Tại hội nghị triển khai Chỉ thị 45/CT-UBND của UBND TP Hồ Chí Minh về tháo gỡ các dự án tồn đọng kéo dài, nhiều doanh nghiệp bất động sản tiếp tục phản ánh tình trạng hồ sơ pháp lý bị “treo” suốt nhiều năm. Đây được xem là đợt rà soát quy mô lớn nhằm xử lý các dự án chậm triển khai, khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế.
Theo Hiệp hội Bất động sản TP Hồ Chí Minh (HoREA), thành phố hiện có 838 dự án, khu đất và công trình đang gặp khó khăn cần tháo gỡ, bao gồm dự án đầu tư công, dự án tư nhân, doanh nghiệp nhà nước và dự án có vốn đầu tư nước ngoài.
Trong số các doanh nghiệp liên tục kiến nghị tháo gỡ vướng mắc, Công ty TNHH MTV Lan Anh là trường hợp được nhắc đến nhiều tại các hội nghị gần đây. Doanh nghiệp cho biết nhiều dự án tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ (nay thuộc TP Hồ Chí Minh), đang chậm tiến độ do vướng thủ tục liên quan tiền sử dụng đất, quy hoạch và thẩm định hồ sơ đầu tư.
Doanh nghiệp không né nghĩa vụ tài chính, chỉ lo thủ tục kéo dài
Phát biểu tại hội nghị, bà Nguyễn Nam Phương - Chủ tịch Công ty TNHH MTV Lan Anh cho biết, doanh nghiệp không né tránh nghĩa vụ tài chính với Nhà nước nhưng lo ngại lớn nhất là thời gian xử lý hồ sơ kéo dài quá lâu.
Theo bà Phương, nhiều dự án đã nộp hồ sơ xác định tiền sử dụng đất từ năm 2021 nhưng đến nay vẫn chưa hoàn tất. Có dự án ban đầu được tạm tính khoảng 24 tỷ đồng tiền sử dụng đất nhưng sau đó phải chuyển qua nhiều cơ quan để thẩm định lại do vượt ngưỡng quy định, khiến thủ tục kéo dài suốt 4-5 năm.
Bà Nguyễn Nam Phương - Chủ tịch HĐTV, Tổng Giám đốc Công ty Lan Anh.
Trong thời gian chờ xử lý, doanh nghiệp gần như không thể tiếp tục triển khai dự án hoặc huy động vốn từ khách hàng, trong khi chi phí lãi vay, vận hành bộ máy, duy trì hạ tầng và áp lực tài chính từ ngân hàng vẫn tiếp tục phát sinh.
Theo phản ánh của doanh nghiệp, nhiều dự án được đầu tư hoàn toàn bằng vốn tư nhân. Doanh nghiệp tự thỏa thuận đền bù với người dân, triển khai hạ tầng và hoàn thiện nhiều hạng mục từ sớm. Tuy nhiên, càng đầu tư hạ tầng, doanh nghiệp càng lo giá đất tiếp tục bị điều chỉnh tăng theo hiện trạng thực tế, kéo theo nghĩa vụ tài chính phát sinh lớn hơn.
Có dự án nội khu đã gần hoàn thiện hệ thống giao thông nhưng vẫn phải tạm dừng để chờ xác định giá đất cuối cùng. Điều này khiến nguồn vốn bị “giam” trong thời gian dài, làm giảm hiệu quả đầu tư và gia tăng áp lực thanh khoản.
Không chỉ vướng tiền sử dụng đất, nhiều dự án còn phát sinh thêm thủ tục trong quá trình triển khai. Một số dự án phải điều chỉnh quy hoạch cục bộ do thay đổi định hướng giao thông hoặc bổ sung diện tích cây xanh. Theo doanh nghiệp, mỗi lần điều chỉnh quy hoạch đều kéo theo quy trình xin ý kiến, thuê tư vấn và thẩm định lại hồ sơ, làm phát sinh thêm chi phí nhưng tiến độ xử lý vẫn chậm.
Theo văn bản kiến nghị ngày 18/5/2026 do bà Nguyễn Nam Phương ký, doanh nghiệp đang đề xuất tháo gỡ cho 8 dự án với quỹ đất hàng trăm ha, chủ yếu là các khu dân cư, nhà ở xã hội và nhà ở dành cho người thu nhập thấp.
Việc đình trệ không chỉ ảnh hưởng đến dòng tiền doanh nghiệp mà còn khiến nguồn cung nhà ở giá phù hợp tiếp tục thiếu hụt trong bối cảnh nhu cầu tại TP Hồ Chí Minh vẫn ở mức cao.
Không riêng Lan Anh, nhiều doanh nghiệp khác cũng phản ánh thực trạng tương tự. Đại diện Công ty CP Tư vấn - Thương mại - Dịch vụ Địa ốc Hoàng Quân cho biết nhiều dự án nhà ở xã hội của doanh nghiệp từng bị “đóng băng” nhiều năm do thủ tục pháp lý kéo dài.
