Trần Thuận Hiếu, học sinh lớp 12 chuyên Tin của Trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam, vừa giành Huy chương Bạc Olympic Trí tuệ nhân tạo quốc tế 2026 tại Slovenia. Ảnh: NVCC
Bước chân vào sân chơi quốc tế
Olympic Trí tuệ nhân tạo quốc tế là sân chơi còn khá mới, được tổ chức lần đầu vào năm 2024, dành cho học sinh THPT với hai bài thi cá nhân gồm lý thuyết và thực hành.
Trước đó, Hiếu từng đạt giải Nhất Hội thi Tin học trẻ toàn quốc, hai lần đạt giải Ba học sinh giỏi quốc gia môn Tin học và có điểm SAT 1.570 ngay lần thi đầu tiên.
Trần Thuận Hiếu không chỉ được biết đến với tấm huy chương bạc Olympic Trí tuệ nhân tạo quốc tế năm 2026, mà còn bởi suất học bổng toàn phần trị giá khoảng 12 tỷ đồng vào Đại học Chicago – một trong những trường đại học hàng đầu của Mỹ.
Nhưng phía sau những cột mốc ấy, điều dễ nhớ nhất về Hiếu có lẽ vẫn là cách em kể chuyện rất điềm tĩnh: học, thử, sai, sửa, rồi tiếp tục.
Khoảnh khắc đáng nhớ nhất với Trần Thuận Hiếu là khi tên em được xướng lên để bước lên nhận huy chương.
Tại Slovenia, giữa một sân chơi học thuật quy tụ những thí sinh rất mạnh, cậu học trò lớp 12 chuyên Tin của Trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam đã nhìn thấy tên mình xuất hiện trên bảng điện tử công bố kết quả. Nhưng phải đến khi đứng trên sân khấu, trực tiếp nhận huy chương từ Phó Thủ tướng Slovenia, Hiếu mới cảm nhận rõ nhất ý nghĩa của hành trình mình vừa đi qua.
“Điều đầu tiên em cảm thấy là rất vui và cũng rất tự hào. Ở một kỳ thi quốc tế như vậy, các thí sinh đến từ nhiều quốc gia đều rất giỏi, thực sự giống như những ‘kỳ tài’ trong lĩnh vực của mình. Vì vậy, khi nhìn thấy tên mình xuất hiện trên bảng điện tử công bố kết quả, em cảm thấy đó là một khoảnh khắc rất đặc biệt”, Hiếu chia sẻ.
Em nói thêm, khoảnh khắc được xướng tên và nhận huy chương là lúc niềm vui cá nhân hòa vào niềm tự hào lớn hơn: được đại diện cho Việt Nam ở một sân chơi học thuật quốc tế.
Trần Thuận Hiếu
Kiên nhẫn sau những lần thử thách
Ít ai biết rằng trước khi có huy chương quốc tế, Hiếu từng trải qua nhiều lần hụt hẫng. Cậu từng tham gia nhiều kỳ thi với sự chuẩn bị kỹ lưỡng nhưng kết quả không như mong muốn.
“Trong học tập, đặc biệt là trong khoa học và công nghệ, kết quả một kỳ thi không phản ánh toàn bộ năng lực của mình. Điều quan trọng hơn là vẫn tiếp tục học, tiếp tục tiến bộ sau mỗi lần như vậy”, Hiếu chia sẻ.
Những trải nghiệm này giúp cậu bước vào giai đoạn chuẩn bị Olympic AI quốc tế với tâm thế vững chắc hơn. Lịch ôn luyện kéo dài nhiều tháng, mỗi ngày chia làm ba phần: học lý thuyết, luyện bài toán và thử nghiệm với mô hình.
“Đôi khi em phải thử đi thử lại nhiều cách khác nhau trước khi tìm ra hướng giải phù hợp. Điều quan trọng nhất em học được trong giai đoạn này là kiên nhẫn với quá trình thử và sai”, Hiếu kể.
Tình yêu AI từ lớp học
Hiếu bắt đầu quan tâm đến trí tuệ nhân tạo từ những năm đầu trung học phổ thông, khởi nguồn từ sự tò mò tự nhiên: làm thế nào máy tính có thể “học” từ dữ liệu để đưa ra dự đoán và quyết định như con người.
