Sau cuộc họp với các đơn vị trong ngành hàng không về việc ứng phó với giá nhiên liệu tăng cao chiều 9-3, Cục trưởng Cục Hàng không Uông Việt Dũng vừa có văn bản gửi Bộ Xây dựng đề xuất nhiều giải pháp nhằm ổn định hoạt động vận tải hàng không và bảo đảm nguồn cung nhiên liệu bay.
Nguy cơ thiếu nhiên liệu bay trong tháng 4
Theo Cục Hàng không, giá nhiên liệu bay Jet A-1 đang tăng mạnh so với trước khi xảy ra xung đột tại Trung Đông. Giá MOPS Jet A-1 Singapore từ mức 83,32 USD/thùng và 89,04 USD/thùng trong tháng 1 và tháng 2 đã tăng lên 116,46 USD/thùng ngày 2-3, sau đó vọt lên 231,42 USD/thùng ngày 4-3; hiện giá đã giảm về mức 160,57 USD/thùng.
Tình hình nguồn cung dầu thô đang căng thẳng khiến nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Á phải giảm công suất. Đây là các đối tác cung cấp nhiên liệu chủ yếu cho Việt Nam.
Nguồn nhiên liệu bay trong nước chủ yếu là nhập khẩu. Ảnh: V.LONG
Một số nhà máy lọc dầu tại Singapore đã giảm công suất từ khoảng 85% xuống còn 60%. Ngày 6-3, Thủ tướng Thái Lan cũng ra lệnh cấm xuất khẩu các sản phẩm lọc hóa dầu nhằm bảo đảm nguồn cung trong nước. Sau quyết định này, các nhà máy tại Thái Lan đã thông báo áp dụng điều khoản bất khả kháng đối với các hợp đồng xuất khẩu.
Trung Quốc cũng công bố việc hạn chế và có thể ngừng hoàn toàn xuất khẩu nhiên liệu hàng không. Trong khi đó, Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nhập khẩu Jet A-1. Khoảng 70% nhu cầu nhiên liệu bay của Việt Nam phải nhập khẩu, trong đó hơn 60% đến từ Thái Lan và Trung Quốc.
Hiện phần lớn nhà cung cấp trong khu vực không còn hàng sẵn. Một số nước có năng lực sản xuất lớn như Hàn Quốc và Nhật Bản cũng có nguy cơ giảm hoặc dừng xuất khẩu, dẫn đến tình trạng tranh mua và đẩy giá lên cao.
Việt Nam hiện có năm đơn vị cung cấp nhiên liệu hàng không, trong đó Skypec và Petrolimex Aviation là hai đơn vị chủ lực. Theo báo cáo của hai doanh nghiệp này, nguồn cung hiện vẫn bảo đảm cho các hãng bay đến hết ngày 31-3 theo kế hoạch và hợp đồng đã ký.
Tuy nhiên, việc mua nhiên liệu cho tháng 4 đang gặp khó khăn. Các đối tác cung cấp tại Singapore, Thái Lan và Trung Quốc đang trì hoãn giao hàng và có khả năng áp dụng điều khoản bất khả kháng để chấm dứt hợp đồng.
“Do vậy, nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu hàng không cung cấp cho các hãng hàng không Việt Nam ngay từ đầu tháng 4 và các tháng tiếp theo là hiện hữu” – Cục Hàng không nhận định.
Các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu như Skypec, Petrolimex Aviation và Tapetco đang tìm kiếm nguồn cung mới và chấp nhận mua với mức giá cao hơn. Tuy nhiên trong bối cảnh hiện nay, việc tìm được nguồn cung thay thế cũng không đơn giản.
Nguồn cung trong nước từ hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Dung Quất cũng khó có thể tăng ngay sản lượng Jet A-1. Các nhà máy này phải cân đối sản lượng với nhiều sản phẩm xăng dầu khác để phục vụ nền kinh tế.
Ngoài ra, theo Petrolimex Aviation, hai nhà máy này đều có kế hoạch bảo trì trong tháng 3 và tháng 4, dự kiến tạm dừng hoạt động khoảng 10 ngày mỗi tháng.
