Những ngày cuối năm, tại các trung tâm mua sắm sầm uất bậc nhất TP HCM, không khí mua bán diễn ra tấp nập.
Hàng fake vẫn bán vô tư
Tại chợ Bến Thành, các sạp hàng trưng bày la liệt những món đồ gắn mác "xa xỉ". Một chiếc áo thun mang logo Adidas, Polo hay Louis Vuitton được tiểu thương rao giá từ 400.000 - 500.000 đồng. Tuy nhiên, nếu khách hàng chịu khó kỳ kèo, mức giá có thể giảm chỉ còn 100.000 - 200.000 đồng/áo. Trong khi đó, một sản phẩm chính hãng tương tự được bán tại các trung tâm thương mại có giá lên tới hàng triệu đồng.
Các loại valy, túi xách gắn mác thương hiệu nước ngoài vẫn bán đầy chợ .Ảnh: NGUYỄN HẢI
Anh T., một tiểu thương kinh doanh mắt kính tại chợ, không ngần ngại thừa nhận toàn bộ mắt kính tại sạp anh đều là hàng "fake". "Hàng này giống hàng thật đến 99%, đeo vào không khác gì đồ hiệu nhưng giá thì rẻ bèo nên khách mới mua. Chứ giờ bán đúng giá hàng thật thì ai mà vào chợ mua làm gì" - anh T. nói.
Tương tự, tại Trung tâm Thương mại Saigon Square, nơi được xem là "thiên đường hàng hiệu giá rẻ" của khách du lịch, tình trạng cũng không mấy thay đổi dù cơ quan chức năng thường xuyên kiểm tra, xử lý. Nhiều sạp đã phải đóng cửa nhưng những sạp còn hoạt động vẫn bày bán công khai các loại quần áo, túi xách, đồng hồ nhái. Một chiếc áo hiệu quốc tế được "hét" giá 400.000 đồng nhưng khách trả 200.000 đồng vẫn bán. Các loại kính mát gắn mác Gucci, Chanel, Rayban có giá chỉ từ 100.000 - 350.000 đồng. Thậm chí, những chiếc túi xách nhái mẫu mã của Christian Dior, vốn có giá hàng chục triệu đồng trên thị trường chính hãng, tại đây cũng chỉ vài trăm ngàn cho đến hơn 1 triệu đồng.
Ông B., tiểu thương tại Trung tâm Thương mại An Đông, thừa nhận: "Phần lớn hàng hóa của ông không có hóa đơn chứng từ, nguồn gốc. Nếu QLTT kiểm tra thì xem như vi phạm hết. Nhưng khổ nỗi, khách họ chỉ chuộng hàng hiệu giá bình dân, bán hàng xịn giá cao thì không ai thèm mua".
Không chỉ trong chợ, dọc các tuyến đường chuyên doanh thời trang như Nguyễn Trãi, Lưu Văn Lang, Phan Bội Châu, Cách Mạng Tháng Tám... nhiều cửa hàng cũng tranh thủ dịp cuối năm để tung chiêu "giảm giá hàng hiệu". Tuy nhiên, thực chất đây đa phần là hàng nhái trà trộn.
Hàng loạt vụ việc bị bắt giữ
Trước thực trạng hàng lậu, nhái giả tung hoành, từ cuối năm 2025, lực lượng QLTT trên cả nước đã đồng loạt ra quân xử lý. Kết quả đã phát hiện nhiều vụ hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ, hàng kém chất lượng. Điển hình ngay trong ngày nghỉ Tết Dương lịch, tại Thanh Hóa, Chi cục QLTT tỉnh phối hợp với Phòng PC03 Công an tỉnh kiểm tra đột xuất 3 hộ kinh doanh điện thoại di động tại phường Hạc Thành, phát hiện hơn 1.000 sản phẩm điện thoại iPhone và máy tính bảng iPad đã qua sử dụng, không có hóa đơn, chứng từ, với tổng trị giá ước tính hơn 4 tỉ đồng. Xét thấy vụ việc có dấu hiệu tội "Buôn lậu", ngày 1-1-2026, Đội QLTT số 9 đã chuyển toàn bộ hồ sơ, tang vật sang Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa để xử lý theo quy định của pháp luật.
Tương tự, Đội QLTT số 3, Chi cục QLTT tỉnh Hà Tĩnh cũng phối hợp với các lực lượng chức năng phát hiện, kiểm tra ô tô tải vận chuyển số lượng lớn quần áo may sẵn không rõ nguồn gốc, xuất xứ trên tuyến Quốc lộ 1A. Tổng trị giá lô hàng ước tính trên 70 triệu đồng, toàn bộ hàng hóa đã bị tạm giữ để xử lý theo quy định của pháp luật.
Hay ngay tại phố cổ Hội An, TP Đà Nẵng, lực lượng chức năng ngày 6-1, đã kiểm tra đột xuất 3 cơ sở kinh doanh và thu giữ gần 200 túi xách giả thương hiệu nổi tiếng, trị giá 190 triệu đồng; đồng thời xử phạt hơn 150 triệu đồng.
Cũng ở Đà Nẵng, trước đó, thực hiện chỉ đạo của Sở Công Thương, từ ngày 29 đến ngày 3-10, Đội QLTT số 2 đã kiểm tra đột xuất 3 cơ sở kinh doanh đồ chơi trẻ em tại các phường Thanh Khê, An Khê và xã Hòa Vang. Qua đó, phát hiện các cơ sở kinh doanh này đang bày bán số lượng lớn đồ chơi trẻ em các loại không gắn dấu hợp quy (CR) theo quy định; không có hóa đơn chứng từ chứng minh tính hợp pháp của hàng hóa. Đội QLTT số 2 đã tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính, hoàn chỉnh hồ sơ và ban hành quyết định xử phạt đối với 3 cơ sở kinh doanh nêu trên, với tổng số tiền 77 triệu đồng; tịch thu 1.980 sản phẩm đồ chơi trẻ em các loại trị giá gần 120 triệu đồng.