Người truyền cảm hứng đầu tiên là thầy Nguyễn Thanh Tùng, giáo viên Tin học kiêm chủ nhiệm lớp.
“Bằng những câu chuyện truyền cảm hứng về AI của thầy, em bắt đầu thấy mình bị cuốn vào lĩnh vực này. Thầy cũng là người đã trang bị cho em nền tảng vững chắc về lập trình và các kiến thức nền quan trọng để có thể học sâu hơn về trí tuệ nhân tạo”, Hiếu nhớ lại.
Bước ngoặt lớn đến khi Hiếu được tham gia chương trình phát hiện và đào tạo tài năng trẻ AI, do GS Thái Trà My (Đại học Florida, Mỹ) và PGS Nguyễn Phi Lê (Viện AI4Life, Đại học Bách khoa Hà Nội) sáng lập. Từ đó, AI không còn là sở thích thoáng qua mà trở thành con đường học tập nghiêm túc của Hiếu.
Trong những trải nghiệm đáng nhớ thời phổ thông, Hiếu nhắc nhiều đến IterSAT – nền tảng luyện thi SAT ứng dụng trí tuệ nhân tạo mà cậu không chỉ là người dùng, mà còn trực tiếp đóng góp ý kiến vào quá trình phát triển sản phẩm.
Nền tảng này phân tích dữ liệu làm bài, nhận diện dạng lỗi, theo dõi tốc độ xử lý câu hỏi và xây dựng lộ trình luyện tập cá nhân hóa. Hiếu thường xuyên trao đổi với đội ngũ phát triển về cách tổ chức bài luyện tập, cách hiển thị dữ liệu và cách điều chỉnh hệ thống để phù hợp học sinh Việt Nam.
“Em không chỉ học cách làm bài để đạt điểm cao, mà còn hiểu sâu hơn về cách dữ liệu học tập được phân tích, cách thuật toán gợi ý lộ trình học, và cách một nền tảng giáo dục số được thiết kế. IterSAT với em giống như một phòng thí nghiệm giáo dục thu nhỏ.”
Kết quả là Hiếu đạt SAT 1.570 ngay lần thi đầu tiên – một trong những yếu tố giúp cậu trúng tuyển Đại học Chicago.
Là anh cả trong gia đình có bốn em nhỏ, Hiếu có cách thư giãn bất ngờ: nấu ăn cho cả nhà
Gia đình là điểm tựa
Phía sau hành trình học tập nghiêm túc là gia đình – đồng hành nhưng không áp lực. Mẹ Hiếu, chị Đỗ Thu Giang, theo sát lịch học và hồ sơ nộp đại học, nhưng Hiếu vẫn chủ động, tự lập trong học tập và sắp xếp công việc.
Là anh cả trong gia đình có bốn em nhỏ, Hiếu có cách thư giãn bất ngờ: nấu ăn cho cả nhà. Với cậu, đây là khoảng thời gian thư giãn nhất trong ngày dày đặc bài vở và nghiên cứu.
“Khi ở cạnh các em nhỏ, em học được những bài học mà có lẽ không thể tìm thấy trong sách vở: tình cảm gia đình, sự kiên nhẫn và cách quan tâm đến người khác. Những khoảnh khắc bình thường như vậy lại giúp cân bằng mọi thứ và tạo thêm động lực để tiếp tục cố gắng”, Hiếu chia sẻ.
Từ cậu học trò bình thường đến chàng trai đứng trên sân khấu quốc tế, mở cánh cửa Đại học Chicago, Trần Thuận Hiếu chứng minh rằng thành công không đến từ cú bứt phá ngoạn mục, mà từ khả năng tiếp tục đi tiếp sau những lần chưa trọn vẹn.
Chân dung Hiếu không chỉ là học sinh giỏi công nghệ, mà còn là một người con trong gia đình bình dị: biết nấu ăn, chơi với em, biết mệt, biết nghi ngờ bản thân – rồi lại tự kéo mình trở về đường đua.
Phương Anh