Hà Nội tìm lời giải mở rộng thị trường, thúc đẩy xuất khẩu trong bối cảnh mới

2 giờ trướcBài gốc

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động phức tạp, xung đột địa chính trị kéo dài tại nhiều khu vực, chi phí logistics, năng lượng, vận tải và bảo hiểm hàng hóa ở mức cao, hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam đang chịu nhiều sức ép. Cùng với đó, các hàng rào kỹ thuật, yêu cầu xanh hóa sản xuất, truy xuất nguồn gốc và phòng vệ thương mại ngày càng gia tăng, buộc doanh nghiệp phải chuyển đổi nhanh hơn để thích ứng.

Ông Võ Nguyên Phong - Thành ủy viên, Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội và ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu - Bộ Công Thương tại hội nghị.

Đối với Hà Nội - trung tâm kinh tế lớn của cả nước xuất nhập khẩu tiếp tục được xác định là động lực quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng, mở rộng sản xuất công nghiệp, tạo việc làm và nâng cao năng lực cạnh tranh của cộng đồng doanh nghiệp.

Xuất khẩu Hà Nội giữ nền tảng tăng trưởng

Theo số liệu công bố tại hội nghị, năm 2025 kim ngạch xuất khẩu của Hà Nội đạt 20,764 tỷ USD, tăng 8,4% so với năm 2024. Kim ngạch nhập khẩu đạt 47,256 tỷ USD, tăng 13%.

Trong quý I/2026, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 4,185 tỷ USD, giảm 8,6% so với cùng kỳ năm trước; kim ngạch nhập khẩu ước đạt 12,337 tỷ USD, tăng 18,8%.

Dù xuất khẩu ngắn hạn chịu tác động từ suy giảm nhu cầu toàn cầu, nhiều thị trường chủ lực vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực. Xuất khẩu sang Hoa Kỳ tăng 0,7%; ASEAN tăng 2%; EU tăng 29,7%; Trung Quốc tăng 33,5%. Điều này cho thấy doanh nghiệp Hà Nội đang từng bước cải thiện khả năng thích ứng trước biến động quốc tế.

Các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của thành phố gồm nông sản; dệt may; da giày; điện tử và linh kiện; máy móc thiết bị; phương tiện vận tải; đồ gỗ; gốm sứ; hàng thủ công mỹ nghệ và sản phẩm công nghiệp chế biến.

Canon Việt Nam nêu thực tiễn từ doanh nghiệp FDI lớn

Một trong những nội dung đáng chú ý tại hội nghị là phần trao đổi của đại diện doanh nghiệp FDI quy mô lớn đang hoạt động tại Hà Nội và vùng phụ cận.

Đại diện Canon Việt Nam cho biết doanh nghiệp hiện có 3 nhà máy sản xuất tại Thăng Long, Quế Võ và Tiên Sơn, tạo việc làm cho khoảng 21.000 lao động. Doanh thu năm 2025 đạt khoảng 1,86 tỷ USD. Tỷ lệ nội địa hóa tại Việt Nam đạt khoảng 65%, cho thấy mức độ tham gia ngày càng sâu của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng sản xuất toàn cầu.

Theo đánh giá của giới chuyên gia, đây là minh chứng cho sức hấp dẫn của môi trường đầu tư Việt Nam, đồng thời phản ánh tiềm năng phát triển công nghiệp hỗ trợ nếu có chính sách phù hợp.

Nhiều điểm nghẽn thủ tục cần tháo gỡ

Từ thực tiễn hoạt động sản xuất - xuất khẩu, doanh nghiệp phản ánh một số khó khăn đang phát sinh.

Thứ nhất, thủ tục hải quan liên quan đến luân chuyển nội bộ hàng hóa, thiết bị giữa các đơn vị và xử lý tài sản công nghệ thông tin đã qua sử dụng còn mất nhiều thời gian, phát sinh chi phí quản trị.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, cảnh báo doanh nghiệp cần chuẩn bị tốt hơn trước các rủi ro từ căng thẳng địa chính trị, thay đổi chính sách thuế quan và xu hướng siết chặt tiêu chuẩn thị trường của nhiều nền kinh tế lớn.

Thứ hai, việc tiếp nhận hồ sơ điện tử trong một số thủ tục an sinh, bảo hiểm xã hội chưa thật sự đồng bộ, khiến doanh nghiệp vẫn phải xử lý song song hồ sơ giấy và hồ sơ số.

Thứ ba, thủ tục liên quan đến nhập khẩu một số nhóm hóa chất thuộc diện quản lý chuyên ngành còn có nội dung chồng chéo, làm kéo dài thời gian thông quan và ảnh hưởng kế hoạch sản xuất.

Các doanh nghiệp cho rằng trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, chi phí thủ tục và thời gian xử lý hồ sơ chính là yếu tố tác động trực tiếp tới năng lực cạnh tranh.

