Điều khiến thị trường chú ý không chỉ nằm ở con số kỷ lục "đáng buồn", mà còn là xu thế gia tăng theo tháng. Ảnh: Tòa án Phá sản Mỹ.
Theo báo cáo và thống kê từ S&P, số doanh nghiệp lớn của Mỹ nộp đơn phá sản tính đến hết tháng 11 đã lên tới 717 trường hợp, nhiều hơn con số của cả năm ngoái và là mức cao kỷ lục trong 15 năm qua.
Theo Reuters, dữ liệu S&P cho thấy đến hết tháng 10 đã có 655 hồ sơ, với các tháng “đột biến” như 76 và 68 vụ hồi tháng 8 và 10. Số liệu kể trên đều thuộc nhóm cao nhất theo tháng kể từ tâm điểm dịch bệnh của năm 2020.
Những "ông lớn" nước Mỹ ngã ngựa
Danh sách các trường hợp trên trải dài từ mảng dịch vụ, vận tải đến y tế. Theo Business Insider, nhiều hồ sơ đáng chú ý có quy mô nợ lớn, thậm chí vượt 1 tỷ USD, gồm chuỗi khách sạn Sonder, hãng hàng không Spirit Airlines, nhà sản xuất thực phẩm Del Monte Foods, nhà bán lẻ phụ kiện Claire’s và Omnicare, đơn vị cung ứng dược thuộc CVS Health.
Việc các thương hiệu quen mặt xuất hiện trong danh sách cho thấy áp lực tài chính đang bào mòn cả những doanh nghiệp từng tăng trưởng nhanh hoặc sở hữu mạng lưới khách hàng lớn.
Nếu xét theo lĩnh vực và ngành nghề, số liệu của S&P cho thấy mảng công nghiệp phát sinh nhiều hồ sơ nhất. Đến hết tháng 11, nhóm công nghiệp ghi nhận 110 vụ phá sản, tiếp theo là nhóm tiêu dùng không thiết yếu với 85 vụ và y tế với 46 vụ.
Danh sách này khiến nhiều nhà đầu tư choáng váng khi áp lực từ môi trường lãi suất cao đã lan sang cả các doanh nghiệp sản xuất, logistics và chuỗi cung ứng thay vì chỉ tác động đến lĩnh vực bán lẻ như trước đây.
Reuters lý giải rằng một phần nguyên nhân nằm ở tình trạng các nguồn chi phí đầu vào đều gia tăng trong khi biên lợi nhuận lại bị siết trong bối cảnh doanh nghiệp phải thích nghi với môi trường tài chính thắt chặt kéo dài.
Khi chi phí vốn đội lên cao, những khoản nợ đáo hạn trở thành bài toán khó giải quyết, nhất là với các doanh nghiệp cần tái cấp vốn để duy trì vận hành. Đồng thời, căng thẳng thương mại và các hàng rào thuế quan khiến nhiều kế hoạch đầu tư bị trì trệ do lo ngại bất định, làm mất đi lớp “đệm an toàn” của dòng tiền.
Chỉ báo từ thị trường tín dụng cũng cho thấy áp lực không chỉ dừng ở bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp. Theo Reuters, một số vụ việc kéo theo hệ quả trực tiếp lên các định chế tài chính, như trường hợp Tricolor tuyên bố phá sản khiến JPMorgan buộc phải ghi nhận khoản xóa nợ lên tới 170 triệu USD.
Tương tự, First Brands nộp đơn xin phá sản sau khi công bố nghĩa vụ nợ vượt 10 tỷ USD, nhấn mạnh tính rủi ro của các doanh nghiệp lỡ đà tăng nợ nhanh chóng trong giai đoạn tiền không "được giá" như bây giờ.
Không ai thật sự an toàn trong chuyện phá sản
Câu chuyện trên không chỉ là "nỗi niềm" riêng của nhóm tập đoàn lớn. Các doanh nghiệp nhỏ và hộ gia đình Mỹ cũng đang lâm vào tình cảnh tương tự. Theo EPIQ AACER, riêng tháng 11 có 223 hồ sơ đệ trình phá sản theo Mục 5, tăng 23% so với cùng kỳ năm trước.
Đây là cơ chế được thiết kế để doanh nghiệp nhỏ tái cơ cấu theo quy trình tinh gọn hơn, nên mức tăng của nhóm hồ sơ theo Mục 5 thường được xem là tín hiệu về đà suy giảm sức chịu đựng ở nhóm doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ.
Về phía hộ gia đình, số đơn phá sản theo diện cá nhân cũng gia tăng. Theo EPIQ AACER, tổng số hồ sơ tuyên bố phá sản tháng 11 là 43.661 trường hợp, tăng 8% so với cùng kỳ, nhưng giảm so với tháng 10 do tháng 11 có ít ngày làm việc hơn và kỳ nghỉ Lễ Tạ ơn làm chậm nhịp nộp đơn.
Số lượng doanh nghiệp, hộ gia đình Mỹ nộp đơn phá sản cao kỷ lục trong năm 2025. Ảnh: Reuters.
Theo Reuters, số vụ phá sản tại Mỹ đã tăng qua từng năm kể từ 2022, gắn với giai đoạn Fed nâng lãi suất mạnh để kiềm chế lạm phát. Khi lãi suất được duy trì ở mức cao trong thời gian dài, tác động thường được thấy rõ qua các vòng tái cấp vốn, chi phí lãi vay và sự thận trọng của ngân hàng trong cho vay.
Điều này gây khó cho các doanh nghiệp có dòng tiền yếu hoặc mô hình kinh doanh phụ thuộc vào điều kiện tăng trưởng "nóng".
Nhìn chung, không có một lý do nào đủ đơn giản và khái quát để quy kết trách nhiệm cho tình trạng này. Thay vào đó, năm 2025 là một phép thử sức bền khi các doanh nghiệp ở nhiều lĩnh vực cùng chịu áp lực từ chi phí vốn, cạnh tranh gay gắt và biến động chính sách.
Bước sang 2026, câu hỏi quan trọng là liệu nhịp phá sản sẽ hạ nhiệt hay tiếp tục lan rộng.
Với cả doanh nghiệp lớn lẫn nhỏ, lời giải cho bài toán kể trên không chỉ là cắt giảm chi phí, mà còn là tìm lại biên lợi nhuận phù hợp và dòng tiền đủ ổn định để sống sót qua giai đoạn khó khăn phía trước.
Tiến Lợi