Những ngày qua, trận mưa lớn kéo dài tại Hải Phòng khiến hàng loạt tuyến phố nội đô như Tô Hiệu, Chùa Hàng, Lạch Tray, Nguyễn Bỉnh Khiêm… xuất hiện tình trạng ngập cục bộ. Có thời điểm, mực nước dâng từ 20-40 cm khiến giao thông đi lại gặp nhiều khó khăn.
Trận mưa lớn kéo dài ngày 17/5 khiến nhiều tuyến phố nội thành Hải Phòng bị ngập. Ảnh: Hải Minh
Đáng chú ý, mưa lớn xuất hiện đúng thời điểm triều cường trên sông Tam Bạc dâng cao, làm gia tăng áp lực đối với hệ thống tiêu thoát nước đô thị. Dù chưa gây thiệt hại lớn, song trận mưa đầu mùa tiếp tục phản ánh những thách thức mà thành phố đang phải đối mặt trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp.
Theo đánh giá của các đơn vị chuyên môn, những năm gần đây, tần suất xuất hiện các trận mưa lớn tại Hải Phòng có xu hướng gia tăng rõ rệt. Nếu trước đây lượng mưa trên 100 mm chỉ xuất hiện khoảng hai năm một lần thì nay gần như năm nào cũng xảy ra, thậm chí có thời điểm lượng mưa vượt 250 mm chỉ trong thời gian ngắn.
Là đô thị ven biển với địa hình thấp, hệ thống sông ngòi dày đặc và chịu tác động trực tiếp của thủy triều, Hải Phòng luôn tiềm ẩn nguy cơ ngập úng khi xuất hiện mưa lớn kéo dài kết hợp nước sông dâng cao.
Trong khi đó, quá trình đô thị hóa nhanh cũng tạo thêm áp lực đối với hạ tầng tiêu thoát nước. Nhiều khu vực hiện vẫn sử dụng hệ thống thoát nước chung cho cả nước mưa và nước thải sinh hoạt. Một số ao hồ, kênh mương tự nhiên bị thu hẹp hoặc san lấp khiến khả năng điều tiết nước suy giảm. Tại nhiều khu vực, hệ thống thoát nước chưa theo kịp tốc độ phát triển đô thị nên tình trạng ngập cục bộ vẫn diễn ra khi có mưa lớn.
Trước mùa mưa bão năm nay, Công ty TNHH một thành viên Thoát nước Hải Phòng đã nạo vét, khơi thông nhiều cống, rãnh khu vực nội đô. Ảnh: Hải Minh
Để chủ động ứng phó trước mùa mưa bão năm 2026, thành phố Hải Phòng đã chỉ đạo các đơn vị liên quan tăng cường duy tu, nạo vét hệ thống thoát nước, khơi thông cống rãnh và kênh mương tại nhiều khu vực trọng điểm.
Các tuyến phố thường xuyên xảy ra ngập úng như Tô Hiệu, Lạch Tray, Cầu Đất, Đà Nẵng, Ngô Gia Tự, Quang Trung, Lê Thanh Nghị… được bố trí lực lượng duy tu thường xuyên nhằm nâng cao khả năng tiêu thoát nước khi có mưa lớn xảy ra.
Song song với công tác duy tu, nhiều dự án cải tạo hạ tầng thoát nước cũng đang được đẩy nhanh tiến độ. Tại khu vực đường Trung Lực và hồ Cát Bi, dự án cải tạo hệ thống thoát nước đang triển khai nhiều hạng mục quan trọng như lắp đặt tuyến cống kích thước lớn, xây dựng 76 hố ga, trạm bơm công suất 9 m³/giây và nạo vét hồ Cát Bi rộng khoảng 5,6 ha. Khi hoàn thành, dự án được kỳ vọng sẽ góp phần giảm ngập úng, đồng thời cải thiện cảnh quan đô thị khu vực Hải An.
Theo người dân địa phương, khu vực quanh hồ Cát Bi và đường Trung Lực trước đây thường xuyên xảy ra ngập sâu mỗi khi có mưa lớn, gây ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt và kinh doanh. Việc thành phố triển khai cải tạo hồ, nạo vét hệ thống thoát nước và xây dựng thêm trạm bơm đang tạo nhiều kỳ vọng về khả năng xử lý ngập úng hiệu quả hơn trong thời gian tới.
Ngoài ra, nhiều “điểm nghẽn” ngập lụt tại khu vực trung tâm như khu đô thị cũ Hải An, khu vực 312 Hùng Vương hay trục Tô Hiệu - Hồ Sen - Chùa Hàng cũng đang được nghiên cứu xây dựng hệ thống thoát nước riêng nhằm xử lý căn cơ tình trạng ngập kéo dài.
Thành phố cũng tiếp tục triển khai hàng loạt giải pháp chống ngập tại các khu vực trọng điểm như cải tạo cống An Đồng, cống Phú Xá; xử lý chống ngập tuyến đường 356, khu vực Lê Lai - Lê Thánh Tông; nạo vét mương An Kim Hải; cải tạo hệ thống thoát nước khu vực đường Hùng Vương từ chân cầu Bính đến bến xe Thượng Lý…
Về lâu dài, Hải Phòng định hướng xây dựng hệ thống hạ tầng thoát nước hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong đó, Dự án phát triển thành phố Hải Phòng thích ứng với biến đổi khí hậu có tổng mức đầu tư gần 9.910 tỷ đồng đang được khẩn trương triển khai trên nhiều địa bàn của thành phố.
Theo các chuyên gia, chống ngập đô thị không chỉ phụ thuộc vào đầu tư hạ tầng mà còn cần quy hoạch đồng bộ, bảo vệ không gian thoát nước tự nhiên và nâng cao ý thức cộng đồng trong việc giữ gìn hệ thống thoát nước.
Trong bối cảnh thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng, việc chủ động ứng phó ngập úng từ sớm, từ xa không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại trước mắt mà còn là yêu cầu quan trọng để Hải Phòng phát triển đô thị bền vững trong tương lai.
Kim Thu