Tại hội nghị giao ban quý I năm 2026 về tiến độ giải quyết điểm nghẽn trật tự đô thị và ùn tắc giao thông, Công an thành phố Hà Nội cho biết, thời gian qua đã tăng cường phát hiện, xử lý vi phạm qua camera giám sát và phản ánh của người dân. Qua đó, nhiều tuyến phố đã thông thoáng hơn, tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để kinh doanh, trông giữ phương tiện trái phép được kiềm chế, ý thức chấp hành của một bộ phận người dân và hộ kinh doanh cũng cải thiện.
Sau 4 tháng triển khai Kế hoạch số 332/KH-UBND của UBND thành phố Hà Nội, “chiến dịch” ra quân dẹp vỉa hè, lòng đường, giành lại không gian cho người đi bộ đã gặt hái được nhiều thành quả. Nhiều biện pháp được áp dụng đồng bộ trong việc xử lý vi phạm trật tự đô thị, ý thức chấp hành của người dân đã có những thay đổi tích cực, đa số các hộ kinh doanh đều tuân thủ nghiêm túc quy định.
Tuy nhiên, sau khi bị lập biên bản, xử phạt hành chính vẫn có số ít trường hợp vẫn tái lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để kinh doanh, buôn bán.
Luật sư Phạm Ngọc Thanh, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội đánh giá, trước kia, tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường kéo dài suốt nhiều năm qua không chỉ do thói quen kinh doanh lâu đời mà còn vì việc thực thi pháp luật chưa triệt để. Hiện nay, với sự vào cuộc quyết liệt của toàn bộ hệ thống chính trị Thủ đô, nếu lực lượng liên quan thực hiện đúng quy định hiện hành thì sẽ sớm xóa bỏ được tình trạng này.
Chuyên gia pháp lý đánh giá, sau khi bị nhắc nhở, xử phạt nhiều lần mà người vi phạm vẫn có tình lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để kinh doanh thì đây là hành vi coi thường pháp luật, cần phải quyết liệt xử lý.
Hiện tại, chưa có chế tài áp dụng tình tiết tăng nặng khi xử phạt tổ chức, cá nhân vi phạm hành chính nhiều lần đối với hành vi lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để kinh doanh. Tuy nhiên, để đủ sức răn đe, ngăn chặn tình trạng tái lấn chiếm vỉa hè, lòng đường, ngoài biện pháp xử phạt hành chính, lực lượng chức năng có thể áp dụng biện pháp cưỡng chế mạnh tay hơn.
Ảnh minh họa: Lực lượng chức năng kiểm tra, nhắc nhở, yêu cầu các hộ dân trả lại vỉa hè.
Luật sư Phạm Ngọc Thanh cho biết, Điều 77, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 quy định, lòng đường chỉ được sử dụng cho mục đích giao thông, còn vỉa hè dành cho người đi bộ. Hành vi lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để kinh doanh sẽ bị xử lý theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP.
Cụ thể, Điều 12, Nghị định này quy định về mức xử phạt các hành vi vi phạm khác về quy tắc giao thông đường bộ; sử dụng lòng đường, vỉa hè vào mục đích khác như sau:
Phạt tiền từ 200.000 đồng đến 250.000 đồng đối với cá nhân thực hiện một trong các hành vi vi phạm sau đây: tập trung đông người trái phép, nằm, ngồi trên đường bộ gây cản trở giao thông; đá bóng, đá cầu, chơi cầu lông hoặc các hoạt động thể thao khác trái phép trên đường bộ; sử dụng bàn trượt, pa-tanh, các thiết bị tương tự trên phần đường xe chạy; bán hàng rong hoặc bán hàng hóa nhỏ lẻ khác trên lòng đường, trên vỉa hè các tuyến phố có quy định cấm bán hàng; phơi thóc, lúa, rơm, rạ, nông, lâm, hải sản trên đường bộ; đặt máy tuốt lúa trên đường bộ.
Phạt tiền từ 250.000 đồng đến 350.000 đồng đối với cá nhân, từ 500.000 đồng đến 700.000 đồng đối với tổ chức để vật che khuất biển báo hiệu đường bộ, đèn tín hiệu giao thông.
Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng đối với cá nhân, từ 1-2 triệu đồng đối với tổ chức thực hiện một trong các hành vi vi phạm sau đây: cản trở người, phương tiện tham gia giao thông trên đường bộ; ném gạch, đất, đá, cát hoặc vật thể khác vào người, phương tiện đang tham gia giao thông trên đường bộ; chiếm dụng dải phân cách giữa của đường đôi làm nơi: bày, bán hàng hóa; để vật liệu xây dựng; để xe, trông, giữ xe.
Phạt tiền từ 2-3 triệu đồng đối với cá nhân, từ 4-6 triệu đồng đối với tổ chức thực hiện hành vi sử dụng trái phép lòng đường, vỉa hè để: họp chợ; kinh doanh dịch vụ ăn uống; bày, bán hàng hóa; sửa chữa phương tiện, máy móc, thiết bị; rửa xe; đặt, treo biển hiệu, biển quảng cáo.
Phạt tiền từ 3-5 triệu đồng đối với cá nhân, từ 6-10 triệu đồng đối với tổ chức thực hiện hành vi bày, bán máy móc, thiết bị, vật tư hoặc sản xuất, gia công hàng hóa trên lòng đường, vỉa hè.
Phạt tiền từ 6-8 triệu đồng đối với cá nhân thực hiện một trong các hành vi vi phạm sau đây: đặt, để chướng ngại vật, vật cản khác trái phép trên đường bộ; đổ chất gây trơn trượt trên đường bộ; đổ, xả thải, làm rơi vãi hóa chất, chất thải gây mất an toàn giao thông đường bộ.
Phạt tiền từ 10-15 triệu đồng đối với cá nhân, từ 20-30 triệu đồng đối với tổ chức thực hiện hành vi sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè vào mục đích khác (theo quy định phải có giấy phép) mà không có giấy phép hoặc có giấy phép nhưng đã hết giá trị sử dụng hoặc thực hiện không đúng nội dung ghi trong giấy phép.
Ngoài việc bị áp dụng hình thức xử phạt, cá nhân, tổ chức vi phạm còn bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, khôi phục hiện trạng ban đầu.
Quốc Doanh