Hà Nội: Tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, hướng đến tăng trưởng hai con số

7 giờ trướcBài gốc

“Chìa khóa” tạo bước ngoặt cho phát triển Thủ đô

Thực hiện tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị, TP Hà Nội đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải tạo ra những đột phá về thể chế để phát triển tương xứng với vai trò trung tâm đầu não chính trị, hành chính quốc gia và cực tăng trưởng của cả nước.

Năm 2025, GRDP của Hà Nội tăng 8,16%, tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế. Hiện nay, quy mô nền kinh tế Thủ đô đạt khoảng 63 tỷ USD, đóng góp 16 - 17% GDP và hơn 18% thu ngân sách quốc gia. Tuy nhiên, những thách thức lớn đang đặt ra, từ mật độ dân số nội đô vượt 40.000 người/km2, tốc độ gia tăng phương tiện cá nhân 4 - 5% mỗi năm, đến tình trạng ô nhiễm không khí và tỷ lệ xử lý nước thải đô thị còn thấp.

Nhiều cao ốc, nhiều công trình nghìn tỷ được xây dựng, góp phần đưa "diện mạo" Thủ đô ngày càng khang trang, phát triển. Ảnh: Như Ý

Cùng đó, Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra tầm nhìn dài hạn 100 năm, định hướng Hà Nội không chỉ là trung tâm chính trị mà còn trở thành thành phố toàn cầu, thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và chỉ số hạnh phúc cao nhất thế giới vào năm 2065. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, việc sửa đổi Luật Thủ đô được xác định là một trong những khâu đột phá then chốt.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được xây dựng với tư duy hoàn toàn mới: chuyển từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển. Đây không chỉ là thay đổi về kỹ thuật lập pháp mà còn là sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận quản trị đô thị đặc biệt.

Đặc biệt, tại Kết luận Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới đòi hỏi phải tháo gỡ dứt điểm các điểm nghẽn thể chế, huy động và giải phóng tối đa mọi nguồn lực. Trong đó, thể chế chính là “chìa khóa” mở ra không gian phát triển mới cho Thủ đô.

Động lực mới cho tăng trưởng hai con số

Tại phiên họp tập thể UBND TP Hà Nội nhiệm kỳ 2026 - 2031 vào ngày 3/4, ông Vũ Đại Thắng, Chủ tịch UBND TP Hà Nội cho biết, dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) đang lấy ý kiến các bộ, ngành, chuyên gia để trình Chính phủ cho ý kiến và trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI trong tháng 4 này.

Trao đổi về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) cho biết, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) có rất nhiều mục tiêu, trong đó có 3 mục tiêu lớn.

Thứ nhất, hoàn thiện những thiết chế, thể chế đặc thù, vượt trội cho Thủ đô để bảo đảm có một cơ chế ổn định lâu dài và để đáp ứng được mục tiêu là ổn định phục vụ cho mục tiêu 100 năm cùng với phù hợp vị trí hạt nhân là đô thị đặc biệt, trung tâm chính trị hành chính của cả nước.

Thứ hai, xác lập vai trò thiết kế chính sách cho Hà Nội, đổi mới tư duy từ việc Thủ đô không chỉ thực thi chính sách mà là chuyển giao quyền chủ động cho việc thiết kế chính sách ở tầm cao để giúp Hà Nội có đủ các cơ chế chính sách, cơ sở pháp lý và công cụ pháp lý để dẫn dắt, lan tỏa sự phát triển cho vùng Thủ đô cũng như cả nước.

Thứ ba, thực hiện chủ trương phân quyền triệt để, toàn diện, gắn với trách nhiệm giải trình của Hà Nội theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm”.

Theo ông Nguyễn Quốc Hoàn, dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Hà Nội được giao 192 thẩm quyền, trong đó có 85 thẩm quyền hoàn toàn mới và 57 thẩm quyền khác với quy định của cấp trên. Cơ chế này không chỉ mở rộng quyền hạn mà còn thiết lập một mô hình quản trị mới, trong đó chính quyền TP Hà Nội trở thành chủ thể trung tâm, chủ động lựa chọn giải pháp phù hợp với thực tiễn, nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) còn xác lập nguyên tắc ưu tiên áp dụng luật trong trường hợp có sự khác biệt với các luật khác. Điều này giúp tháo gỡ tình trạng chồng chéo pháp luật, tạo không gian pháp lý mở để Hà Nội linh hoạt thích ứng với những biến động nhanh của thực tiễn.

“Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cho phép chính quyền thành phố ban hành văn bản quy phạm pháp luật có nội dung khác với quy định của cơ quan Trung ương trong một số trường hợp. Đây được xem là bước tiến chưa từng có, tạo công cụ pháp lý linh hoạt để Hà Nội chủ động điều chỉnh cơ chế quản lý”, ông Nguyễn Quốc Hoàn nhấn mạnh.

TS.KTS Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam. Ảnh: Thanh Trà

Ở góc độ chuyên gia, TS.KTS Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam nhận định, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) là cơ hội thể chế đủ lớn để Hà Nội tái cấu trúc trong dài hạn.

Theo TS.KTS Phan Đăng Sơn, dự thảo Luật năm 2026 có 7 nhóm nội dung sửa đổi chính so với Luật Thủ đô 2024, trong đó có nhiều điểm quan trọng liên quan đến HĐND TP Hà Nội.

Trước hết, HĐND TP Hà Nội được quyền lựa chọn phương án có lợi nhất khi có sự chồng chéo, “vênh” giữa các hệ thống pháp luật. Tiếp đó, HĐND được quyết định về số lượng đại biểu, chức danh và tổ chức bộ máy của chính quyền cấp dưới. Cùng đó, HĐND thành thành phố được tăng mức xử phạt đối với các vi phạm (không quá 2 lần), bảo đảm tính răn đe.

Ngoài ra, HĐND TP Hà Nội được quyết định các mức thu dịch vụ thiết yếu (như điện, nước…) theo từng đối tượng cụ thể, khắc phục tình trạng quy định chung chung, khó thực hiện trước đây...

“Về tổng thể, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) không chỉ nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho quản lý đô thị mà còn kiến tạo một nền tảng thể chế vượt trội, cho phép Hà Nội chủ động bứt phá. Đồng thời, có thể coi đây là “chìa khóa vàng” để tháo gỡ các điểm nghẽn và áp lực tích tụ trong nhiều năm qua tại Hà Nội để mở ra không gian phát triển mới cho Thủ đô”, TS.KTS Phan Đăng Sơn nhấn mạnh.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) có những điểm rất đáng mừng khi trao cho Thủ đô từ thiết kế chính quyền số, công nghệ số, thiết kế mô hình đổi mới sáng tạo, đến trao quyền cho Hà Nội chia sẻ dữ liệu cũng như vấn đề về quản trị, phát triển công nghệ… Vì vậy, Hà Nội có cơ hội rất lớn trong việc bứt phá tăng trưởng hai con số.

Hải Sơn

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/ha-noi-thao-go-diem-nghen-the-che-huong-den-tang-truong-hai-con-so-450324.html