Theo tờ trình của UBND TP Hà Nội, trong nhiệm kỳ 2020-2025, thành phố đã tổ chức lập hai quy hoạch lớn gồm Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065. Tuy nhiên, các quy hoạch này được phê duyệt trước khi triển khai sắp xếp tổ chức bộ máy, điều chỉnh địa giới hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, dẫn đến một số nội dung không còn phù hợp với yêu cầu phát triển mới.
Qua rà soát cho thấy, nhiều nội dung về tổ chức không gian đô thị, mô hình đơn vị hành chính quận, huyện cần được điều chỉnh để bảo đảm thống nhất với Quy hoạch tổng thể quốc gia theo Nghị quyết số 306/NQ-CP ngày 5-10-2025 của Chính phủ và Nghị quyết số 252/2025/NQ-QH15 ngày 10-12-2025 của Quốc hội, đồng thời phù hợp với quy hoạch Vùng đồng bằng sông Hồng và các quy hoạch ngành, lĩnh vực liên quan.
Bên cạnh đó, dù đã có 8 quy hoạch hạ tầng kỹ thuật chuyên ngành, Hà Nội vẫn đối mặt với nhiều tồn tại như úng ngập, ô nhiễm môi trường, ùn tắc giao thông, thiếu không gian xanh và phát triển đô thị thông minh còn chậm. Trên cơ sở đó, ngày 11-12-2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 258/2025/QH15, cho phép Thủ đô chỉ lập một Quy hoạch tổng thể, tích hợp các quy hoạch, tạo cơ sở pháp lý tháo gỡ chồng chéo và nâng cao tính đồng bộ.
Quang cảnh kỳ họp.
Quy hoạch tổng thể Thủ đô mới đặt mục tiêu đưa Hà Nội không chỉ giữ vai trò đầu não chính trị, mà còn trở thành cực tăng trưởng trung tâm, tạo lập không gian và dư địa phát triển, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, với tầm nhìn 100 năm và xa hơn. Mục tiêu này nhằm bảo đảm sự phát triển của Thủ đô tương xứng với vị thế là Thủ đô của quốc gia có thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Đồng thời, Quy hoạch xác định Hà Nội phải có sức lan tỏa, dẫn dắt và thúc đẩy sự phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng, Vùng Thủ đô, Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước.
Việc điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô cũng nhằm bảo đảm phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, điều chỉnh địa giới hành chính, triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đồng thời thống nhất với Quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch Vùng đồng bằng sông Hồng, quy hoạch kết nối các tỉnh lân cận và các quy hoạch ngành, lĩnh vực liên quan.
Thông tin tại kỳ họp, Phó chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, Quy hoạch mới xác lập tầm nhìn chiến lược dài hạn, chuyển từ tầm nhìn đến năm 2065 sang nghiên cứu định hướng chiến lược tới năm 2100, hướng tới tầm nhìn 100 năm và xa hơn. Trên cơ sở đó, thành phố xây dựng các kịch bản phát triển theo các mốc: 2030-2035-2045-2050, 2065, 2085 và 2100.
Theo Quy hoạch, toàn bộ địa giới hành chính Thủ đô Hà Nội gồm 126 đơn vị hành chính cấp xã (51 phường, 75 xã), với tổng diện tích khoảng 3.359,84 km² (335.984 ha). Dự báo dân số theo kịch bản mở, không khống chế dân số cơ học, mà quản lý phù hợp với ngưỡng chịu tải của hạ tầng, dự báo đến 2045, khoảng 15-16 triệu người; dự báo đến năm 2065, khoảng 17-19 triệu người; các giai đoạn tiếp theo đến năm 2100, cơ bản đảm bảo chỉ tiêu sử dụng đất ổn định không quá 20 triệu người, đảm bảo tiêu chuẩn mật độ dân số, tránh tạo áp lực đô thị; kịch bản tăng dân số đồng thời với trẻ hóa, hiện đại hóa nguồn nhân lực...
Quy hoạch định hình phát triển Thủ đô Hà Nội theo định hướng “Văn hóa - bản sắc - sáng tạo”, tái cấu trúc theo mô hình đô thị Đa cực - Đa trung tâm, Đa tầng - Đa lớp; xây dựng Thủ đô “Văn hiến - văn minh - hiện đại”, phát triển sáng, xanh, sạch, đẹp, thích ứng với biến đổi khí hậu; đồng thời là nơi tập trung, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể.
Bên cạnh đó, cấu trúc Vùng đô thị Hà Nội theo mô hình “Chùm đô thị hướng tâm”, quy hoạch 9 cực tăng trưởng và 9 trung tâm lớn; xác lập 9 trục không gian, hành lang kinh tế, đô thị bám theo các trục giao thông huyết mạch...
Về nguồn lực, tổng nhu cầu vốn cho giai đoạn 2026-2045 ước khoảng 64,84 triệu tỷ đồng. Trong đó, giai đoạn 2026-2035 cần 14,5 triệu tỷ đồng; giai đoạn 2036-2045 cần 50,34 triệu tỷ đồng, với sự tham gia chủ đạo của khu vực tư nhân và nguồn lực xã hội, bên cạnh đầu tư công cho hạ tầng thiết yếu và an sinh.
Cùng với việc thông qua các nội dung chính của Quy hoạch tổng thể Thủ đô, HĐND TP Hà Nội cũng đã thống nhất thông qua đề xuất sửa đổi Luật Thủ đô, nhằm hoàn thiện thể chế đặc thù, tạo nền tảng pháp lý để hiện thực hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô trong thời gian tới.