Theo các doanh nghiệp, khó khăn lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở quy định pháp luật mà còn ở quy trình phối hợp giữa các sở ngành. Một dự án có thể phải qua nhiều bước thẩm định từ tài nguyên môi trường, xây dựng, tài chính đến hội đồng định giá đất trước khi được UBND cấp tỉnh phê duyệt.
Trong nhiều trường hợp, riêng thủ tục xác định giá đất đã kéo dài từ 3-5 năm. Điều này khiến doanh nghiệp không thể tính toán chính xác chi phí đầu tư, khó lập kế hoạch tài chính và triển khai bán hàng.
Hàng trăm dự án bị nghẽn, áp lực chi phí đè nặng thị trường
Theo ông Lê Hoàng Châu -Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP Hồ Chí Minh (HoREA), việc hàng trăm dự án tiếp tục bị đình trệ đang tạo áp lực lớn cho toàn thị trường bất động sản. Một dự án bị kéo dài nhiều năm không chỉ khiến doanh nghiệp mất cơ hội kinh doanh mà còn phát sinh hàng loạt chi phí như lãi vay, quản lý, chi phí cơ hội và chi phí tài chính.
Các khoản chi phí này cuối cùng thường được phân bổ vào giá thành sản phẩm, góp phần đẩy giá nhà tăng cao. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến giá bất động sản tại các đô thị lớn liên tục neo ở mức cao trong nhiều năm qua.
Ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP Hồ Chí Minh.
Theo thống kê của HoREA, trong tổng số 838 dự án tồn đọng hiện nay, có hàng trăm dự án thuộc khu vực tư nhân và FDI cần được xử lý khẩn cấp. Dù thành phố đã tháo gỡ hoặc cơ bản xử lý được nhiều trường hợp, tiến độ chung vẫn bị đánh giá là chậm so với kỳ vọng của doanh nghiệp.
Một trong những nguyên nhân khiến việc tháo gỡ chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng là các quy định pháp lý liên quan đất đai, đầu tư và quy hoạch còn chồng chéo. Nhiều hồ sơ dù đã hoàn thiện nhưng vẫn phải rà soát lại khi có thay đổi quy định hoặc điều chỉnh quy hoạch.
Trong khi đó, thị trường bất động sản đang phục hồi chậm sau thời gian dài trầm lắng. Dòng tiền doanh nghiệp suy giảm, khả năng tiếp cận tín dụng chưa thực sự thuận lợi, trong khi áp lực đáo hạn trái phiếu và chi phí vốn vẫn hiện hữu.
Theo các chuyên gia, nếu các dự án tiếp tục bị “treo”, nguồn cung nhà ở sẽ tiếp tục thiếu hụt trong vài năm tới. Điều này không chỉ tác động đến doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến người dân có nhu cầu ở thực, đặc biệt ở phân khúc nhà ở vừa túi tiền và nhà ở xã hội.
Dự án NOXH Lan Anh 7B đã hoàn thiện cơ sở hạ tầng.
Chỉ thị 45/CT-UBND được xem là động thái mạnh của TP Hồ Chí Minh nhằm thúc đẩy xử lý các dự án tồn đọng kéo dài. Thành phố yêu cầu các sở ngành tập trung giải quyết các “điểm nghẽn” liên quan đất đai, đầu tư, quy hoạch và nghĩa vụ tài chính để khơi thông nguồn lực phát triển.
Theo HoREA, cả nước hiện còn hơn 3.300 dự án tồn đọng với tổng diện tích hơn 145.000 ha và tổng vốn đầu tư lên tới hàng triệu tỷ đồng. Riêng tại TP Hồ Chí Minh, việc tháo gỡ hiệu quả các dự án đang bị đình trệ được kỳ vọng sẽ giúp giải phóng lượng vốn lớn đang bị “kẹt”, bổ sung nguồn cung nhà ở, tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Một góc của dự án NOXH Lan Anh 7B do Công ty TNHH Lan Anh làm chủ đầu tư.
Dù vậy, nhiều doanh nghiệp cho rằng điều thị trường cần hiện nay không phải cơ chế ưu ái đặc biệt mà là quy trình xử lý minh bạch, ổn định và có thời hạn rõ ràng. Khi thời gian xử lý hồ sơ được rút ngắn và trách nhiệm từng cơ quan được xác định cụ thể, doanh nghiệp mới có thể chủ động kế hoạch tài chính, kiểm soát chi phí và tiếp tục triển khai dự án.
Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở tại các đô thị lớn vẫn rất cao, việc khơi thông các dự án tồn đọng không chỉ là câu chuyện cứu doanh nghiệp mà còn liên quan trực tiếp đến nguồn cung thị trường, an sinh đô thị và hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai trong giai đoạn tới.
Ngân Nga