Báo cáo thuyết minh Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm xác định nhiều nhiệm vụ trọng tâm trong kỳ quy hoạch, trong đó ưu tiên giải quyết triệt để các vấn đề dân sinh bức xúc và các “điểm nghẽn” lớn của đô thị.
Úng ngập thường xảy ra khi có mưa lớn trên phố Phan Bội Châu, Hà Nội. Ảnh: Uyên Hoàng
Tập trung giải quyết các vấn đề dân sinh bức xúc
Các lĩnh vực được tập trung xử lý gồm: Úng ngập; ô nhiễm môi trường, nước thải và rác thải; ùn tắc giao thông; thiếu không gian xanh; phân bổ dân cư; trật tự, văn minh đô thị; vệ sinh an toàn thực phẩm và phát triển đô thị thông minh.
Đối với lĩnh vực môi trường và chống ngập, thành phố đặt mục tiêu xử lý dứt điểm tình trạng ô nhiễm, đặc biệt là ô nhiễm nguồn nước và không khí. Hà Nội sẽ đóng vai trò chủ chốt trong việc phối hợp với các địa phương nhằm giải quyết các vấn đề môi trường mang tính liên vùng.
Song song với đó, thành phố quy hoạch hệ thống thu gom và các khu xử lý rác thải, nước thải bằng công nghệ hiện đại, tuần hoàn; thúc đẩy phân loại rác tại nguồn và tái sử dụng nước thải sau xử lý. Định hướng phát triển xanh cũng được nhấn mạnh thông qua việc tăng diện tích cây xanh, xanh hóa khu vực nội đô, giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng năng lượng sạch và tham gia thị trường các-bon.
Một trong những nhiệm vụ đáng chú ý là khơi thông dòng chảy, tuần hoàn làm sạch nước, từng bước làm sống lại các dòng sông trên địa bàn thành phố. Hà Nội cũng nghiên cứu phương án trị thủy, xây dựng đập dâng trên sông Hồng, sông Đuống nhằm nâng mực nước mùa cạn, đồng thời tạo thêm không gian cảnh quan cho đô thị.
Cùng với đó, thành phố triển khai các giải pháp công trình và phi công trình để giải quyết tình trạng ngập úng tại khu vực nội đô và ven đô. Các hệ thống bể ngầm chứa nước mưa kết hợp giao thông đô thị sẽ được nghiên cứu xây dựng nhằm tăng khả năng thoát nước, giảm áp lực cho hệ thống hạ tầng hiện hữu.
Tuyến đường Nguyễn Trãi có lưu lượng phương tiện vượt gấp 2,5-3,2 lần thiết kế, dẫn đến thường xuyên bị ùn tắc. Ảnh: Lê Khánh
Tháo gỡ “nút thắt” trật tự đô thị và giao thông
Trong lĩnh vực trật tự đô thị và giao thông, Hà Nội xác định xử lý nghiêm các vi phạm về lấn chiếm lòng đường, hè phố và hành lang an toàn giao thông gây mất trật tự, vệ sinh môi trường và mỹ quan đô thị.
Thành phố cũng đẩy nhanh việc hạ ngầm đường dây điện, cáp quang; chỉnh trang hè phố, hệ thống cây xanh và chiếu sáng nhằm xây dựng diện mạo đô thị văn minh, hiện đại.
Công tác quy hoạch các điểm trông giữ phương tiện, điểm dừng đỗ, đón trả khách sẽ được thực hiện đồng bộ tại các khu vực phù hợp, bảo đảm đúng quy định và không gây cản trở giao thông.
Một định hướng quan trọng là phân tán giao thông ra ngoài khu vực nội đô, đồng thời bổ sung các tuyến kết nối đường bộ và đường sắt giữa Hà Nội với các tỉnh lân cận. Thành phố cũng nghiên cứu xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn chung đối với công trình hạ tầng liên vùng, đặc biệt là hạ tầng giao thông kết nối liên tỉnh.
Bên cạnh đó, Hà Nội sẽ đẩy nhanh tiến độ các công trình giao thông đường bộ, các cây cầu vượt sông và hệ thống đường sắt đô thị nhằm mở rộng không gian phát triển đô thị, giảm tải cho khu vực nội đô.
Các tuyến giao thông liên khu vực cũng được tăng cường nhằm kết nối các khu đô thị mới với khu đô thị cũ, đồng thời gắn với cải tạo, tái thiết các ô phố cũ và khu dân cư xuống cấp.
Theo định hướng quy hoạch, đến năm 2030, Hà Nội phấn đấu cơ bản xử lý dứt điểm các điểm ùn tắc giao thông kéo dài, nghiêm trọng và không để phát sinh các điểm ùn tắc mới thường xuyên.
Hoạt động tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm cho người kinh doanh được tăng cường. Ảnh minh họa: Thu Trang
Bảo đảm an toàn thực phẩm từ “trang trại đến bàn ăn”
Trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, thành phố sẽ quy hoạch và kiểm soát chặt chẽ các vùng sản xuất thực phẩm, các cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung nhằm giải quyết căn bản vấn đề an toàn thực phẩm theo chuỗi “từ trang trại đến bàn ăn”.