Đề xuất nhiều chính sách hỗ trợ ngành hàng không
Cục Hàng không cho biết chi phí nhiên liệu hiện chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí vận hành của các hãng, tùy theo loại máy bay, tuổi đội bay và hiệu suất khai thác.
Trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng cao, nhiều hãng còn phải điều chỉnh đường bay để tránh các khu vực không phận bị đóng. Việc bay vòng khiến thời gian bay kéo dài, tiêu hao thêm nhiên liệu và làm tăng chi phí khai thác.
Thời gian qua, nhiều lần các hãng hàng không đề xuất tăng trần giá vé máy bay nhưng chưa được cấp thẩm quyền cho phép. Ảnh: V.LONG
Giá nhiên liệu tăng cũng khiến nhiều đường bay không còn hiệu quả. Một số đường bay có nguy cơ càng khai thác càng lỗ vì doanh thu không bù đắp được chi phí nhiên liệu phát sinh. Do đó, các hãng hàng không đang rà soát lại kế hoạch khai thác và sắp xếp lại lịch bay từ tháng 4 nhằm giảm tiêu hao nhiên liệu và hạn chế nguy cơ phải hủy chuyến do thiếu nhiên liệu.
Để ứng phó tình hình này, Cục Hàng không đề nghị các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu tiếp tục tìm kiếm nguồn hàng mới, điều phối hiệu quả lượng tồn kho và làm việc với hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn để tăng sản lượng mua từ nguồn trong nước trong khả năng cho phép.
Cơ quan này cũng đề nghị Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) và các doanh nghiệp tại cảng hàng không xem xét giảm giá, giảm phí và giãn thời hạn thanh toán cho các hãng hàng không, tương tự chính sách hỗ trợ trong giai đoạn COVID-19.
Cùng với đó, Cục Hàng không kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét miễn 100% thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay đến hết tháng 5 và bổ sung nhiên liệu bay vào danh mục hàng hóa được giảm thuế VAT.
Một đề xuất đáng chú ý là cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa theo cơ chế linh hoạt, gắn với biến động thực tế của giá nhiên liệu. Đồng thời xem xét điều chỉnh giá trần vé máy bay trên các đường bay nội địa khi cần thiết để duy trì hoạt động khai thác.
Ngoài ra, cơ quan này cũng đề nghị tiếp tục áp dụng chính sách giảm 50% một số loại phí trong lĩnh vực hàng không như phí cất hạ cánh và phí điều hành bay, tương tự giai đoạn dịch COVID-19.
Cục Hàng không kiến nghị Ngân hàng Nhà nước xem xét tăng hạn mức tín dụng và bảo lãnh thanh toán cho các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu hàng không để bảo đảm nguồn cung. Đồng thời đề nghị Bộ Công Thương chỉ đạo các nhà máy lọc dầu trong nước tăng tối đa công suất sản xuất Jet A-1 trong khả năng cho phép nhằm hỗ trợ các hãng hàng không duy trì hoạt động khai thác.
Hiện giá MOPS Jet A-1 đang giao dịch quanh mức 160,57 USD/thùng và được dự báo tiếp tục duy trì ở mức cao, khoảng 170 USD/thùng trong tháng 3 do lo ngại căng thẳng tiếp tục leo thang và nguồn cung hạn chế.
Cùng với đó, phụ phí Premium vật lý Jet A-1 cũng tăng mạnh, từ mức bình thường 1-2 USD/thùng lên khoảng 18,11-21,16 USD/thùng, khiến tổng chi phí nhiên liệu của các hãng hàng không tăng đáng kể.
Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không quốc tế (IATA), với mức giá Jet A-1 cao như hiện nay, chi phí khai thác của các hãng hàng không có thể tăng thêm 50-60%. Nếu giá nhiên liệu vượt mức 200 USD/thùng, chi phí khai thác có thể tăng trên 70%.
VIẾT LONG