Tấm bán dẫn (wafer) của CXMT trưng bày trong một hội nghị tại Hợp Phì (Trung Quốc). Ảnh: Zuma Press.
ChangXin Memory Technologies (CXMT), nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu Trung Quốc, sắp phát hành lượng cổ phiếu trị giá 4 tỷ USD. Động thái này diễn ra nhờ những tiến bộ trong công nghệ của CXMT, làm đảo lộn ngành chip nhớ vốn do Hàn Quốc và Mỹ thống trị.
Theo WSJ, đây là một trong những đợt phát hành cổ phiếu lớn nhất đến từ một nhà sản xuất chip nhớ, cũng là tín hiệu tích cực trong bối cảnh AI gây khan hiếm nguồn cung chip. Tất nhiên, CXMT đối mặt không ít thử thách.
Rào cản địa chính trị với CXMT rất lớn dù công ty này muốn tăng sản lượng và mở rộng kinh doanh quốc tế. Tại Mỹ, hoạt động của các hãng chip Trung Quốc bị hạn chế nhiều năm nay. Trong khi đó, công tố viên Hàn Quốc cáo buộc CXMT đánh cắp bí mật thương mại từ các cựu nhân viên Samsung, một trong những công ty chip nhớ hàng đầu.
Phát triển thần tốc
Chip nhớ là thành phần quan trọng trên máy tính. Bộ xử lý AI từ Nvidia và các hãng khác ngày càng đòi hỏi nhiều bộ nhớ, cả loại truyền thống lẫn băng thông cao (HBM).
Kể cả bộ nhớ truyền thống như DRAM, máy chủ AI vẫn đòi hỏi nhiều dung lượng hơn laptop thông thường. Theo công ty nghiên cứu thị trường TrendForce, giá bán DRAM trong quý I dự kiến tăng hơn 50% so với quý trước.
Cho đến gần đây, phần lớn thị trường DRAM toàn cầu thuộc về 3 công ty gồm Samsung, SK Hynix (Hàn Quốc) và Micron (Mỹ). Các nhà sản xuất này đã chuyển nguồn lực sang chip nhớ AI có biên lợi nhuận cao hơn, riêng Micron rút khỏi một số phân khúc bộ nhớ tiêu dùng.
Điều đó mở ra cơ hội cho CXMT, công ty thành lập cách đây 10 năm sau khi một doanh nghiệp Trung Quốc thất bại trong việc thâu tóm Micron. Chính quyền thành phố Hợp Phì quyết định thành lập công ty sản xuất DRAM riêng.
Hiện tại, CXMT nhận hỗ trợ từ quỹ công nghệ quốc gia, cùng các tập đoàn hàng đầu Trung Quốc như Alibaba và Xiaomi.
Thị phần các hãng sản xuất DRAM tính theo doanh thu trong quý III/2025. Ảnh: WSJ.
Cuối tháng 12/2025, CXMT cho biết đã nộp kế hoạch niêm yết trên sàn giao dịch công nghệ của Thượng Hải, mục tiêu huy động số tiền tương đương 4 tỷ USD. Các nhà phân tích cho biết những khoản đầu tư gần đây định giá công ty hơn 20 tỷ USD.
CXMT nằm trong danh sách công ty bán dẫn mới nổi, được chính phủ Trung Quốc kỳ vọng giúp nâng cao sự chủ động của đất nước trong bối cảnh chiến tranh thương mại với Mỹ. Những cái tên nổi bật khác có hãng chip SMIC và công ty thiết bị AMEC.
Bản cáo bạch của CXMT cho thấy công ty chỉ mất vài năm để đưa nguyên mẫu đến thành phẩm sản xuất hàng loạt. Năm 2024, doanh thu công ty đạt hơn 3 tỷ USD, tăng gần gấp 3 lần chỉ trong 2 năm.
Mỹ, Hàn Quốc lo ngại
Giới phân tích cho biết công nghệ của CXMT chỉ thua những tập đoàn đầu ngành 1-2 thế hệ. Thị phần DRAM toàn cầu của CXMT tăng lên khoảng 5% theo doanh thu. Điều này diễn ra bất chấp hạn chế từ Mỹ trong việc ngăn chặn Trung Quốc tiếp cận thiết bị sản xuất chip tiên tiến.
"Những tiến bộ của CXMT khiến ngành công nghiệp ngạc nhiên giữa vòng vây hạn chế của Mỹ trong thị trường bộ nhớ", Paul Triolo, trưởng bộ phận chính sách công nghệ tại công ty tư vấn DGA-Albright Stonebridge Group, nhận định.
Triolo cho rằng Mỹ sẽ gia tăng lo ngại nếu CXMT có thể cung cấp chip HBM cho Huawei, công ty Trung Quốc sở hữu bộ xử lý AI gần tương đương Nvidia nhất.
Tháng 12/2025, các công tố viên Hàn Quốc cho biết đã truy tố 10 người, gồm cựu lãnh đạo Samsung với cáo buộc chuyển giao bí mật cho CXMT, bao gồm công nghệ giúp CXMT sản xuất hàng loạt chip DRAM tiên tiến.
Một gian hàng của CXMT. Ảnh: ICViews.
Các nghi phạm được cho đã hoạt động theo đường dây để tránh bị phát hiện. Họ gia nhập CXMT thông qua các công ty ma, chuyển văn phòng và đến những nơi trung gian để che đậy việc công tác tại Trung Quốc.
Nhóm nghi phạm sử dụng tin nhắn "4 trái tim" để cảnh báo lẫn nhau trong trường hợp Hàn Quốc ngăn chặn hoặc muốn bắt giữ họ. Các công tố viên cho biết hành vi rò rỉ bí mật thương mại gây thiệt hại hàng tỷ USD cho Samsung và cả nền kinh tế vốn dựa vào bán dẫn.
Quy định hiện tại của Mỹ không cấm làm ăn với CXMT, song các nhà lập pháp đã bày tỏ quan điểm không mấy tích cực. Năm 2022, Apple từ bỏ kế hoạch dùng chip nhớ NAND của Yangtze Memory Technologies (Trung Quốc) sau khi vấp phải sự phản đối từ Quốc hội Mỹ.
Một năm sau, một số thành viên Quốc hội đề nghị Bộ Thương mại Mỹ xem xét đưa CXMT vào danh sách kiểm soát xuất khẩu nội bộ, lo ngại khả năng đánh cắp sở hữu trí tuệ và vai trò của công ty này trong chiến lược công nghiệp của Trung Quốc.
Gregory Allen, cố vấn tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế ở Washington, cho biết việc CXMT theo đuổi bộ nhớ HBM gây nhiều lo ngại. Khi Mỹ đã ngăn chặn Huawei tiếp cận chip HBM, việc xuất hiện một công ty như CXMT rất giá trị với Trung Quốc.
"Sự vươn lên của CXMT đồng nghĩa ngành sản xuất chip AI nội địa của Trung Quốc đang trỗi dậy", Allen nói.
Phúc Thịnh