Hàng không toàn cầu trước nguy cơ thiếu nhiên liệu bay

3 giờ trướcBài gốc

Nhân viên tiếp nhiên liệu hàng không bền vững cho máy bay tại sân bay Roissy (Pháp). Ảnh: Christophe Ena/AP/File.

Áp lực chi phí đẩy giá vé tăng mạnh

Cơ quan Năng lượng quốc tế cảnh báo, một số quốc gia châu Âu có thể đối mặt tình trạng thiếu nhiên liệu bay trong 6 tuần tới nếu nguồn cung không sớm được cải thiện.

Cuộc khủng hoảng nhiên liệu bay đang làm lộ rõ những điểm yếu mang tính cơ cấu trong nguồn cung của châu Âu, khi khu vực này phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu từ Trung Đông, trong bối cảnh năng lực lọc dầu nội khối gần như đã đạt giới hạn.

Trong tổng số khoảng 83 triệu thùng dầu được khai thác mỗi ngày trên thế giới, chỉ khoảng 8 triệu thùng là nhiên liệu bay và tới 80% trong số đó được tiêu thụ ngay tại khu vực sản xuất. Điều này khiến nguồn cung dành cho xuất khẩu vốn đã hạn chế nay lại càng khan hiếm.

Việc eo biển Hormuz, tuyến trung chuyển khoảng 1/4 lượng xuất khẩu nhiên liệu bay toàn cầu bị gián đoạn, cùng với hoạt động quân sự nhằm vào cơ sở lọc dầu tại Trung Đông, khiến lượng xuất khẩu giảm hơn 60%, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt trên thị trường quốc tế. Vì vậy, châu Âu đặc biệt dễ tổn thương trước cú sốc này.

Trong cơ cấu chi phí của hãng hàng không, nhiên liệu là khoản lớn thứ hai, chỉ sau nhân công. Theo CNN, một máy bay thân hẹp có thể tiêu thụ khoảng 800 gallon nhiên liệu mỗi giờ bay, trong khi dòng thân rộng tiêu tốn nhiều hơn.

Chỉ riêng 4 hãng bay lớn của Mỹ chi trung bình khoảng 100 triệu USD mỗi ngày cho nhiên liệu năm 2025, cho thấy mức độ phụ thuộc rất lớn của ngành này vào giá năng lượng.

Áp lực chi phí nhanh chóng phản ánh vào thị trường. Giá vé máy bay, đặc biệt là vé mua sát ngày, tăng mạnh trên nhiều chặng bay du lịch.

Theo Deutsche Bank, tập đoàn ngân hàng tư nhân lớn nhất nước Đức, giá vé đến các điểm nghỉ dưỡng như Caribbean tăng tới 74% so với đầu tháng 4/2026, trong khi các chuyến bay từ đất liền Mỹ tới Hawaii tăng khoảng 21%.

Các máy check-in tự động tại sân bay Paris Charles de Gaulle (Pháp). Nathan Laine/Bloomberg/Getty Images

Hãng bay phải thu hẹp hoạt động

Trước bối cảnh đó, các hãng hàng không buộc phải điều chỉnh chiến lược khai thác. Hãng United Airlines (Mỹ) giảm khoảng 5% kế hoạch bay trong 6 tháng tới, tập trung các đường bay có lợi nhuận cao hơn. Tương tự, nhiều hãng khác thu hẹp tần suất hoặc tạm dừng chặng bay kém hiệu quả nhằm kiểm soát chi phí.

Ngay cả những hãng có lợi thế về nguồn cung cũng không tránh khỏi tác động. Delta Air Lines ước tính chi phí nhiên liệu của hãng có thể tăng thêm khoảng 2 tỷ USD trong năm nay, dù sở hữu nhà máy lọc dầu riêng. Điều này cho thấy biến động giá nhiên liệu mang tính toàn cầu và khó có thể “né tránh” hoàn toàn.

Các hãng hàng không giá rẻ mới nổi, nguồn cung quan trọng của vé máy bay giá thấp, vốn gặp khó khăn tài chính kể từ sau đại dịch COVID-19, nay phải chịu sức ép lớn hơn.

Theo Fitch Ratings, những hãng có nền tảng tài chính yếu có thể không đủ khả năng chịu đựng áp lực chi phí hiện nay, dẫn đến nguy cơ vỡ nợ hoặc phải trả lại máy bay sớm hơn kế hoạch. Nếu làn sóng sàng lọc diễn ra trong nhóm hãng giá rẻ, nguồn cung vé rẻ trên thị trường sẽ thu hẹp đáng kể, kéo theo mặt bằng giá vé tăng trên diện rộng.

Trong khi đó, các hãng hàng không có quy mô lớn bắt đầu cắt giảm lịch bay, tập trung vào các đường bay có biên lợi nhuận cao hơn. Khi số ghế cung ứng giảm, giá vé của những chuyến bay còn lại nhiều khả năng sẽ tiếp tục tăng.

Yếu tố khác làm trầm trọng thêm tình hình là sự phụ thuộc chuỗi cung ứng. Phần lớn nhiên liệu bay toàn cầu được tinh chế tại châu Á, trong khi nguồn dầu thô lại đến từ Trung Đông.

Khi chuỗi cung ứng này bị gián đoạn, các quốc gia xuất khẩu nhiên liệu hàng không lớn như Hàn Quốc cũng bắt đầu hạn chế xuất khẩu để bảo đảm nhu cầu nội địa, khiến nguồn cung trên thị trường quốc tế càng bị thắt chặt.

Ngay cả trong kịch bản nguồn cung được khôi phục, hàng không cũng khó có thể “hạ nhiệt” ngay lập tức. Việc nối lại sản xuất, vận chuyển và phân phối nhiên liệu cần thời gian, đồng nghĩa áp lực chi phí sẽ còn kéo dài ít nhất trong phần đầu mùa hè.

THƯ LÊ

Nguồn Đà Nẵng : https://baodanang.vn/hang-khong-toan-cau-truoc-nguy-co-thieu-nhien-lieu-bay-3333590.html