Hành trình kể chuyện nâng tầm nông sản Việt Nam của nguyên Phó chủ tịch Quốc hội

2 giờ trướcBài gốc

Từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp

Nhiều năm qua, trong các diễn đàn về phát triển nông nghiệp, tên ông Lê Minh Hoan luôn gắn với những câu chuyện gần gũi nhưng chứa đựng tư duy đổi mới sâu sắc. Không chỉ là người hoạch định chính sách, ông còn được nhiều nông dân xem như người “chỉ việc” trong hành trình chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp.

Nguyên Phó chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan thiết kế logo măng cụt tặng cho chủ vườn Nguyễn Văn Tấn. Ảnh: Chí Quốc

Theo ông Lê Minh Hoan, nông dân ngày nay không chỉ làm ra sản phẩm mà còn phải làm ra giá trị. Giá trị ấy không chỉ nằm ở năng suất hay sản lượng mà còn được tạo nên từ thương hiệu, văn hóa, lịch sử và câu chuyện gắn với sản phẩm.

Ông nhiều lần nhấn mạnh rằng một trái xoài không chỉ là trái cây để ăn. Đó còn là câu chuyện về vùng đất, về người nông dân, về tập quán canh tác, về những mùa nước nổi hay những cánh đồng ven sông. Tương tự, củ hành tím, trái sầu riêng hay hạt gạo đều có thể trở thành “đại sứ văn hóa” nếu biết kể câu chuyện của mình.

“Đừng chỉ bán sản phẩm. Hãy bán cả câu chuyện phía sau sản phẩm ấy”, ông Lê Minh Hoan thường chia sẻ trong các cuộc gặp gỡ nông dân và hợp tác xã.

Tư duy này đang tạo nên sự thay đổi rõ nét tại nhiều địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Thay vì tập trung vào số lượng, nhiều nhà vườn bắt đầu quan tâm đến chất lượng, tiêu chuẩn sản xuất, truy xuất nguồn gốc và nhận diện thương hiệu.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, công nghệ đang trở thành công cụ quan trọng giúp hiện thực hóa khát vọng nâng tầm nông sản. Mỗi mã QR không còn đơn thuần là công cụ truy xuất nguồn gốc mà còn là cánh cửa để người tiêu dùng tiếp cận những câu chuyện về vùng trồng, người sản xuất và quy trình tạo nên sản phẩm.

Khi nông sản biết kể chuyện bằng công nghệ

Một trong những điều ông Lê Minh Hoan luôn trăn trở là làm sao để nông sản Việt thoát khỏi cảnh xuất khẩu thô, phụ thuộc vào thị trường và thường xuyên đối mặt với biến động giá cả.

Theo ông, muốn đi xa phải xây dựng thương hiệu. Muốn xây dựng thương hiệu phải tạo ra sự khác biệt. Và sự khác biệt không nằm ở việc sản phẩm giống nhau được bán với giá thấp hơn, mà nằm ở giá trị vô hình được cộng thêm vào sản phẩm.

Ông Lê Minh Hoan kể chuyện về cây măng cụt trăm tuổi ở vườn ông Nguyễn Văn Tấn. Ảnh: N.H

Đó là lý do ông đặc biệt quan tâm đến việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và hệ thống truy xuất nguồn gốc trong sản xuất nông nghiệp.

Ngày nay, nhiều vùng trồng sầu riêng, xoài, măng cụt hay lúa gạo đã được cấp mã số vùng trồng, tích hợp dữ liệu sản xuất, nhật ký canh tác và hệ thống QR truy xuất nguồn gốc. Khi quét mã, người tiêu dùng có thể biết sản phẩm được trồng ở đâu, thu hoạch khi nào, quy trình sản xuất ra sao.

Như vậy vẫn chưa đủ

“Mã QR không chỉ để kiểm tra nguồn gốc. Mã QR còn phải kể được câu chuyện của sản phẩm, của người nông dân và của vùng đất tạo nên sản phẩm đó”, ông Lê Minh Hoan chia sẻ.

Quan điểm này nhận được sự đồng tình của ông Nguyễn Văn Sử, Chủ tịch Hội Nông dân TP. Cần Thơ. Theo ông Sử, xây dựng thương hiệu đang trở thành yêu cầu sống còn đối với nông nghiệp hiện đại.

