nghiệp.

Chip AI của Google vào năm 2021

Ở giai đoạn đầu, Google tiếp cận thận trọng việc phát triển chatbot riêng. Một số lãnh đạo và nhà nghiên cứu lo ngại về độ an toàn của công nghệ này, vốn có thể tạo ra thông tin sai lệch, thiên lệch hoặc gây ra vấn đề khác.

Julia Winn, cựu nhân viên Google Brain, cho biết chatbot ban đầu không được xem là trọng tâm trong tham vọng AI rộng hơn của công ty. Trong các thử nghiệm với các mô hình AI ban đầu, việc chatbot đưa ra các phản hồi phân biệt chủng tộc hoặc giới tính là điều dễ xảy ra.

“Google đã xem xét những rủi ro kiểu đó nghiêm túc hơn nhiều so với bất kỳ nơi nào tôi từng làm việc và điều đó hoàn toàn dễ hiểu”, bà nói. Sự thận trọng đó khiến nhiều nhà nghiên cứu Google thất vọng và một số người đã rời đi.

Tháng 8.2022, Google giới thiệu chatbot với nhiều khả năng hội thoại, cung cấp cho số ít người dùng thông qua ứng dụng AI Test Kitchen, dưới dạng thử nghiệm. Google đặt tên nó là LaMDA và cho phép người dùng thử ba chức năng “Tưởng tượng”, “Liệt kê” và “Nói về nó (phiên bản chó)”, nhưng chỉ cho phép trò chuyện về chó.

Thách thức cực lớn từ ChatGPT

Tháng 11.2022, OpenAI phát hành ChatGPT sau nhiều năm nỗ lực tạo ra chatbot không chỉ đối thoại mà còn viết truyện, pha trò, tạo mã lập trình và nhiều nội dung khác.

Chỉ trong năm ngày, 1 triệu người đã đăng ký dùng thử ChatGPT. Khác với LaMDA của Google, người dùng không gặp nhiều hạn chế trong cách sử dụng ChatGPT.

Một số nhân viên Google làm việc với công nghệ này nhiều năm cảm thấy cay cú vì bị vượt mặt. Những người khác thì choáng ngợp trước tốc độ tiếp cận nhanh chóng của công chúng với ChatGPT.

Giới phân tích và nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu Google có đang bỏ lỡ làn sóng công nghệ lớn tiếp theo hay không. Họ muốn biết Google có thể tung ra sản phẩm AI nhanh đến mức nào và liệu chatbot trỗi dậy có làm xói mòn mảng tìm kiếm cũng như quảng cáo của công ty này, vốn mang về 254 tỉ USD doanh thu năm 2022.

Jeff Dean và Demis Hassabis (hai nhà khoa học AI kỳ cựu của Google) cùng James Manyika (nhà robot học gia nhập công ty năm 2022) đã nỗ lực hợp nhất bộ phận DeepMind và Brain trong việc huấn luyện AI. Tháng 1.2023, họ trình bày trước hội đồng quản trị Alphabet kế hoạch xây dựng mô hình AI thông minh nhất từ trước đến nay của công ty.

Trong lúc đó, Google cần gấp một chatbot để cung cấp cho người dùng. Tháng 2.2023, Google trình làng Bard, chatbot được xây dựng trên nền tảng LaMDA, nhưng màn ra mắt này gặp trục trặc.

Trong video quảng bá Bard, chatbot trả lời sai câu hỏi về kính viễn vọng James Webb, khiến cổ phiếu Alphabet giảm 8%.

Khoảng thời gian đó, Sergey Brin (nhà đồng sáng lập Google vừa nghỉ hưu) có mặt tại một bữa tiệc và trò chuyện với Daniel Selsam (nhà nghiên cứu tại OpenAI), theo nguồn tin của trang WSJ. Daniel Selsam hỏi vì sao Sergey Brin không dành toàn thời gian cho nghiên cứu AI? Phải chăng việc ra mắt ChatGPT đã không khơi gợi sự hứng thú của ông với tư cách là một nhà khoa học máy tính?

