Hạ tầng hỗ trợ 10.000 tỷ USD giao dịch mỗi ngày dưới eo biển Hormuz

2 giờ trướcBài gốc

“Mạch máu số” chiến lược

Quang cảnh bờ biển Iran và đảo Qeshm ở eo biển Hormuz, ngày 10/12/2023. Ảnh: Reuters/TTXVN

Trong nhiều thập niên, các cuộc thảo luận quốc tế về eo biển Hormuz gần như chỉ tập trung vào những khía cạnh truyền thống như quyền tự do hàng hải đối với các tàu chở dầu, an ninh dòng chảy năng lượng và khuôn khổ pháp lý về việc qua lại của các tàu thương mại và quân sự.

Trong khi đó, yếu tố ngày càng trở nên sống còn của tuyến hành lang chiến lược này lại không được chú ý. Đó là hệ thống hạ tầng thông tin cáp quang và các tuyến cáp truyền dữ liệu ngầm nằm dưới đáy biển trong vùng lãnh hải của Iran.

Theo kênh Press TV (Iran), những tuyến cáp này, bao gồm các hệ thống lớn như FALCON (thuộc sở hữu của Tata Communications Ấn Độ), Gulf Bridge International (GBI) và TGN-Gulf, chính là xương sống của nền kinh tế số, không chỉ đối với khu vực Vịnh Ba Tư mà còn đối với toàn thế giới.

Chúng đảm nhiệm việc truyền tải lưu lượng Internet quốc tế, đồng bộ hóa dữ liệu giữa các trung tâm điện toán đám mây, vận hành các mạng riêng ảo của doanh nghiệp… và quan trọng nhất là các giao dịch ngân hàng, tài chính quốc tế, bao gồm cả Hiệp hội Viễn thông Tài chính Liên ngân hàng Toàn cầu (SWIFT).

Bất kỳ sự gián đoạn nào đối với các tuyến huyết mạch thông tin này, dù do thiên tai, hoạt động thả neo của tàu thuyền hay hành động quân sự, đều có thể gây ra những thiệt hại không thể khắc phục với quy mô từ hàng chục đến hàng trăm triệu USD mỗi ngày.

Tầm quan trọng về mặt kinh tế của các tuyến cáp đi qua eo biển Hormuz là vô cùng lớn. Theo dữ liệu từ TeleGeography được cập nhật đến tháng 1/2026, các hệ thống cáp chủ chốt băng qua eo biển này tạo thành mạng lưới phức tạp, kết nối các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư với mạng lưới toàn cầu trải dài từ châu Âu, Ấn Độ đến Đông Á. Những hệ thống này không chỉ truyền tải lưu lượng Internet công cộng mà còn vận chuyển các luồng dữ liệu nhạy cảm và có giá trị nhất của nền kinh tế toàn cầu.

Các nhà cung cấp nội dung toàn cầu trong đó có Google, Microsoft, Amazon và Meta, sử dụng các cáp quang này để kết nối với lõi mạng lưới toàn cầu. Thay vì mua các lượng băng thông nhỏ, những công ty này chọn thuê dài hạn năng lực truyền dẫn riêng hoặc mua quyền sử dụng vĩnh viễn các cáp ngầm dưới biển trong thời hạn từ 15 đến 25 năm, giữ độ trễ mạng ở mức mili giây.

Những tuyến cáp này là xương sống của nền kinh tế số tại các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư để kết nối với mạng lưới toàn cầu.

Quan trọng hơn cả, các tổ chức tài chính quốc tế và các mạng lưới phân phối nội dung toàn cầu, bao gồm Akamai, Cloudflare và SWIFT, đều dựa vào các tuyến cáp này.

Các phương án thay thế

Eo biển Hormuz. Ảnh: THX/TTXVN

Trước tuyên bố chủ quyền của Iran, một số nhà phân tích phương Tây đã đề xuất các tuyến đường hoặc công nghệ thay thế có thể giúp tránh eo biển Hormuz. Tuy nhiên, thực tế kỹ thuật cho thấy không có giải pháp thay thế nào nhanh chóng và đáng tin cậy.

Các chòm vệ tinh quỹ đạo Trái đất tầm thấp (LEO) thế hệ tiếp theo như Starlink mang lại độ trễ thấp hơn so với cáp quang khi truyền dữ liệu trên những khoảng cách rất xa. Tuy nhiên, trong khi một cáp ngầm dưới biển có thể truyền tải hàng terabit dữ liệu mỗi giây, thì toàn bộ hệ thống vệ tinh lại cung cấp băng thông được đo bằng gigabit. Vệ tinh hiện chưa thể đáp ứng được nhu cầu băng thông khổng lồ của việc huấn luyện trí tuệ nhân tạo (AI), phát trực tuyến độ phân giải cao cho hàng triệu người dùng hoặc sao lưu đám mây. Theo đánh giá của các chuyên gia trong ngành, chúng là một giải pháp chuyên biệt, không thể mở rộng quy mô cho hàng triệu người dùng.

Các hành lang trên bộ xuyên lục địa được xem là phương án thay thế khả thi nhất, với những tuyến cáp mặt đất quy mô lớn chạy qua Iraq tới Thổ Nhĩ Kỳ hoặc đi qua Syria ra Địa Trung Hải. Song các tuyến này buộc phải đi qua những khu vực bị chiến tranh tàn phá, bao gồm Syria và Iraq, nơi các cuộc chiến đã phá hủy những cơ sở hạ tầng tương tự.

Các hệ thống này cực kỳ nhạy cảm trước tác động của thời tiết, từ sương mù đến những cơn bão cát thường xuyên quét qua Vịnh Ba Tư, trong khi tầm hoạt động của chúng chỉ giới hạn ở mức dưới 50 km.

Như vậy, thế giới hiện chưa có bất kỳ phương án nào có thể đồng thời bảo đảm tốc độ cao, dung lượng lớn và mức độ an toàn tuyệt đối. Eo biển Hormuz vì thế vẫn giữ vai trò là “nút thắt cổ chai” không thể thay thế của mạng lưới liên lạc số toàn cầu.

Tờ Le Monde của Pháp nhận định rằng cuộc tấn công phối hợp của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đã khiến các hạ tầng trọng yếu, bao gồm cáp ngầm dưới biển, trung tâm dữ liệu và các mạng lưới điện toán đám mây, phải đối mặt với sức ép từ cả khủng hoảng địa chính trị lẫn an ninh.

Hà Linh/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/khoa-hoc-cong-nghe/ha-tang-ho-tro-10000-ty-usd-giao-dich-moi-ngay-duoi-eo-bien-hormuz-20260512110728463.htm