“Nông dân không thể mãi bán nguyên liệu. Muốn nâng thu nhập thì phải tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Trong đó, xây dựng thương hiệu, áp dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc và sản xuất xanh là những yếu tố then chốt”, ông Sử nhận định.

Theo ông, nhiều nông dân Cần Thơ hiện đã tiếp cận các nền tảng số, sử dụng nhật ký điện tử, mã QR, thương mại điện tử và các ứng dụng quản lý sản xuất. Đây là nền tảng quan trọng để nông sản địa phương xây dựng niềm tin với người tiêu dùng trong nước và quốc tế.

Không chỉ phục vụ xuất khẩu, việc số hóa dữ liệu vùng trồng còn giúp nâng cao tính minh bạch, tăng khả năng kiểm soát chất lượng và bảo vệ thương hiệu nông sản trước nguy cơ hàng giả, hàng nhái.

Gieo giá trị bền vững từ những khu vườn trăm năm tuổi

Tại xã Thạnh Xuân, TP. Cần Thơ, khu vườn măng cụt hơn 100 năm tuổi của ông Nguyễn Văn Tấn đang trở thành điểm đến trải nghiệm của nhiều du khách. Với ông, câu chuyện thương hiệu không bắt đầu từ bao bì đẹp hay chiến dịch quảng bá tốn kém mà bắt đầu từ chính giá trị văn hóa của khu vườn.

Ông Tấn cho biết nhiều năm trước, gia đình chủ yếu bán trái cây theo thương lái. Giá cả phụ thuộc thị trường và thường xuyên biến động. Tuy nhiên, khi bắt đầu phát triển du lịch trải nghiệm và giới thiệu lịch sử khu vườn, giá trị sản phẩm đã thay đổi đáng kể.

“Khách đến đây không chỉ mua măng cụt. Họ muốn nghe câu chuyện về khu vườn trăm năm tuổi, về cách ông bà mình giữ gìn giống cây, về văn hóa miệt vườn Nam Bộ. Chính những câu chuyện đó làm sản phẩm có giá trị hơn”, ông Tấn chia sẻ.

Hiện nay, nhiều sản phẩm từ khu vườn đã được gắn mã QR, tích hợp thông tin về lịch sử hình thành, quy trình chăm sóc và các tiêu chuẩn sản xuất an toàn. Điều này giúp khách hàng dễ dàng tiếp cận thông tin và tạo niềm tin đối với sản phẩm.

Nguyên Phó chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan nói về xây dựng thương hiệu củ hành tím Sóc Trăng. Ảnh: Văn Kim Khanh

Câu chuyện tại Thạnh Xuân cũng chính là điều ông Lê Minh Hoan luôn mong muốn lan tỏa. Đó là xây dựng nền nông nghiệp không chỉ dựa trên sản lượng mà dựa trên giá trị văn hóa, tri thức và công nghệ.

Theo ông, hạt gạo Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm cao cấp nếu biết kể câu chuyện về cánh đồng lúa phát thải thấp, về quy trình sản xuất xanh, về những người nông dân đang góp phần giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ môi trường.

Trong bối cảnh thế giới ngày càng coi trọng các tiêu chuẩn xanh, phát triển bền vững và minh bạch nguồn gốc, việc kết hợp giữa công nghệ số, mã vùng trồng, truy xuất QR và câu chuyện văn hóa sẽ mở ra hướng đi mới cho nông sản Việt Nam.

Hành trình ấy vẫn đang tiếp diễn. Và trong hành trình đó, ông Lê Minh Hoan vẫn kiên trì với thông điệp quen thuộc: nông dân không chỉ là người sản xuất mà phải trở thành người làm kinh tế; nông sản không chỉ để bán mà còn phải biết kể chuyện. Khi mỗi sản phẩm mang theo câu chuyện riêng của vùng đất và con người, giá trị nông sản Việt sẽ được nâng lên bằng chính bản sắc và trí tuệ của mình.

Văn Kim Khanh

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/hanh-trinh-ke-chuyen-nang-tam-nong-san-viet-nam-cua-nguyen-pho-chu-tich-quoc-hoi-252490.html