Thời điểm đó, ChatGPT đang trên đà trở thành cái tên quen thuộc ở lĩnh vực chatbot AI, còn Google vẫn loay hoay đưa sản phẩm của mình vào quỹ đạo. Sergey Brin nhận ra Daniel Selsam nói có lý và quyết định quay lại Google làm việc.

Trong phần lớn năm 2023, các lãnh đạo Google nỗ lực điều phối và thống nhất các hoạt động phát triển AI. Văn hóa của Google Brain và DeepMind khác nhau, với Brain thiên về nghiên cứu, còn DeepMind tập trung xây dựng sản phẩm, tạo ra căng thẳng sau khi sáp nhập, WSJ đưa tin.

Dù vậy, Google có một lợi thế áp đảo so với đối thủ lớn. OpenAI phải huy động vốn từ nhà đầu tư, còn Google có thể tài trợ nghiên cứu và phát triển từ lợi nhuận hàng tỉ USD. Tuy nhiên, Google cũng phải tìm cách ngăn AI tạo sinh làm tổn hại “con gà đẻ trứng vàng” là thị phần tìm kiếm web lên đến 90%, nền tảng của hoạt động kinh doanh quảng cáo.

Dự án Magi

Để hình dung tìm kiếm dựa trên AI sẽ như thế nào, Google khởi động nỗ lực đa nhóm mang tên Dự án Magi, được dẫn dắt bởi Liz Reid - người trở thành phó chủ tịch phụ trách tìm kiếm vào năm 2024. Thách thức của nhóm là cải tổ hệ thống tìm kiếm để nhanh chóng đưa ra phần trả lời rõ ràng cho câu hỏi khi thông tin không nằm trong một trang web duy nhất, theo bà Liz Reid.

Liz Reid - người đứng đầu bộ phận tìm kiếm của Google

Google phát hành mô hình Gemini đầu tiên trước cuối năm 2023. Trong khi OpenAI ban đầu huấn luyện ChatGPT chủ yếu trên văn bản, Google đào tạo Gemini với cả văn bản, mã, âm thanh, hình ảnh và video, khiến quá trình phát triển kéo dài hơn.

Phiên bản Gemini đầu tiên vẫn thua ChatGPT ở nhiều mặt, nhưng cách tiếp cận tham vọng hơn về mặt kỹ thuật của Google sẽ mang lại lợi ích theo thời gian, giống các nghiên cứu sớm về mạng nơ-ron trước đây.

“Tôi nghĩ chúng ta vẫn được hưởng lợi từ bề dày lịch sử đó”, Sergey Brin nhận xét vào tháng 12.2025 tại một sự kiện của Đại học Stanford (Mỹ).

Phần lớn công việc của Sergey Brin kể từ khi trở lại Google là chỉ ra những vấn đề của Gemini cần khắc phục. Ông cũng góp phần đưa các nhà nghiên cứu AI Daniel De Freitas và Noam Shazeer trở lại Google năm 2024 thông qua thương vụ mua quyền truy cập công nghệ startup Character.AI với giá 2,7 tỉ USD. Daniel De Freitas và Noam Shazeer hiện giúp dẫn dắt công việc phát triển Gemini.

Trong cuộc phỏng vấn trên sân khấu tại hội nghị Google I/O hồi tháng 5.2025, Sergey Brin cho biết ông vẫn tham gia rất tích cực. “Tôi thường đi khá sâu vào các chi tiết kỹ thuật và đó là đặc quyền mà tôi thích”, ông nói.

“Thật đáng kinh ngạc khi thấy sự tiến bộ này”

Tháng 5.2024, Google giới thiệu AI Overviews, các bản tóm tắt ngắn do AI tạo ra thường xuất hiện ở đầu trang kết quả tìm kiếm. Công ty nhận thấy người dùng bắt đầu thực hiện những truy vấn phức tạp hơn. Tiếp đó là cuộc đại tu công cụ tìm kiếm lớn nhất của Google trong nhiều năm, với việc trình làng AI Mode - tùy chọn tìm kiếm trả lời câu hỏi theo kiểu hội thoại chatbot.

