Ảnh minh họa: Mekong ASEAN.
Nhằm giải bài toán ô nhiễm không khí tại khu vực trung tâm, ngày 23/4, UBND TP Hà Nội công bố Dự thảo Tờ trình đề nghị HĐND ban hành Nghị quyết thông qua Đề án "Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1". Động thái chiến lược này sẽ mở đường cho lộ trình hạn chế phương tiện cơ giới sử dụng nhiên liệu hóa thạch, bắt đầu thí điểm ngay từ giữa năm 2026.
Theo đề án, trong giai đoạn một (từ ngày 1/7 đến ngày 31/12/2026), vùng phát thải thấp được thiết lập trên diện tích 0,5 km² thuộc phường Hoàn Kiếm, bao trùm 11 tuyến phố trọng điểm gồm: Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân và Lý Thái Tổ.
Trong thời gian thí điểm, xe máy xăng cá nhân sẽ bị cấm lưu thông trong khung giờ 18h - 24h Thứ sáu và 6h - 24h trong hai ngày cuối tuần; trong khi xe công nghệ chạy bằng xăng bị cấm hoạt động hoàn toàn. Nhóm ô tô tải và ô tô chở khách từ 16 chỗ trở lên cũng buộc phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 4, đồng thời chịu sự giới hạn khắt khe về khung giờ hoạt động ngoài giờ cao điểm.
Sau nửa năm thí điểm, thành phố sẽ tiến hành đánh giá hiệu quả để làm cơ sở để mở rộng phạm vi. Theo lộ trình của đề án, vùng giới hạn sẽ tiếp tục được mở rộng sang khu vực phường Cửa Nam và toàn bộ phường Hoàn Kiếm vào năm 2027.
Đến giai đoạn 2028 - 2029, toàn bộ diện tích 26,07 km² nằm trong Vành đai 1 sẽ chính thức áp dụng mô hình vùng phát thải thấp. Quyết tâm này xuất phát từ thực trạng giao thông đang là nguồn phát thải trực tiếp lớn nhất, chiếm tới 59% tổng lượng khí thải nội đô.
Để đảm bảo tính khả thi và không làm đứt gãy nhu cầu đi lại, song song với các lệnh hạn chế, Hà Nội cam kết đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống mạng lưới xe bus điện, đường sắt đô thị và hạ tầng trạm sạc, từng bước kiến tạo một không gian đô thị văn minh và bền vững.
Vùng phát thải thấp (Low Emission Zone - LEZ) là khu vực địa lý được khoanh vùng đặc thù, thường nằm tại vùng lõi các đô thị đông dân cư, nơi áp dụng các quy định hạn chế hoặc cấm phương tiện giao thông gây ô nhiễm.
Giải pháp này không nhằm cấm cản nhu cầu đi lại của người dân mà hướng tới việc thay đổi thói quen di chuyển, tạo động lực chuyển đổi sang giao thông công cộng và các loại phương tiện xanh.
Mục tiêu cốt lõi của mô hình LEZ là cải thiện chất lượng không khí thông qua việc cắt giảm trực tiếp lượng bụi mịn và khí thải độc hại, qua đó bảo vệ sức khỏe cộng đồng và gián tiếp kéo giảm tình trạng ùn tắc giao thông nội đô.
Thu Thảo