Công tác quản lý giết mổ, vận chuyển, kinh doanh động vật và sản phẩm động vật sẽ được tăng cường kiểm tra, giám sát; các vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm.
Thành phố cũng xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung về quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trên toàn địa bàn, được số hóa để làm nền tảng cho hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm.
Bên cạnh đó, các điểm bán thức ăn đường phố sẽ được quy hoạch, quản lý phù hợp; hoạt động đào tạo, tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm cho người kinh doanh được tăng cường. Các ứng dụng công nghệ số cũng sẽ được triển khai để tiếp nhận và xử lý phản ánh của người dân liên quan đến vấn đề an toàn thực phẩm.
Tạo động lực mới cho phát triển kinh tế và khoa học công nghệ
Trong chiến lược phát triển kinh tế, Hà Nội đặt mục tiêu xác lập mô hình tăng trưởng mới theo hướng hiện đại, chất lượng và hiệu quả, chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng trưởng dựa trên năng suất lao động, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Thành phố định hướng hoàn thành quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa trước năm 2030, đồng thời thúc đẩy phát triển các mô hình kinh tế mới. Không gian kinh tế Thủ đô sẽ được tổ chức theo hướng mở, linh hoạt, gắn với các hành lang kinh tế và các cực tăng trưởng.
Các khu thương mại tự do, khu công nghiệp công nghệ cao, thông minh và sinh thái sẽ được xây dựng và phát triển nhằm thu hút đầu tư có chọn lọc vào các ngành công nghệ cao, thân thiện với môi trường và có giá trị gia tăng lớn như điện tử, chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp hỗ trợ, logistics và công nghệ số.
Hà Nội cũng đặt mục tiêu phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Các không gian văn hóa đặc sắc như khu phố cổ, khu vực hồ Gươm, hồ Tây, sông Hồng và nhiều khu vực có tiềm năng sẽ được khai thác hiệu quả nhằm tạo nên bản sắc riêng và sức hấp dẫn cho Thủ đô.
Cùng với đó, môi trường đầu tư kinh doanh tiếp tục được cải thiện để thúc đẩy hình thành các tập đoàn kinh tế tư nhân mạnh, tạo điều kiện cho khu vực tư nhân tiếp cận nguồn lực về đất đai, tín dụng và nhân lực chất lượng cao, đồng thời tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp tư nhân với doanh nghiệp nhà nước và khu vực FDI nhằm hình thành các chuỗi cung ứng bền vững.
Phối cảnh một khu đô thị đa mục tiêu tại Hà Nội. Ảnh: CĐT
Hướng tới đô thị thông minh, đa trung tâm
Quy hoạch tổng thể cũng đặt trọng tâm vào phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Hà Nội sẽ triển khai các đột phá về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến quản lý và phát triển đô thị.
Dữ liệu số, các mô hình mô phỏng và phân tích dự báo sẽ được ứng dụng để hỗ trợ quá trình ra quyết định và nâng cao hiệu quả quản lý. Thành phố đồng thời xây dựng hệ thống “bài toán lớn” để đặt hàng và triển khai các nhiệm vụ khoa học công nghệ phục vụ phát triển Thủ đô.
Khu công nghệ cao Hòa Lạc được định hướng trở thành trung tâm khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu quốc gia, đóng vai trò hạt nhân của đô thị khoa học công nghệ phía Tây Hà Nội.
Song song với đó, Hà Nội thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trong mọi lĩnh vực, xây dựng thành phố thông minh lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Hạ tầng số, nền tảng số, dữ liệu dùng chung và các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, dữ liệu lớn và công nghệ chuỗi khối sẽ được phát triển đồng bộ để tạo động lực mới cho tăng trưởng.
Một định hướng quan trọng khác là tái cấu trúc mô hình phát triển đô thị theo hướng đa cực, đa trung tâm, gắn với cấu trúc đô thị đa tầng và đa lớp. Cách tiếp cận này nhằm phân bố hợp lý dân cư, không gian sản xuất, dịch vụ và hạ tầng, giảm áp lực cho khu vực nội đô lịch sử.
Trong quá trình tái cấu trúc, Hà Nội ưu tiên bảo tồn các không gian có giá trị đặc thù như khu trung tâm chính trị Ba Đình, khu vực hồ Gươm và phụ cận, phố cổ, phố cũ, hồ Tây và trục sông Hồng. Đồng thời, thành phố sẽ khai thác hiệu quả quỹ đất, tăng mật độ xây dựng ở những khu vực phù hợp để dành quỹ đất cho công viên, cây xanh, mặt nước, giao thông và các tiện ích công cộng.
Bên cạnh đó, thành phố chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng cơ chế đặc thù để thu hút nhân tài, chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước tham gia giải quyết các bài toán phát triển lớn của Thủ đô.
Hà Nội cũng hướng tới đổi mới mô hình quản trị đô thị theo hướng hiện đại, tinh gọn và hiệu quả, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng cường trách nhiệm giải trình, đồng thời phát triển Vùng Thủ đô theo hướng không gian mở, trong đó Hà Nội giữ vai trò hạt nhân, dẫn dắt và lan tỏa sự phát triển.
Bảo Hân