Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam đoạn qua Hà Tĩnh có khối lượng giải phóng mặt bằng lớn chưa từng có ở địa phương. Cùng với áp lực bàn giao mặt bằng đúng tiến độ, hàng chục khu tái định cư trên toàn tuyến đang được các địa phương gấp rút hoàn thiện quy hoạch, triển khai xây dựng để người dân sớm ổn định nơi ở mới.
Khu tái định cư phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam triển khai tại phường Hà Huy Tập.
Theo rà soát sơ bộ, dự án đi qua 23 xã, phường của Hà Tĩnh, với chiều dài khoảng 103,42km. Dự kiến sẽ có khoảng 764,12ha đất bị thu hồi, ảnh hưởng khoảng 1.800 hộ dân; trong đó hơn 1.300 hộ phải di dời tái định cư. Ngoài ra, dự án còn liên quan đến việc cất bốc khoảng 4.000 ngôi mộ cùng nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật khác.
Để phục vụ công tác giải phóng mặt bằng, Hà Tĩnh dự kiến xây dựng 35 khu tái định cư. Đến nay, đã có 34 khu được phê duyệt quy hoạch. Trong đó, khu tái định cư tại phường Hà Huy Tập là một trong những địa điểm triển khai sớm nhất.
Chính quyền địa phương tuyên truyền tới các hộ dân dự kiến nằm trong phạm vi GPMB dự án đường sắt tốc độ cao không xây dựng, cơi nới các công trình, trồng cây cối chờ đền bù.
Ngày 13/5, ghi nhận của phóng viên, tại khu tái định cư phục vụ thi công tuyến đường sắt tốc độ cao ở tổ dân phố Liên Vinh (phường Hà Huy Tập), không khí thi công đang diễn ra khẩn trương. Máy móc, phương tiện được huy động để đẩy nhanh tiến độ san nền, hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật.
Dự án được khởi công ngày 19/8/2025, diện tích khoảng 3,8ha, tổng mức đầu tư 37 tỷ đồng. Khu tái định cư được thiết kế đồng bộ với hệ thống giao thông, điện, nước, chiếu sáng và bố trí 57 lô đất phục vụ các hộ dân thuộc diện di dời.
Đại diện đơn vị thi công cho biết, sau 9 tháng triển khai, khối lượng dự án hiện đạt khoảng 70%. Nguyên nhân chủ yếu do thời tiết bất lợi và một số thời điểm thiếu nguồn vật liệu phục vụ thi công. Nhà thầu đang tập trung nhân lực, máy móc để bù tiến độ, phấn đấu hoàn thành công trình trước ngày 31/5 theo kế hoạch đề ra.
Nhà máy nước ở xã Cẩm Xuyên dự kiến nằm trong phạm vi GPMB dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.
Ông Dương Thành Trung, Chủ tịch UBND phường Hà Huy Tập cho biết, tuyến đường sắt tốc độ cao đi qua địa bàn phường dài khoảng 9km. Địa phương đã quy hoạch 3 khu tái định cư phục vụ người dân bị ảnh hưởng. Hiện 1 khu đã triển khai xây dựng, 2 khu còn lại dự kiến trình cấp có thẩm quyền xem xét trong ngày 14/5.
Không riêng phường Hà Huy Tập, nhiều địa phương khác cũng đang chạy đua với thời gian để hoàn thiện quy hoạch các khu tái định cư.
Tại xã Kỳ Văn, nơi có khoảng 10km tuyến đường sắt tốc độ cao đi qua, địa phương dự kiến bố trí xây dựng 2 khu tái định cư cho các hộ dân bị ảnh hưởng.
Các dự án tái định cư tại các xã, phường: Bắc Hồng Lĩnh, Nam Hồng Lĩnh, Can Lộc, Gia Hanh, Thạch Hà, Đông Kinh, Việt Xuyên, Toàn Lưu, Hà Huy Tập phải hoàn thành trình thẩm định trước ngày 31/5. Các dự án tái định cư còn lại hoàn thành trình thẩm định trước ngày 10/6.
Theo ông Nguyễn Đức Thắng, Chủ tịch UBND xã Kỳ Văn, địa phương đang tập trung hoàn thiện hồ sơ, phấn đấu hoàn thành thẩm định 2 khu tái định cư trước ngày 10/6 theo kế hoạch đề ra.
Đến nay, cả 23 xã, phường có dự án đi qua đều đã thành lập ban chỉ đạo và hội đồng bồi thường, giải phóng mặt bằng. Trên cơ sở ranh giới sơ bộ theo thiết kế tiền khả thi, các địa phương đã tiến hành kiểm đếm bước đầu để xác định nhu cầu tái định cư, rà soát khối lượng và kinh phí phục vụ công tác giải phóng mặt bằng.
Theo tính toán sơ bộ, tổng kinh phí thực hiện công tác giải phóng mặt bằng dự án đoạn qua Hà Tĩnh ước hơn 8.400 tỷ đồng. Ngoài xây dựng khu tái định cư, tỉnh còn dự kiến quy hoạch mới và mở rộng 9 khu nghĩa trang với tổng diện tích khoảng 17ha để phục vụ công tác di dời mồ mả.
Tuy nhiên, quá trình triển khai hiện còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Theo phản ánh của địa phương, chủ đầu tư chưa bàn giao cọc mốc giải phóng mặt bằng ngoài thực địa. Hướng tuyến và một số công trình trên tuyến tại một số vị trí chưa thống nhất nên chưa đủ điều kiện để triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ và di dời hạ tầng kỹ thuật.
Bên cạnh đó, tiến độ triển khai xây dựng một số khu tái định cư vẫn chưa đáp ứng yêu cầu theo kế hoạch đề ra.
Ông Hoàng Thanh Tùng, Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Tĩnh cho biết, hiện nay, công tác bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng và di dời công trình hạ tầng kỹ thuật chưa đủ điều kiện để triển khai do chủ đầu tư chưa bàn giao hồ sơ, mốc giới giải phóng mặt bằng ngoài thực địa. Hướng tuyến và một số vị trí công trình trên tuyến vẫn đang được các cơ quan liên quan rà soát, nghiên cứu, kiến nghị điều chỉnh.
Các địa phương đang rà soát sơ bộ khối lượng giải phóng mặt bằng; xác định nhu cầu tái định cư; rà soát sơ bộ nhu cầu kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên cơ sở ranh giới giải phóng mặt bằng theo thiết kế bước tiền khả thi; tăng cường quản lý hiện trạng sử dụng đất, trật tự xây dựng trong phạm vi hướng tuyến dự kiến theo tinh thần chỉ đạo của UBND tỉnh.
Hà Vũ