Hà Nội tạo cơ sở triển khai thống nhất, hiệu quả Luật Thủ đô ngay khi có hiệu lực thi hành

một giờ trướcBài gốc

Trình bày tóm tắt nội dung chính của dự thảo Nghị quyết tại phiên họp, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu cho biết, Luật Thủ đô đã thiết lập một cơ chế pháp lý đặc thù.

Theo đó, Điều 8 cho phép HĐND TP, UBND và Chủ tịch UBND TP khi ban hành văn bản thi hành Luật Thủ đô được quy định khác với VBQPPL do cơ quan nhà nước ở trung ương; được ban hành văn bản để điều chỉnh trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính đang được quy định trong VBQPPL của cơ quan nhà nước ở trung ương; quy định biện pháp đặc thù phù hợp với yêu cầu phát triển Thủ đô để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội mà khác hoặc chưa có quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang Bộ.

Điều 9 giao thẩm quyền cho HĐND TP được ban hành nghị quyết thí điểm cơ chế, chính sách mới, khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định. Khoản 3 Điều 5 cho phép HĐND TP được quyết định lựa chọn áp dụng quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn trong VBQPPL của Trung ương.

Bên cạnh đó, Luật Thủ đô cũng đặt ra những nguyên tắc, yêu cầu chặt chẽ hơn khi ban hành văn bản và giao thẩm quyền cho TP quy định về việc xác định thẩm quyền, cụ thể hơn về yêu cầu, trình tự, thủ tục thực hiện việc ban hành văn bản (khoản 3, 4, 5 của Điều 8).

Đồng thời, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội cũng chỉ ra, hiện nay, pháp luật về ban hành VBQPPL chưa có quy định phù hợp để áp dụng đối với việc ban hành các văn bản mà TP được giao theo quy định của Luật Thủ đô nêu trên. Chính vì vậy, cần sớm xây dựng, ban hành nghị quyết của HĐND TP nhằm bảo đảm tính kịp thời, làm căn cứ cho việc xây dựng các VBQPPL để tổ chức thi hành Luật Thủ đô.

Nghị quyết bao gồm 3 Chương, 12 Điều, gồm một số nội dung cơ bản. Về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng (Điều 1, Điều 2), Nghị quyết quy định về việc xác định thẩm quyền ban hành VBQPPL quy định tại khoản 2 Điều 8 của Luật Thủ đô; chi tiết khoản 3 Điều 8 và khoản 6 Điều 9 của Luật; việc ban hành nghị quyết QPPL quy định tại khoản 3 Điều 5 của Luật Thủ đô. Nghị quyết áp dụng đối với các cơ quan chủ trì xây dựng cơ chế, chính sách, soạn thảo, ban hành VBQPPL; các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Điều 3 giải thích từ ngữ quy định về các loại văn bản được giao ban hành theo Luật Thủ đô. Điều 4 quy định về nguyên tắc xây dựng, ban hành VBQPPL. Điều 5 về thẩm quyền ban hành VBQPPL xác định rõ thẩm quyền của HĐND, UBND, Chủ tịch UBND TP khi ban hành văn bản điều chỉnh thủ tục hành chính; văn bản quy định biện pháp đặc thù theo khoản 2 Điều 8 Luật Thủ đô. Điều 6 quy định về tờ trình dự thảo VBQPPL các yêu cầu theo khoản 3 Điều 8 Luật Thủ đô. Điều 7 quy định về tham vấn, lấy ý kiến, truyền thông, đăng tải hồ sơ dự thảo VBQPPL. Điều 8 quy định về thẩm định, thẩm tra dự thảo văn bản. Điều 9 quy định về xây dựng nghị quyết thí điểm. Điều 10 quy định về việc xây dựng nghị quyết lựa chọn áp dụng pháp luật và Điều 11, 12 quy định về tổ chức thi hành và hiệu lực thi hành.

Báo cáo thẩm tra của Ban Pháp chế HĐND TP Hà Nội khẳng định, Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 23/4/2026 là văn kiện pháp lý quan trọng, có ý nghĩa lịch sử và chiến lược đối với sự phát triển của Thủ đô Hà Nội. Luật Thủ đô đã trao cho chính quyền TP nhiều cơ chế, chính sách đặc thù chưa có tiền lệ trong hệ thống pháp luật hiện hành, trong đó cho phép ban hành VBQPPL khác với hoặc chưa được quy định tại văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên, thí điểm cơ chế, chính sách mới và lựa chọn áp dụng pháp luật thuận lợi hơn.

Đây là những nội dung có tính đột phá, nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, khơi thông nguồn lực, tạo không gian pháp lý linh hoạt, phù hợp với vị thế trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ của cả nước và yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của Thủ đô trong giai đoạn mới.

Tuy nhiên, pháp luật hiện hành về ban hành VBQPPL chưa có quy định riêng biệt, chi tiết và đồng bộ đối với các trường hợp đặc thù nêu trên. Việc thiếu khung pháp lý thống nhất dẫn đến nguy cơ lúng túng, thiếu đồng bộ, không rõ về thẩm quyền giữa các cơ quan trong quá trình xây dựng và ban hành văn bản. Đặc biệt, khi Luật Thủ đô trao quyền tự chủ, tự quyết lớn hơn cho TP Hà Nội, đòi hỏi phải đồng thời xây dựng cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, bảo đảm công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm và cục bộ.

Do đó, việc ban hành Nghị quyết của HĐND TP quy định một số nội dung về xây dựng, ban hành VBQPPL để tổ chức thi hành Luật Thủ đô nhằm cụ thể hóa khoản 2 Điều 8, khoản 3 Điều 5, khoản 6 Điều 9 và các quy định có liên quan của Luật Thủ đô số 02/2026/QH16.

Nghị quyết sau khi được ban hành sẽ tạo ra một hệ thống quy trình, thủ tục, hồ sơ, tiêu chí đánh giá chuẩn mực, khoa học, vừa bảo đảm tính linh hoạt, chủ động của TP trong việc thể chế hóa kịp thời các chủ trương, chính sách đặc thù của Luật Thủ đô, vừa bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất với hệ thống pháp luật quốc gia.

Qua đó, góp phần quan trọng nâng cao chất lượng công tác xây dựng pháp luật của TP, tạo môi trường pháp lý thuận lợi, thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững của Thủ đô, đồng thời làm cơ sở để các cơ quan, đơn vị triển khai thống nhất, hiệu quả ngay từ khi Luật Thủ đô chính thức có hiệu lực thi hành. Vì vậy, Ban Pháp chế thống nhất cao với sự cần thiết ban hành Nghị quyết.

“Tờ trình của UBND TP và dự thảo Nghị quyết đã được xây dựng cơ bản đáp ứng yêu cầu, thể hiện sự nghiêm túc, khẩn trương của cơ quan soạn thảo trong việc cụ thể hóa các quy định của Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 về xây dựng, ban hành VBQPPL đặc thù. Nội dung Tờ trình và dự thảo đã bám sát cơ sở chính trị, pháp lý, đánh giá được sự cần thiết, tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất của văn bản và thể hiện rõ quá trình tiếp thu, chỉnh lý sau gửi xin ý kiến các cơ quan liên quan theo quy định”, Báo cáo thẩm tra nêu rõ.

Minh Khôi

Nguồn Pháp Luật VN : https://baophapluat.vn/ha-noi-tao-co-so-trien-khai-thong-nhat-hieu-qua-luat-thu-do-ngay-khi-co-hieu-luc-thi-hanh.html