Theo Liz Reid, nhân viên Google đã thử rất nhiều bản trình diễn để cho thấy những điều có thể làm được, nhưng đồng thời cũng nhận ra việc biến công cụ tìm kiếm thành kiểu hội thoại giống chatbot mà vẫn giữ được tốc độ và chất lượng là rất khó.

Cuối cùng, sau nhiều lần chỉnh sửa, Liz Reid cho biết bà và các đồng nghiệp bắt đầu thấy có thể đưa AI Mode ra thị trường.

Google ra mắt AI Mode vào tháng 5.2025 và còn giới thiệu Gemini 2.5, mô hình AI mạnh hơn, nhưng không tạo được nhiều tiếng vang như nhiều nhân viên kỳ vọng. Giá cổ phiếu Alphabet, vốn đã giảm từ đầu năm 2025, tiếp tục ảm đạm suốt mùa hè năm ngoái.

Mối đe dọa mà AI đặt ra với sự thống trị tìm kiếm của Google hóa ra lại có mặt tích cực. Tháng 8.2024, một thẩm phán liên bang phán quyết Google độc quyền bất hợp pháp trong lĩnh vực tìm kiếm trực tuyến và quảng cáo tìm kiếm. Phán quyết cho rằng thỏa thuận Google trả Apple 20 tỉ USD mỗi năm để trở thành công cụ tìm kiếm mặc định trên trình duyệt Safari là phản cạnh tranh.

Luật sư của Google lập luận rằng thế độc quyền của công ty thực chất đã chấm dứt khi chatbot AI xuất hiện như một hình thức tìm kiếm mới phổ biến. Năm ngoái, thẩm phán chấp nhận lập luận này và cho phép thỏa thuận với Apple tiếp tục với một số sửa đổi nhỏ, giúp Google tránh các biện pháp khắc nghiệt hơn.

Phán quyết đó, cùng với việc ra mắt mô hình AI tạo ảnh Nano Banana vào tháng 8.2025, đã giúp giá cổ phiếu Alphabet tăng vọt.

Josh Woodward, người phụ trách ứng dụng Gemini và Google Labs, gọi việc ra mắt Nano Banana là một “thảm họa vì quá thành công”. Khi hàng triệu, rồi hàng tỉ ảnh được Nano Banana tạo ra trên toàn cầu, Google chật vật tìm đủ năng lực điện toán để đáp ứng nhu cầu. Theo Josh Woodward, Google đã phải mượn khẩn cấp thời gian sử dụng máy chủ từ các nguồn nội bộ để có thêm năng lực điện toán đáp ứng nhu cầu.

Đến tháng 10.2025, Gemini có hơn 650 triệu người dùng hằng tháng, tăng từ 450 triệu vào tháng 7.

Việc Google ra mắt Gemini 3 vào tháng 11.2025 lại gây ra một nút thắt cổ chai khác về năng lực điện toán. Đây là vấn đề Google đã dự liệu hơn một thập kỷ, và giải pháp là các chip AI do hãng phát triển, nay trở thành lợi thế cạnh tranh. Ironwood, chip AI mới nhất của Google, giúp giảm đáng kể chi phí vận hành các mô hình.

Cuối tháng 11.2025, thông tin Meta Platforms đàm phán với Google để mua số chip AI trị giá hàng tỉ USD khiến cổ phiếu Nvidia, hãng chip AI hàng đầu thế giới, giảm 7% trong ngày.

Trong một bản ghi nhớ nội bộ gửi nhân viên vào tháng 12.2025, Giám đốc điều hành Sundar Pichai tỏ ra đầy tự tin: “Chúng ta kết thúc năm 2025 ở vị thế rất tốt. Nhìn lại tình hình của công ty chỉ cách đây một năm, thật đáng kinh ngạc khi thấy sự tiến bộ này”, doanh nhân người Mỹ gốc Ấn Độ viết.

Sơn Vân

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/google-lay-lai-vi-the-truoc-openai-tu-diem-yeu-cua-chatgpt-243474.html