Quãng đường di chuyển từ Trung tâm y tế xã Bát Xát- " Bản doanh" của Đội tìm kiếm, quy tập HCLS, Bộ CHQS tỉnh Lào Cai lên khu vực điểm cao 350B thực hiện nhiệm vụ, cán bộ, nhân viên Đội phải vượt qua nhiều quả núi, miệt mài bám từng mỏm đá, từng gốc cây, lần theo đường mòn, lật tìm những dấu tích còn sót lại của chiến tranh, kiếm tìm HCLS.
Công việc của các thành viên trong Đội tìm kiếm thường bắt đầu từ khi có nguồn thông tin, như: Kết luận địa bàn; tư liệu lưu trữ; ký ức của các cựu chiến binh kể lại, hay thông tin của người dân địa phương cung cấp. Mỗi nguồn tin dù chỉ là nhỏ nhất đều được các thành viên trong Đội tìm kiếm trân trọng và xác minh cẩn thận. Bởi đó có thể là manh mối duy nhất dẫn đến nơi an nghỉ của những người con ưu tú đã ngã xuống vì Tổ quốc.
Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Ngân, Phó chủ nhiệm Chính trị Quân khu 2 chỉ đạo công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ của Đội tìm kiếm, quy tập HCLS, Bộ CHQS tỉnh Lào Cai.
Cán bộ, chiến sĩ Đội tìm kiếm, quy tập HCLS thuộc Bộ CHQS tỉnh Lào Cai thực hiện công tác tìm kiếm HCLS.
Theo Trung tá Phạm Khắc Trường, Chính trị viên Đội tìm kiếm, quy tập HCLS, Bộ CHQS tỉnh Lào Cai, để tiếp cận các khu vực nghi có mộ liệt sĩ, cán bộ, chiến sĩ phải vượt qua những cung đường hiểm trở, băng rừng, lội suối, đối mặt với thời tiết khắc nghiệt và nhiều yếu tố nguy hiểm tiềm ẩn. Có những địa điểm nằm sâu trong núi cao, xa khu dân cư; có nơi địa hình đã thay đổi hoàn toàn sau nhiều thập kỷ. Dẫu vậy, với tinh thần trách nhiệm và lòng thành kính sâu sắc đối với các thế hệ đi trước, từng thành viên trong Đội chưa bao giờ cho phép mình nản lòng hay chùn bước.
Công việc của Đội tìm kiếm đòi hỏi sự tập trung cao độ.
Đại tá Hoàng Văn Toàn, Phó chính ủy, Bộ CHQS tỉnh Lào Cai chỉ đạo nhiệm vụ cất bốc HCLS.
Mỗi lần phát hiện vị trí có mộ liệt sĩ, quá trình khai quật đều được các thành viên trong Đội thực hiện với sự cẩn trọng, tỉ mỉ, bảo đảm tuyệt đối an toàn. Bởi lẽ, công việc ấy không chỉ đơn thuần là nhiệm vụ chuyên môn, mà còn là nhiệm vụ mang ý nghĩa chính trị - xã hội, nhân văn sâu sắc. Với từng lớp đất được bóc tách cẩn thận, từng mẩu di cốt, từng hiện vật khi phát hiện đều được các chiến sĩ trong Đội tìm kiếm nâng niu, trân trọng và bảo quản theo quy trình nghiêm ngặt, nhằm phục vụ hiệu quả cho công tác quy tập và giám định ADN, xác định danh tính HCLS.
Trực tiếp thực hiện nhiệm vụ tại Điểm cao 350B, Trung sĩ La Văn Nam, thành viên Đội tìm kiếm chia sẻ: "Mặc dù biết trước sẽ gặp nhiều khó khăn trong quá trình tìm kiếm, quy tập HCLS, nhưng bên dưới nhiều lớp đất là các chú, các bác vẫn còn đang nằm lạnh lẽo, chúng tôi không thể chùn bước. Tôi nhận thức nhiệm vụ và trách nhiệm của mình trong hành trình để sớm đưa các liệt sĩ trở về".
Từng di vật của liệt sĩ được bảo quản cẩn thận.
Những chia sẻ của Trung sĩ La Văn Nam trong hành trình tìm kiếm, quy tập HCLS cũng là cảm nhận, là niềm mong mỏi của các thành viên trong Đội tìm kiếm, thuộc Bộ CHQS tỉnh Lào Cai. Hạ sĩ Chẩu Sao Thủ, thành viên Đội tìm kiếm thổ lộ: "Mỗi lần tìm thấy di vật, hài cốt liệt sĩ, chúng tôi vừa hạnh phúc, vừa nghẹn ngào, xúc động. Niềm hạnh phúc lớn nhất đối với chúng tôi chính là khoảnh khắc chứng kiến thân nhân liệt sĩ biết tin người thân của mình đã được tìm thấy và xác định danh tính sau nhiều năm khắc khoải chờ đợi".
Lặng thầm thực hiện nhiệm vụ tại xã Bát Xát, thành viên trong Đội tìm kiếm đã tìm kiếm, quy tập 12 HCLS, trong đó có nhiều hài cốt liệt sĩ đã xác định danh tính. Đối với những hài cốt không xác định được danh tính và không đủ điều kiện lấy mẫu xét nghiệm, phục vụ giám định ADN sẽ được Bộ CHQS tỉnh Lào Cai phối hợp cùng địa phương tổ chức an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Bát Xát.
Từng di vật của liệt sĩ được bảo quản cẩn thận.
Đại tá Hoàng Văn Toàn, Phó chính ủy Bộ CHQS tỉnh Lào Cai khẳng định: "Với trách nhiệm và tình cảm sâu nặng đối với các liệt sĩ, Đảng ủy, Bộ CHQS tỉnh Lào Cai quyết tâm lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ nhiệm vụ thiêng liêng, cao cả tìm HCLS. Bộ CHQS tỉnh Lào Cai huy động mọi nguồn lực, phối hợp chặt chẽ với các cấp, các ngành và nhân dân trong công tác tìm kiếm, quy tập HCLS, đồng thời chỉ đạo các lực lượng tham gia tìm kiếm, cất bốc, quy tập luôn nêu cao tinh thần, trách nhiệm, không quản ngại khó khăn, nỗ lực phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ của Chiến dịch 500 ngày đêm".
Có thể thấy, mỗi trường hợp xác định được danh tính liệt sĩ không chỉ giúp một gia đình, một dòng họ vơi đi niềm đau đáu sau nhiều năm đi tìm HCLS, mà còn thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc ta. Đó cũng là việc làm thể hiện trách nhiệm, tình cảm và sự tri ân của thế hệ hôm nay đối với những người đã hiến dâng tuổi xuân và cả cuộc đời cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc.
CAO MẠNH TƯỜNG