Hàng triệu lao động Iran mất sinh kế khi xung đột leo thang

2 giờ trướcBài gốc

Người dân xem hàng tại khu chợ Grand Bazaar ở Tehran ngày 16/4. Giá cả đã tăng khi xung đột với Mỹ gây lạm phát. Ảnh: Getty Images

Theo kênh CNN ngày 28/4, Asal, một nhà thiết kế tự do ngoài 30 tuổi sống tại Tehran, trước đây thường xuyên nhận dự án từ nước ngoài. Nhưng sau gần hai tháng không có internet, cô cho biết: “Không có dự án mới, không có phản hồi. Mọi thứ như dừng lại chỉ sau một đêm”. Asal cho biết thu nhập hiện không còn đủ chi trả các chi phí cơ bản.

Asal là một trong vài triệu người Iran mà xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel ảnh hưởng trực tiếp. Họ mất việc làm và đang bị đẩy vào cảnh nghèo đói.

Hầu như lĩnh vực nào cũng bị ảnh hưởng. Chịu cảnh thất nghiệp còn có công nhân nhà máy lọc dầu và dệt may, lái xe tải, tiếp viên hàng không, nhà báo.

Nền kinh tế Iran đã ở trong tình trạng nghiêm trọng trước xung đột. Thu nhập bình quân đầu người giảm từ khoảng 8.000 USD năm 2012 xuống còn 5.000 USD năm 2024.

Triển vọng hiện còn tồi tệ hơn. Theo Chương trình Phát triển Liên hợp quốc, có thể có thêm tới 4,1 triệu người rơi vào nghèo đói do xung đột.

Thiệt hại vật chất do hàng nghìn cuộc không kích gây ra khiến nhiều người phải di dời. Hơn 23.000 nhà máy và doanh nghiệp đã bị tấn công.

Thứ trưởng Lao động và An sinh xã hội Iran Gholamhossein Mohammadi cho biết điều này trực tiếp khiến 1 triệu việc làm bị mất. Tác động lan tỏa khiến thêm 1 triệu người mất việc.

Theo ông Hadi Kahalzadeh tại Viện Quincy, gián đoạn vận tải biển và gián đoạn nhập khẩu cũng làm gián đoạn nền kinh tế vốn đã mong manh của Iran, gây nguy cơ cho 50% việc làm tại Iran và đẩy thêm 5% dân số vào nghèo đói. Ông Kahalzadeh viết: “Nhiều doanh nghiệp đã tạm ngừng hoạt động dưới áp lực của chiến tranh, lạm phát, suy thoái và nhu cầu sụt giảm”.

Theo số liệu chính thức, tỷ lệ lạm phát hàng năm trong tháng 3 đạt 72%, nhưng cao hơn nhiều đối với các mặt hàng thiết yếu.

Các cuộc không kích của Israel tháng trước vào các tổ hợp hóa dầu quy mô lớn khiến hàng nghìn công nhân phải nghỉ việc không lương. Các nhà máy thép lớn nhất của Iran cũng bị tấn công.

Thiệt hại lớn đối với ngành công nghiệp nặng đang lan rộng trong toàn bộ nền kinh tế. Nhà sản xuất rơ-moóc Maral Sanat đã sa thải 1.500 công nhân do thiếu thép. Một trong những công ty dệt may lớn của Iran là Borujerd đã sa thải 700 công nhân. Nhiều nhà máy sữa đã tạm ngừng hoạt động do thiếu vật liệu đóng gói thiết yếu.

Soheila, một tiếp viên hàng không cao cấp, kể: “Tôi chuẩn bị lên chuyến bay thì đồng nghiệp gọi và nói mọi thứ đã bị hủy. Hợp đồng của chúng tôi kết thúc vào tháng 3, vì vậy cho đến khi các chuyến bay hoạt động trở lại, chúng tôi sẽ không được trả lương”.

Tình trạng này lặp lại trên khắp cả nước và trong nhiều ngành. Dữ liệu chính thức cho thấy số người nộp đơn xin trợ cấp thất nghiệp tăng đột biến khi có 147.000 đơn trong hai tháng qua, cao gấp khoảng ba lần so với năm trước.

Theo ông Kahalzadeh, gánh nặng đè nặng nhất lên lao động phi chính thức cũng như lao động kỹ năng thấp và trung bình trong khu vực chính thức.

Truyền thông Iran đưa tin công ty thương mại điện tử lớn nhất Iran là Digikala đã bắt đầu làn sóng sa thải ở nhiều bộ phận. Hãng thông tấn nhà nước ILNA cho biết các doanh nghiệp và người lao động phụ thuộc vào internet đáng lẽ có thể trở thành lực hỗ trợ chiến lược để kiểm soát khủng hoảng thất nghiệp hậu chiến, nhưng bản thân họ lại suy yếu nghiêm trọng.

Ông Jafar, một nhà phân tích dữ liệu, nói với Fararu rằng công ty của ông đã đóng cửa hoàn toàn, khiến trên 50 nhân viên mất việc. Ông nói: “Giờ tôi đang nghĩ đến việc chạy xe công nghệ để sống sót. Tôi có tiền thuê nhà và nợ phải trả và không biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo”.

Không có internet đặc biệt gây khó khăn cho phụ nữ làm việc tại nhà. Bà Somayeh, một phụ nữ ngoài 50 tuổi ở Isfahan, đã dạy tiếng Đức trực tuyến trong nhiều năm. Trước đây lớp học của bà luôn kín chỗ, nhưng do không có internet, bà phải chuyển sang các ứng dụng trong nước, vốn không ổn định.

Bà nói: “Mọi thứ giờ không còn hoạt động bình thường. Sinh viên không thể cùng lúc vào mạng, các nền tảng liên tục bị sập”.

Phụ nữ chiếm một phần ba tổng số đơn xin trợ cấp thất nghiệp kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Số người thất nghiệp gia tăng tạo thêm áp lực lên hệ thống an sinh xã hội vốn đã căng thẳng, trong bối cảnh nguồn thu nhà nước suy giảm.

Nhưng nếu không có hỗ trợ kịp thời của chính phủ như hoãn thuế và bảo hiểm, cho vay lãi suất thấp và hỗ trợ đặc biệt cho doanh nghiệp nhỏ, thì làn sóng thất nghiệp lớn hơn nhiều có thể xảy ra.

Ông Saeed Tajik, thành viên Phòng Thương mại Tehran, nói trong một cuộc phỏng vấn: “Chính phủ ra lệnh tăng lương 60% cho nhân viên trong khi cho phép nhiều người làm việc từ xa hưởng đầy đủ lương. Trong khi đó, các doanh nghiệp kinh tế không đủ khả năng chi trả tiền lương đang sa thải công nhân”.

Phòng Thương mại Tehran cho biết duy trì việc làm phải là ưu tiên kinh tế hàng đầu, kêu gọi các doanh nghiệp đồng hành cùng người lao động trong cuộc khủng hoảng này.

Chính phủ Iran nhận định khó khăn là hậu quả của cuộc chiến không công bằng do Mỹ và Israel áp đặt lên người dân Iran. Chính phủ nước này đang lên kế hoạch mở rộng các phiếu hỗ trợ hàng tháng giúp người nghèo nhất mua các mặt hàng thiết yếu.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/hang-trieu-lao-dong-iran-mat-sinh-ke-khi-xung-dot-leo-thang-20260429093827401.htm