Tăng cường kiểm tra đột xuất
Theo Chi cục QLTT TP HCM, càng về cuối năm, tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả càng diễn biến phức tạp. Hàng lậu thường được các đầu nậu tập kết tại các kho lớn ở khu vực Bình Dương (cũ), sau đó xé lẻ, phân phối về các điểm, trung tâm thương mại, phố du lịch tại TP HCM và đặc biệt là kênh bán hàng online.
Nguy hiểm hơn, không chỉ hàng thời trang, các mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe như thực phẩm, mỹ phẩm, thuốc chữa bệnh, thực phẩm chức năng cũng đang bị làm giả tinh vi. Ông Nguyễn Quang Huy, Phó Chi cục trưởng QLTT TP HCM, nhận định những tháng cuối năm 2025 và giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, nhu cầu tiêu dùng tăng đột biến sẽ làm gia tăng nguy cơ hàng giả, hàng lậu xâm nhập thị trường. "Các đối tượng thường lợi dụng các chương trình khuyến mại, giảm giá sốc để tiêu thụ hàng kém chất lượng" - ông Huy cho biết.
Trước tình hình này, Chi cục QLTT TP HCM đang triển khai đợt cao điểm kiểm tra, tập trung xử lý các kho tổng, điểm tập kết hàng hóa và các vi phạm trên môi trường thương mại điện tử. Đồng thời, lực lượng chức năng sẽ kiểm tra đột xuất các cơ sở đã ký cam kết không bán hàng giả tại các tuyến phố du lịch và chợ truyền thống.
Ông Nguyễn Đức Lê, Phó trưởng Phòng Nghiệp vụ, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, cũng nhận định mỗi dịp Tết đến xuân về nhu cầu mua sắm của người dân tăng cao, các sản phẩm được làm giả tinh vi. Theo đó, đơn vị đã có nhiều biện pháp cụ thể giúp cho người dân, doanh nghiệp có một cái Tết an toàn, đầy đủ như yêu cầu lực lượng QLTT 34 tỉnh, thành rà soát, kiểm tra giám sát thị trường bảo đảm hàng hóa cung cấp trong thời gian tới an toàn, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng chính đáng. Cùng với đó, cục tổ chức tuyên truyền để người dân nhận biết, so sánh giữa hàng giả, hàng thật, ứng dụng AI vào phân biệt, truy xuất nguồn gốc.
Cùng với đó, Bộ Công Thương chỉ đạo lực lượng QLTT cả nước tập trung tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trên thương mại điện tử, kinh doanh, vận chuyển, tàng trữ hàng cấm, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ, hàng kém chất lượng... chú trọng các mặt hàng thiết yếu, mặt hàng có nhu cầu tiêu dùng cao trong dịp cuối năm và Tết Nguyên đán như hàng điện tử, điện lạnh, quần áo, giày dép, bánh kẹo, đường cát, hoa quả, thuốc lá, rượu, bia, nước giải khát, gia súc, gia cầm, các mặt hàng thực phẩm tươi sống.
Ngoài ra, lực lượng QLTT phối hợp với các lực lượng chức năng như Công an, Bộ đội biên phòng, Hải quan... tổ chức có hiệu quả công tác đấu tranh, phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại tại các khu vực biên giới, cảng hàng không, các kho hàng, điểm tập kết hàng hóa, đồng thời các Cục, Vụ trong Bộ Công Thương phối hợp với các đơn vị liên quan tăng cường chỉ đạo, rà soát việc chấp hành các quy định về chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm theo quy định tại các đơn vị sản xuất, kinh doanh các mặt hàng thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của bộ, chú trọng các mặt hàng phục vụ Tết như rượu, bia, nước giải khát, bánh mứt kẹo.
Cần tăng nặng mức phạt
Ở góc độ chuyên gia, để giải quyết tận gốc nạn hàng nhái, hàng giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ, TS Nguyễn Phan Khôi, Trưởng Bộ môn Luật Kinh tế, Khoa Luật Đại học Cần Thơ, nhấn mạnh cần một giải pháp đồng bộ về pháp lý. Cụ thể, trước mắt cần khẩn trương sửa đổi Nghị định 98/2020/NĐ-CP theo hướng tăng nặng mức xử phạt hành chính, bảo đảm số tiền phạt phải tương xứng, thậm chí vượt xa lợi nhuận bất hợp pháp mà gian thương thu được. Đi kèm với đó là biện pháp tịch thu, tiêu hủy toàn bộ tang vật vi phạm.
Về lâu dài, cần có hướng dẫn thống nhất để áp dụng hiệu quả các quy định của Bộ Luật Hình sự đối với tội sản xuất, buôn bán hàng giả, nhất là trong việc xác định giá trị tang vật và yếu tố cố ý phạm tội. Bên cạnh đó, thủ tục tố tụng dân sự trong tranh chấp sở hữu trí tuệ cũng cần được đơn giản hóa, cho phép tòa án ấn định mức bồi thường dựa trên thiệt hại suy đoán để giảm gánh nặng chứng minh cho chủ sở hữu thương hiệu.
NGUYỄN HẢI - THÙY LINH