Tháng 4, những cánh đồng lúa phủ một màu xanh tươi, trù phú.
Đã đi qua nhiều mùa lúa trên đồng đất quê hương nhưng chưa khi nào anh Thái Văn Nghĩa - thành viên Tổ hợp tác sản xuất lúa hữu cơ thôn Vân Cửu (xã Gia Hanh) lại dõi theo từng thay đổi của cây lúa với nhiều kỳ vọng như vụ này. Đây là lần đầu tiên tổ hợp tác mạnh dạn áp dụng mô hình canh tác lúa hữu cơ gắn với giảm phát thải trên diện tích 10 ha theo chủ trương của tỉnh, mở ra hy vọng về một hướng đi xanh và bền vững hơn cho hạt gạo quê nhà.
Anh Nghĩa chia sẻ: “Quá trình chăm sóc, bà con đã hiểu rõ hơn về canh tác lúa giảm phát thải. Chúng tôi tuân thủ quy trình kỹ thuật, bón phân hữu cơ, phân vi sinh cân đối, hợp lý và không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Dù ban đầu còn nhiều bỡ ngỡ nhưng ai cũng phấn khởi, kỳ vọng vào một vụ mùa đạt kết quả tốt”.
Năm nay, Hà Tĩnh sản xuất trên 59.000 ha lúa, trong đó, hơn 4.000 ha được áp dụng công nghệ tưới ngập - khô xen kẽ (AWD).
Không chỉ ở Gia Hanh, trên những cánh đồng tập trung của xã Cẩm Duệ, lúa đang vào kỳ sinh trưởng mạnh, phủ lên ruộng đồng một màu xanh, tràn sức sống. Là một trong những vùng sản xuất trọng điểm của tỉnh, toàn xã có hơn 300 ha lúa được sản xuất theo phương pháp tưới ngập - khô xen kẽ, từng bước hướng tới tạo tín chỉ carbon trong canh tác. Đây không còn là những khái niệm xa lạ trong câu chuyện phát triển nông nghiệp mà đã đi vào thực tế sản xuất của người nông dân bằng hiệu quả cụ thể, thiết thực.
Cây lúa vào giai đoạn ngậm sữa, phát triển tốt hứa hẹn một mùa vụ bội thu.
Ông Đoàn Xuân Dần (thôn Chu Trinh, xã Cẩm Duệ) cho biết: “Nông dân chúng tôi trước đây chủ yếu làm lúa theo kinh nghiệm nên khi chuyển sang phương pháp canh tác mới, ban đầu cũng không khỏi băn khoăn. Sau khi được cán bộ xã hướng dẫn, giải thích cụ thể, tôi thấy phương pháp này khá phù hợp. Từ khi điều tiết nước hợp lý, để ruộng khô theo từng thời điểm với 2 lần mỗi vụ, gia đình tôi giảm được khoảng 20% lượng phân bón, số lần phun thuốc trừ sâu cũng ít hơn. Chi phí sản xuất giảm, trong khi cây lúa lại khỏe hơn, bộ rễ chắc, đẻ nhánh tốt”.
Đến thời điểm này, cây lúa trên các vùng sản xuất thí điểm những mô hình canh tác mới đều sinh trưởng khỏe, đồng đều.
Từ những mô hình cụ thể ấy, bức tranh sản xuất lúa vụ xuân ở Hà Tĩnh đang cho thấy nhiều chuyển động tích cực. Năm nay, Hà Tĩnh sản xuất trên 59.000 ha lúa, trong đó, hơn 4.000 ha được áp dụng công nghệ tưới ngập - khô xen kẽ (AWD), hơn 150 ha thí điểm sản xuất giảm phát thải gắn với ứng dụng khoa học kỹ thuật thâm canh lúa cải tiến (SRI). Đến thời điểm này, cây lúa trên các vùng sản xuất thí điểm sinh trưởng khỏe, đồng đều.