Kiến nghị cải cách để giữ chân đầu tư và mở rộng xuất khẩu

Tại hội nghị, cộng đồng doanh nghiệp kiến nghị các cơ quan chức năng tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, đơn giản hóa thủ tục chuyên ngành, giảm trùng lặp trong quản lý và tạo thuận lợi hơn cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Một số đề xuất trọng tâm gồm: Đẩy nhanh công nhận và sử dụng đồng bộ hồ sơ điện tử giữa các cơ quan quản lý, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hải quan và chuyên ngành. Tiếp tục giảm chi phí logistics, kho bãi, vận tải, tăng cường cơ chế một cửa, liên thông dữ liệu. Tạo môi trường ổn định để doanh nghiệp yên tâm mở rộng đầu tư dài hạn.

Đáng chú ý, theo ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ TP Hà Nội (HANSIBA), việc giảm lãi suất vay từ khoảng 8% xuống mức 5 - 6% đối với doanh nghiệp xuất khẩu là giải pháp thiết thực nhằm giảm áp lực chi phí vốn, nhất là trong giai đoạn đơn hàng cạnh tranh gay gắt. Theo ông Nguyễn Vân, các tổ chức tín dụng có thể triển khai thông qua tiết giảm chi phí vận hành, tận dụng nguồn vốn huy động giá hợp lý, xây dựng gói tín dụng ưu đãi theo chuỗi cung ứng và các cơ chế hỗ trợ thanh khoản phù hợp.

Ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ TP Hà Nội (HANSIBA), việc giảm lãi suất vay từ khoảng 8% xuống mức 5 - 6% đối với doanh nghiệp xuất khẩu là giải pháp thiết thực nhằm giảm áp lực chi phí vốn, nhất là trong giai đoạn đơn hàng cạnh tranh gay gắt.

Theo giới chuyên gia, những cải cách này không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp hiện hữu mà còn tạo tín hiệu tích cực thu hút thêm dòng vốn đầu tư chất lượng cao.

Tận dụng FTA để mở rộng không gian tăng trưởng

Thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 22/KH-UBND về đẩy mạnh xuất khẩu năm 2026, đặt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu khoảng 12%.

Trong đó, thành phố định hướng khai thác mạnh hơn các thị trường đã ký FTA như Hoa Kỳ, EU, CPTPP, Vương quốc Anh, Trung Quốc, ASEAN, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Đông, Nam Á và châu Phi.

Sở Công Thương Hà Nội cũng dự kiến triển khai nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp như: Tổ chức đoàn xúc tiến thương mại tại nước ngoài, kết nối giao thương với hệ thống phân phối quốc tế, tập huấn quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn xanh, phòng vệ thương mại, cấp chứng nhận xuất xứ điện tử nhanh chóng, thuận lợi, kết nối doanh nghiệp Hà Nội với tập đoàn đa quốc gia và khu vực FDI.

Hướng tới mô hình xuất khẩu bền vững

Bên cạnh mục tiêu tăng trưởng kim ngạch, hội nghị nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi mô hình xuất khẩu theo hướng chất lượng cao và bền vững.

Các định hướng lớn được nêu ra gồm: Xuất khẩu bền vững, nâng cao giá trị gia tăng; đa dạng hóa thị trường, tránh phụ thuộc vào một số khu vực lớn; đẩy mạnh chuyển đổi số trong thương mại quốc tế; chuyển đổi xanh, đáp ứng tiêu chuẩn môi trường mới; phát huy vai trò hiệp hội ngành hàng trong kết nối và tư vấn chính sách; xây dựng thương hiệu quốc gia gắn với thương hiệu doanh nghiệp.

Theo các chuyên gia, giai đoạn tới cạnh tranh không chỉ nằm ở giá rẻ hay sản lượng lớn, mà nằm ở khả năng đáp ứng tiêu chuẩn xanh, tốc độ giao hàng, minh bạch chuỗi cung ứng và sức mạnh thương hiệu.

Từ tháo gỡ khó khăn đến tạo động lực mới

Phát biểu tại hội nghị, Ông Võ Nguyên Phong - Thành ủy viên, Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội khẳng định cộng đồng doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu là lực lượng nòng cốt trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao vị thế Thủ đô trong tiến trình hội nhập quốc tế.

Hội nghị lần này không chỉ là diễn đàn tháo gỡ khó khăn trước mắt, mà còn thể hiện quyết tâm của Hà Nội trong việc xây dựng hệ sinh thái xuất khẩu hiện đại, linh hoạt và có sức chống chịu cao.

Khi thương mại toàn cầu bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng công nghệ, tiêu chuẩn xanh và năng lực thích ứng, Hà Nội đang chuyển từ tư duy ứng phó sang chủ động tạo động lực tăng trưởng mới. Nếu tận dụng tốt FTA, cải cách mạnh thủ tục và nâng cao năng lực doanh nghiệp, Thủ đô hoàn toàn có thể tiếp tục giữ vai trò đầu tàu thương mại của khu vực phía Bắc trong những năm tới.

Phương Thúy

Nguồn Tạp chí Công thương : https://tapchicongthuong.vn/ha-noi-tim-loi-giai-mo-rong-thi-truong--thuc-day-xuat-khau-trong-boi-canh-moi-512087.htm