Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi (trái) và Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ phụ trách vấn đề Trung Đông Steve Witkoff, hai quan chức tiến hành đàm phán về chương trình hạt nhân của Tehran tại Oman. Ảnh: IRNA/TTXVN
Báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 6/4 cho biết hoạt động ngoại giao đã gia tăng trong dịp cuối tuần, với việc Ngoại trưởng của các nước Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và Pakistan tiến hành điện đàm với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi và Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff.
Những nỗ lực này nhằm mở đường cho các cuộc đàm phán, tuy nhiên chưa đạt được bước đột phá nào.
Theo báo The Wall Street Journal (Mỹ), Ankara và Cairo hiện đang cân nhắc các địa điểm thay thế, bao gồm Istanbul, nhằm khôi phục đàm phán và đưa hai bên vào cùng một bàn đàm phán.
Iran kiên định lập trường khi kế hoạch ngừng bắn 45 ngày gặp trở ngại
Tuy nhiên, theo các báo cáo, Iran vẫn tiếp tục giữ lập trường cứng rắn. Các quan chức nước này đã loại trừ khả năng gặp phía Mỹ tại Islamabad trong những ngày tới và bác bỏ các đề xuất gắn việc mở lại Eo biển Hormuz với một lệnh ngừng bắn tạm thời.
Ở hậu trường, theo trang tin Axios, các bên trung gian đang xây dựng một khuôn khổ hai giai đoạn, bắt đầu bằng lệnh ngừng bắn 45 ngày nhằm tạo không gian cho các cuộc đàm phán về việc chấm dứt chiến tranh lâu dài. Thỏa thuận này có thể được gia hạn nếu cần thêm thời gian đàm phán.
Kế hoạch này đối mặt với hai trở ngại lớn: quyền kiểm soát của Iran đối với Eo biển Hormuz và kho dự trữ uranium làm giàu ở mức cao của nước này. Các bên trung gian đang tìm cách xem liệu những bước đi hạn chế ở cả hai vấn đề có thể giúp khởi động giai đoạn đầu, đồng thời gây sức ép để Washington đưa ra đảm bảo rằng chiến tranh sẽ không tái diễn.
Iran giữ vững lập trường khi thời hạn chót của Tổng thống Trump cận kề
Tehran vẫn thận trọng, cho thấy họ sẽ không đánh đổi các đòn bẩy chính chỉ để đổi lấy một khoảng ngừng bắn ngắn hạn, đồng thời cảnh báo về nguy cơ một lệnh ngừng bắn có thể sụp đổ.
Các nỗ lực ngoại giao hiện đang chịu áp lực lớn từ thời hạn gấp rút do Mỹ đưa ra. Ông Trump gần đây đã cho Iran thêm một chút thời gian, cho rằng vẫn còn khả năng đạt được thỏa thuận, nhưng cảnh báo rằng thất bại có thể dẫn tới các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng trọng yếu.
Việc đàm phán đổ vỡ có thể châm ngòi cho một đợt leo thang rộng hơn trong khu vực, bao gồm các cuộc tấn công trả đũa nhằm vào cơ sở năng lượng và nước trên khắp Vùng Vịnh.
Sau đó, Tổng thống Trump tiếp tục siết chặt tối hậu thư, cảnh báo rằng nếu Iran không mở lại Eo biển Hormuz trước tối 7/4, nước này có thể mất các nhà máy điện và những cơ sở quan trọng khác, đồng thời cho biết việc chấm dứt chiến tranh có thể được công bố “trong thời gian rất sớm”.
Hình ảnh từ vệ tinh của Cơ quan Vũ trụ và Hàng không Mỹ (NASA) về Eo biển Hormuz. Ảnh: The Gulf News/TTXVN
Ngày 28/2, Mỹ và Israel đã phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, tấn công các thành phố lớn, bao gồm Tehran, khiến hơn 1.340 người thiệt mạng, trong đó có Lãnh tụ Tối cao Iran khi đó là ông Ali Khamenei.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã đáp trả bằng một cuộc tấn công quy mô lớn vào Israel. Các cơ sở quân sự của Mỹ tại Bahrain, Jordan, Iraq, Qatar, Kuwait, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Saudi Arabia cũng bị tấn công.
Iran đã đóng Eo biển Hormuz đối với các tàu liên quan đến Mỹ, Israel và các quốc gia ủng hộ hành động quân sự chống lại Cộng hòa Hồi giáo này.
Trong thời gian xung đột, một số tàu chở dầu đã bị tấn công khi đi qua Eo biển Hormuz mà không có sự cho phép của Tehran.
Ngày 25/3, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Iran đã cho phép các quốc gia thân thiện, bao gồm Nga, Ấn Độ, Iraq, Trung Quốc và Pakistan, đi qua Eo biển Hormuz.
Sau đó vào ngày 30/3, Quốc hội Iran đã thông qua một đạo luật nhằm chính thức áp đặt phí quá cảnh đối với các tàu thương mại đi qua Eo biển Hormuz, qua đó luật hóa hệ thống thu phí mà các cơ quan chức năng Iran đã triển khai trên thực tế theo hình thức tạm thời kể từ đầu tháng 3.
Thành Nam/Báo Tin tức và Dân tộc