Hạ tầng đang tái định hình cấu trúc vùng đô thị Hà Nội theo mô hình đa cực

2 giờ trướcBài gốc

Xu hướng này đang thúc đẩy sự dịch chuyển mạnh mẽ từ mô hình đô thị đơn cực sang đa cực, mở ra cơ hội phát triển đột phá cho các đô thị vệ tinh.

Theo thông tin từ UBND thành phố Hà Nội, từ cuối năm 2025 đến nay, công tác giải phóng mặt bằng đã ghi nhận những chuyển biến rõ nét. Nhiều dự án tồn đọng lâu năm đang được thúc đẩy tiến độ khẩn trương, đặc biệt là các công trình hạ tầng chiến lược như Vành đai 4 - Vùng Thủ đô và Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục. Song song với đó, các tuyến Vành đai 2,5; 3; 3,5 cùng hàng loạt cây cầu huyết mạch vượt sông Hồng như Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Thượng Cát, Hồng Hà và Ngọc Hồi cũng đang được tập trung triển khai.

Tại Hội nghị toàn quốc về đẩy mạnh phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 diễn ra ngày 24/4, báo cáo cho thấy tính đến ngày 23/4, Hà Nội đã giải ngân được khoảng 31.000 tỷ đồng. Con số này tương đương 25,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn gấp đôi so với tỷ lệ giải ngân bình quân chung của cả nước là 12,6%. Việc triển khai đồng thời hàng loạt dự án trọng điểm cho thấy Thủ đô đang thực hiện chiến lược phát triển hạ tầng mang tính tập trung và bài bản.

Hầm chui Cổ Linh sau khi hoàn thành được kỳ vọng giảm ùn tắc.

Thực tế cho thấy, nếu giai đoạn 1990-2015 là thời kỳ đô thị hóa vùng ven theo kiểu mở rộng địa giới, thì hiện nay Hà Nội đang thay đổi hoàn toàn mô hình phát triển. Trong nhiều thập kỷ trước, sự tăng trưởng chủ yếu dựa trên mở rộng không gian đơn cực và gia tăng dân số cơ học, dẫn đến cấu trúc nhà ống tự xây với mật độ quá cao trong các ngõ nhỏ. Khi quy mô đô thị vượt quá khả năng đáp ứng của hạ tầng, những hạn chế về ùn tắc giao thông và chi phí logistics bắt đầu bộc lộ rõ rệt. Trong bối cảnh mới, Hà Nội buộc phải cạnh tranh bằng năng lực kết nối và hiệu quả vận hành thay vì chỉ dựa vào lợi thế quỹ đất giá rẻ.

Quá trình tái cấu trúc này không chỉ dừng lại ở việc xây mới mà còn là thay đổi chức năng sử dụng đất nội đô. Các khu tập thể cũ xuống cấp đang được nghiên cứu cải tạo để nâng cao hiệu quả sử dụng đất, trong khi nhiều nhà máy, kho bãi và cơ sở sản xuất dần được dịch chuyển ra khỏi trung tâm. Đất sản xuất cũ được thay thế bằng các tổ hợp hỗn hợp gồm thương mại, văn phòng và dịch vụ chất lượng cao. Đây là quy luật phát triển từng diễn ra tại các đô thị lớn như Seoul hay Singapore khi cấu trúc kinh tế chuyển dịch mạnh sang công nghệ và tài chính.

Trong mô hình đa cực này, các dự án hạ tầng như Vành đai 4 đóng vai trò tái phân bổ không gian phát triển cho toàn vùng Thủ đô. Khả năng kết nối thay đổi kéo theo sự dịch chuyển của dòng vốn đầu tư. Những khu vực từng được coi là ngoại vi đang dần trở thành các cực phát triển mới về logistics, công nghiệp công nghệ cao và các khu đô thị dịch vụ quy mô. Đặc biệt, khu vực phía Bắc và trục sân bay Nội Bài đang ngày càng chứng minh giá trị khi thời gian kết nối tới các hành lang giao thương quốc tế trở thành yếu tố định giá bất động sản quan trọng hơn là khoảng cách tới khu vực hồ Hoàn Kiếm.

Đáng chú ý, hệ thống đường sắt đô thị (metro) và giao thông công cộng được dự báo sẽ làm thay đổi căn bản hành vi di chuyển và mật độ dân cư của người dân Thủ đô. Các khu vực vệ tinh kết nối trực tiếp với metro hoặc vành đai sẽ có lợi thế vượt trội trong việc thu hút dân cư. Kinh nghiệm từ Tokyo (Nhật Bản) hay Thượng Hải (Trung Quốc) cho thấy, khi hạ tầng giao thông hiện đại hình thành, giá trị bất động sản sẽ được tái định vị dựa trên năng lực vận hành đô thị và khả năng hình thành hệ sinh thái kinh tế thực, thay vì chỉ dựa trên những kỳ vọng tăng giá ảo.

Sự thay đổi về hạ tầng cũng dẫn đến sự phân hóa mạnh mẽ trên thị trường bất động sản. Tại các khu dân cư cũ trong ngõ nhỏ, ngách hẹp, nơi hạ tầng hạn chế và tiềm ẩn rủi ro quy hoạch, thanh khoản thực tế đã có dấu hiệu sụt giảm. Ngược lại, nhu cầu của người dân đang dịch chuyển rõ rệt sang các sản phẩm được quy hoạch bài bản trong những đại đô thị vệ tinh tích hợp. Tại đây, cư dân được hưởng lợi từ không gian sống hiện đại, tiện ích đồng bộ và khả năng kết nối thuận tiện tới nơi làm việc nhờ hệ thống vành đai và metro mới.

Mặc dù mở ra nhiều cơ hội, nhưng chu kỳ tái cấu trúc này cũng đặt ra bài toán khó về chi phí giải phóng mặt bằng và quản trị đô thị. Hà Nội cần một nguồn lực tài chính dài hạn và sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách đất đai và quy hoạch để đảm bảo chất lượng sống cho người dân. Giá trị bền vững của Thủ đô trong tương lai sẽ phụ thuộc vào việc hạ tầng đó có tạo ra năng lực sống và làm việc hiệu quả cho cộng đồng hay không. Với định hướng đúng đắn và sự tham gia chủ động của các nguồn lực xã hội, Hà Nội đang sẵn sàng bước vào một giai đoạn phát triển văn minh và hiện đại hơn.

Minh Ngọc/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/kinh-te/ha-tang-dang-tai-dinh-hinh-cau-truc-vung-do-thi-ha-noi-theo-mo-hinh-da-cuc-20260527141417077.htm