Cầu Hàm Rồng bắc qua sông Mã – biểu tượng lịch sử gắn với những chiến công hào hùng của quân và dân Thanh Hóa trong kháng chiến chống Mỹ
Nơi đây không chỉ có cây cầu lịch sử từng làm nên “2 ngày đen tối của không lực Hoa Kỳ”, mà còn hội tụ non nước hữu tình, làng cổ hàng nghìn năm tuổi cùng những không gian văn hóa, tâm linh và trải nghiệm đậm bản sắc.
Nơi lịch sử hóa thành huyền thoại
Hàm Rồng từ lâu đã trở thành biểu tượng lịch sử của Thanh Hóa và cả nước trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Trải dọc bên dòng sông Mã, vùng đất này không chỉ ghi dấu những chiến công vang dội mà còn hội tụ hệ thống danh lam thắng cảnh, di tích văn hóa đặc sắc, tạo nên một không gian vừa hùng tráng vừa thơ mộng.
Khu Di tích lịch sử văn hóa Hàm Rồng hiện có diện tích khoảng 568ha với 22 di tích và công trình văn hóa, trong đó có nhiều di tích cấp quốc gia và cấp tỉnh như cầu Hàm Rồng, Đồi Quyết Thắng, Đồi C4, Thiền viện Trúc Lâm Hàm Rồng, đền thờ các Bà mẹ Việt Nam anh hùng và Anh hùng liệt sĩ, làng cổ Đông Sơn, đền Đức Thánh Cả…
Đoàn rước truyền thống trong lễ hội đền Đức Thánh Cả tại làng cổ Đông Sơn
Trong quần thể ấy, cầu Hàm Rồng là dấu ấn đặc biệt nhất. Cây cầu thép đầu tiên được người Pháp xây dựng năm 1904, sau đó bị phá hủy năm 1946 để phục vụ tiêu thổ kháng chiến chống thực dân Pháp.
Đến năm 1962, cầu Hàm Rồng mới được xây dựng lại với kết cấu vững chắc, trở thành tuyến giao thông huyết mạch nối liền hai miền Nam - Bắc.
Tháng 4.1965, nơi đây bước vào những ngày tháng ác liệt nhất. Trong hai ngày 3 và 4.4, đế quốc Mỹ huy động hơn 300 lượt máy bay mở nhiều đợt đánh phá dữ dội nhằm cắt đứt tuyến giao thông chiến lược.
Tuy nhiên, bằng ý chí kiên cường và tinh thần chiến đấu quả cảm, quân và dân Thanh Hóa đã bảo vệ vững chắc cây cầu, bắn rơi hàng chục máy bay địch, làm nên chiến thắng Hàm Rồng vang dội.
Hơn 60 năm trôi qua, những trận bom đã lùi xa nhưng ký ức về “bản hùng ca Hàm Rồng” vẫn còn nguyên giá trị.
Những địa danh như Đồi C4, Đồi Quyết Thắng hay cầu Hàm Rồng hôm nay không chỉ là điểm tham quan mà còn trở thành “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.
Không chỉ mang vẻ đẹp của lịch sử, Hàm Rồng còn níu chân du khách bằng cảnh sắc thiên nhiên đặc biệt.
Thiền viện Trúc Lâm Hàm Rồng
Núi Hàm Rồng với thế núi kỳ thú soi bóng xuống sông Mã tạo nên bức tranh non nước hữu tình. Từ trên cao nhìn xuống, cả vùng quê xanh mướt hiện lên bình yên, thơ mộng.
Theo nhiều thư tịch cổ, vùng non nước Hàm Rồng từng được ví như “cõi thần tiên”. Trong “Đại Nam nhất thống chí”, nơi đây được mô tả là vùng đất có phong cảnh “nước trời một sắc”, hiếm nơi nào sánh được.
Đánh thức miền di sản bên dòng sông Mã
Những năm gần đây, cùng với công tác bảo tồn di tích, Hàm Rồng đang từng bước trở thành điểm đến du lịch văn hóa hấp dẫn của Thanh Hóa.