Ông Phan Văn Huân - Trưởng phòng Trồng trọt, Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi Hà Tĩnh (Sở NN&MT) cho biết: “Những năm gần đây, biến đổi khí hậu ảnh hưởng rõ rệt đến sản xuất nông nghiệp tại địa phương. Mưa nắng thất thường, khô hạn - ngập úng đan xen khiến bà con trồng lúa gặp nhiều khó khăn, chi phí tăng cao, rủi ro lớn hơn. Vì thế, việc áp dụng công nghệ tưới ngập - khô xen kẽ, thâm canh lúa cải tiến,… không chỉ là giải pháp kỹ thuật đơn thuần mà còn là bước chuyển trong tư duy sản xuất, khi người dân bắt đầu tiếp cận với lối canh tác tiết kiệm nước, giảm chi phí đầu vào, giảm phát thải khí mê-tan (CH4), thân thiện môi trường và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu”.
Cán bộ kỹ thuật đo giảm phát thải trên đồng ruộng, kết hợp công nghệ quan trắc hiện đại để định lượng lượng khí thải giảm được.
Cùng với sự thay đổi trong cách làm, quá trình chuyển đổi, tập trung, tích tụ ruộng đất cũng đã tạo nên diện mạo mới cho nhiều cánh đồng ở Hà Tĩnh. Vụ xuân năm nay, hơn 25 ha đất nông nghiệp trên địa bàn 5 thôn của xã Sơn Tiến được sắp xếp thành 25 thửa lớn, mỗi thửa khoảng 1 ha, xóa bỏ hoàn toàn tình trạng canh tác manh mún trước đây.
Ông Lê Đình Tuất - thôn Đông Hà (xã Sơn Tiến) cho biết: “Ruộng liền vùng, liền thửa giúp việc chăm sóc, điều tiết nước, theo dõi sâu bệnh trở nên chủ động, thống nhất, rút ngắn nhiều thời gian. Làm trên cánh đồng lớn, người nông dân chúng tôi thấy rõ sản xuất đang dần bài bản, hiện đại hơn”.
Lúa xuân ở xã Toàn Lưu đang sinh trưởng tốt, bước vào giai đoạn trổ bông.
Trên cánh đồng tập trung rộng 30 ha, lúa xuân của HTX Nông nghiệp Phú Hà (xã Toàn Lưu) đang sinh trưởng tốt, bước vào giai đoạn trổ bông. Đây cũng là vụ đầu tiên HTX liên kết sản xuất lúa hữu cơ theo chuỗi khép kín, từ cung ứng vật tư đến bao tiêu sản phẩm. Toàn bộ diện tích được bón phân vi sinh theo quy trình của Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm.
Ông Hà Đăng Dũng - Phó Giám đốc HTX Nông nghiệp Phú Hà cho biết: “Đồng ruộng tập trung, được quy hoạch đồng bộ đã tạo thuận lợi cho HTX trong tổ chức sản xuất, áp dụng cùng một quy trình kỹ thuật và liên kết với doanh nghiệp. Việc triển khai mô hình lúa hữu cơ theo chuỗi giúp nâng cao chất lượng sản phẩm, hướng tới sản xuất ổn định, bền vững”.
Người nông dân các địa phương năng thăm đồng, chú trọng phòng trừ sâu bệnh để bảo vệ năng suất cuối vụ.
Dẫu vậy, bên cạnh niềm phấn khởi chờ mùa thu hoạch, nông dân vẫn còn đó những nỗi lo thường trực trước diễn biến thời tiết bất thường. Thời điểm lúa trổ bông, ngậm sữa dự báo mưa nắng đan xen, là điều kiện để nhiều loại sâu bệnh phát sinh, nhất là bệnh đạo ôn cổ bông. Sở NN&MT đã khuyến cáo các địa phương tăng cường công tác điều tra, phát hiện, dự tính, dự báo; hướng dẫn người dân theo dõi sát diễn biến sinh trưởng của cây lúa, xác định thời gian trổ của từng trà lúa, từng cánh đồng, từng giống để có biện pháp phòng trừ kịp thời, hiệu quả.
Trên khắp các cánh đồng, bà con nông dân vẫn cần mẫn bên từng gốc lúa, như chắt chiu vào đó biết bao yêu thương và gửi gắm niềm mong ước về một mùa vàng bội thu. Từ những đổi thay đang hiện hữu nơi “bờ xuôi ruộng mật” hôm nay, hướng đi mới về sản xuất nông nghiệp xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu ở Hà Tĩnh đang dần hình thành rõ nét.
Thái Oanh