Hà Nội đang bước vào cao điểm nắng nóng với nhiệt độ ngoài trời nhiều thời điểm vượt 40 độ C. Trên các tuyến đường lớn, mặt nhựa và bê tông có thể nóng tới 50-60 độ C, tạo cảm giác bỏng rát và ngột ngạt như “chảo lửa”.
Không chỉ người lao động ngoài trời, nhiều người di chuyển giữa trời nắng và phòng điều hòa liên tục cũng đối mặt nguy cơ sốc nhiệt, rối loạn tuần hoàn và các vấn đề hô hấp.
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cơ thể con người thường duy trì thân nhiệt khoảng 36,5-37,5 độ C. Khi thời tiết quá nóng, cơ thể sẽ giãn mạch và tiết mồ hôi để làm mát. Tuy nhiên, nếu mất nước kéo dài mà không được bù kịp, máu trở nên cô đặc hơn, tim phải hoạt động quá tải, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Sốc nhiệt là biến chứng nguy hiểm nhất trong mùa hè. Người bệnh có thể tăng thân nhiệt trên 40 độ C, kèm biểu hiện mê sảng, co giật, lơ mơ hoặc hôn mê. Nếu không được xử trí kịp thời, tình trạng này dễ dẫn tới suy đa tạng và tử vong.
Một trong những dấu hiệu cảnh báo sớm là nước tiểu sẫm màu hoặc tiểu rất ít sau nhiều giờ làm việc dưới nắng. Với người lao động nặng, việc sụt cân sau ca làm việc cũng phản ánh lượng nước cơ thể đã mất.
Việc sử dụng điều hòa sai cách trong mùa hè cũng ảnh hưởng đáng kể tới sức khỏe. (Ảnh minh họa)
Để phòng sốc nhiệt, bác sĩ khuyến cáo người trưởng thành nên uống khoảng 2,5-3 lít nước mỗi ngày, chia đều nhiều lần thay vì chờ khát mới uống. Người làm việc ngoài trời cần bổ sung nước trước khi lao động và duy trì uống liên tục trong suốt thời gian làm việc.
Các dung dịch điện giải như oresol giúp bù khoáng hiệu quả hơn nước lọc trong trường hợp đổ mồ hôi nhiều. Ngược lại, rượu bia và đồ uống chứa caffeine có thể khiến cơ thể mất nước nhanh hơn.
Chế độ ăn mùa nóng cũng cần thay đổi theo hướng thanh đạm hơn. Rau xanh, trái cây tươi giúp bổ sung nước và vitamin, trong khi đồ nhiều dầu mỡ hoặc cay nóng khiến cơ thể sinh nhiệt nhiều hơn. Một số loại nước dân gian như rau má, lá sen hay nước vỏ dưa hấu có thể hỗ trợ giải nhiệt.
Trang phục rộng rãi, sáng màu và thấm hút mồ hôi tốt giúp cơ thể tản nhiệt hiệu quả hơn. Người dân nên che chắn kỹ vùng đầu và cổ khi ra ngoài vì đây là khu vực nhạy cảm với nhiệt độ cao.
Với những gia đình không có điều hòa, các chuyên gia khuyên nên đóng kín cửa vào thời điểm nắng gắt và mở cửa thông gió vào buổi tối. Người già, trẻ nhỏ hoặc người mắc bệnh nền nên hạn chế ra ngoài giờ cao điểm, có thể đến trung tâm thương mại hoặc nơi công cộng mát mẻ để tránh nóng.
Khi phát hiện người có dấu hiệu sốc nhiệt như lơ mơ, co giật hoặc thân nhiệt tăng cao, cần nhanh chóng đưa nạn nhân ra khỏi nơi nóng, chuyển đến nơi thoáng mát và gọi cấp cứu.
Trong lúc chờ nhân viên y tế, có thể cởi bớt quần áo, dùng khăn ướt lau người, kết hợp quạt để tăng khả năng tản nhiệt. Chườm mát ở cổ, nách và bẹn giúp hạ nhiệt nhanh hơn. Nếu có điều kiện, người bệnh có thể được ngâm trong nước mát.
Các bác sĩ lưu ý không dùng thuốc hạ sốt trong trường hợp sốc nhiệt vì không có tác dụng. Uống nước đá quá lạnh hoặc dùng cồn lau người cũng có thể gây hại.
Bên cạnh nguy cơ ngoài trời, việc sử dụng điều hòa sai cách trong mùa hè cũng ảnh hưởng đáng kể tới sức khỏe.
Nhiệt độ phòng được khuyến cáo ở mức 25-28 độ C, chênh lệch khoảng 5-8 độ so với bên ngoài để tránh sốc nhiệt khi di chuyển. Để nhiệt độ quá thấp dễ gây viêm đường hô hấp và co mạch.
Nhiều người có thói quen bật chế độ “Dry” liên tục để tiết kiệm điện. Tuy nhiên, chế độ này làm giảm độ ẩm mạnh, dễ gây khô da, khô mắt và kích ứng đường hô hấp. Trong đa số trường hợp, chế độ làm lạnh thông thường vẫn phù hợp hơn.
Các chuyên gia cũng cảnh báo “bẫy CO2” trong phòng điều hòa kín suốt đêm. Khi không khí không được lưu thông, nồng độ CO2 tăng cao có thể gây đau đầu, mệt mỏi và giảm chất lượng giấc ngủ.
Máy lọc không khí hay cây xanh trong phòng gần như không thể xử lý đáng kể lượng CO2 tích tụ vào ban đêm. Giải pháp hiệu quả là hé cửa sổ định kỳ, dùng quạt thông gió hoặc lắp hệ thống cấp gió tươi nếu phòng kín hoàn toàn.
Điều hòa cũng cần được vệ sinh định kỳ mỗi 2-3 tháng để hạn chế bụi bẩn, nấm mốc và vi khuẩn tích tụ trong hệ thống làm lạnh, giảm nguy cơ mắc bệnh hô hấp trong mùa hè.
Như Loan