Nhiều công trình di tích được trùng tu, tôn tạo; các hoạt động văn hóa, trải nghiệm lịch sử được tổ chức thường xuyên nhằm thu hút du khách.
Theo thống kê của Trung tâm cung ứng dịch vụ công phường Hàm Rồng, khu di tích hiện đón khoảng 20.000 lượt khách mỗi năm.
Làng cổ Đông Sơn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống với những ngôi nhà cổ, giếng cổ và các con ngõ rêu phong
Lãnh đạo Trung tâm cho biết, thời gian qua, đơn vị đã hoàn thiện khu vực trưng bày “Hàm Rồng thắng tích”, đồng thời phối hợp triển khai chương trình trải nghiệm “Theo bước chân lịch sử - Hào khí đồi C4” dành cho học sinh nhằm lan tỏa giá trị lịch sử, văn hóa của vùng đất này.
Bên cạnh những giá trị lịch sử, Hàm Rồng còn sở hữu nhiều điểm đến giàu bản sắc. Nổi bật là làng cổ Đông Sơn nằm bên bờ nam sông Mã, nơi vẫn lưu giữ giếng cổ hơn 2.000 năm tuổi, những con ngõ rêu phong và nhiều ngôi nhà cổ mang đậm kiến trúc truyền thống Việt Nam.
Nhằm quảng bá nét đẹp văn hóa làng cổ, nhiều hoạt động trải nghiệm đã được tổ chức như tuyến tham quan làng cổ Đông Sơn hay chương trình “Tết xưa làng cổ”, góp phần đưa nơi đây trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch xứ Thanh.
Ngoài ra, Động Tiên Sơn nằm lưng chừng núi Mướn với hệ thống nhũ đá lung linh, cảnh quan kỳ ảo cũng đang trở thành điểm check-in thu hút đông đảo du khách, đặc biệt là giới trẻ.
Bà Lê Thị Thanh, Phó Chủ tịch phường Hàm Rồng cho biết, Hàm Rồng không chỉ là niềm tự hào của người dân địa phương mà còn là “địa chỉ đỏ” có ý nghĩa đặc biệt trong giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.
Các nghệ nhân biểu diễn hát văn tại chương trình “Tết xưa làng cổ”, góp phần gìn giữ và lan tỏa nét đẹp văn hóa truyền thống của vùng đất Hàm Rồng
Những năm qua, địa phương luôn chú trọng công tác bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị các di tích, danh thắng gắn với phát triển du lịch văn hóa, từng bước đưa Hàm Rồng trở thành điểm đến hấp dẫn của Thanh Hóa.
Theo bà Thanh, cùng với công tác gìn giữ di sản, phường Hàm Rồng đang đẩy mạnh các hoạt động quảng bá nhằm lan tỏa hình ảnh vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa và tiềm năng du lịch đến đông đảo người dân, du khách trong và ngoài tỉnh.
Ngày 20.5.2026, UBND phường Hàm Rồng đã ban hành kế hoạch tổ chức Cuộc thi “Ảnh đẹp Hàm Rồng” và “Ý tưởng phát triển du lịch, sáng tạo sản phẩm du lịch Hàm Rồng” năm 2026.
Cuộc thi hướng tới việc lựa chọn những tác phẩm ảnh phản ánh chân thực vẻ đẹp thiên nhiên, văn hóa, con người và các di tích lịch sử của Hàm Rồng phục vụ công tác tuyên truyền, quảng bá du lịch, xúc tiến thương mại và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Đồng thời, đây cũng là dịp tìm kiếm những ý tưởng mới, sáng tạo nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch, từng bước hình thành thêm nhiều sản phẩm du lịch đặc trưng cho Hàm Rồng trong thời gian tới.
“Thông qua cuộc thi, chúng tôi mong muốn lan tỏa mạnh mẽ hơn hình ảnh Hàm Rồng - vùng đất anh hùng, giàu bản sắc văn hóa và cảnh quan đặc sắc; từ đó thu hút du khách, nhà đầu tư, đồng thời khơi dậy tình yêu quê hương, ý thức gìn giữ và phát huy giá trị di sản trong mỗi người dân”, bà Thanh chia sẻ.
NGUYỄN LINH