Khung cảnh yên bình ở các bản làng dân tộc Thái Mai Châu.
Đặc sắc văn hóa Thái Mai Châu
Những câu chuyện và truyền thống lưu truyền qua thế hệ đã giữ vững giá trị văn hóa và phong tục của người Thái Mai Châu. Với vẻ đẹp thiên nhiên và địa hình đồi núi, cũng như nguồn nước dồi dào từ các suối và dòng sông, Mai Châu được người Thái lựa chọn là nơi “đất lành, chim đậu”.
Bên cạnh tín ngưỡng tâm linh, bản sắc văn hóa riêng của người Thái Mai Châu còn được lưu giữ, phát huy trong cộng đồng. Nổi bật là phong tục ở nhà sàn với lối kiến trúc vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn. Những ngôi nhà sàn ở đây được xây dựng cao hơn mặt đất và có kết cấu chắc chắn, thường nằm san sát nhau phía dưới chân núi, ven thung lũng và những cánh đồng rộng lớn, tạo nên cộng đồng làng bản đồng thuận với nền văn hóa chung. Mỗi nếp nhà mang trong mình một câu chuyện lịch sử và văn hóa truyền thống, được truyền đạt qua nhiều thế hệ.
Ngoài công việc chính là canh tác lúa nương, trồng cây trái để đảm bảo nguồn lương thực, thực phẩm, chăn nuôi gia súc, gia cầm cũng là một phần quan trọng trong kinh tế gia đình của người Thái Mai Châu. Đặc biệt trong những thập kỷ gần đây, nhiều hộ gia đình ở Mai Châu đã chuyển hướng vào lĩnh vực du lịch và mở homestay để phục vụ du khách. Việc làm homestay không chỉ mang lại nguồn thu nhập bổ sung mà còn giúp bảo tồn, giới thiệu văn hóa truyền thống của người Thái đến du khách.
Một nghề không thể thiếu trong đời sống của người Thái Mai Châu là dệt thổ cẩm. Nghệ thuật dệt thổ cẩm của họ được truyền lại qua nhiều thế hệ và được tạo ra bởi những đôi bàn tay tài hoa của phụ nữ, mang giá trị văn hóa và tinh thần độc đáo.
Người Thái Mai Châu còn được biết đến với lòng hiếu khách và cởi mở. Họ giữ gìn những giá trị đạo đức và tôn trọng lẫn nhau, tạo nên một cộng đồng đoàn kết. Đối với du khách, họ luôn nhiệt thành chào đón, tận tâm phục vụ cũng như đáp ứng một cách tốt nhất nhu cầu, tạo không gian gần gũi và thân thiện.
Các đội văn nghệ biểu diễn phục vụ nhu cầu trải nghiệm văn hóa truyền thống của du khách.
Những trải nghiệm đáng nhớ
Cộng đồng người Thái chung sống hài hòa với thiên nhiên cũng như bảo tồn rất tốt những giá trị cảnh quan của vùng đất. Bởi lẽ đó, du khách luôn yêu thích điểm đến Mai Châu để cảm nhận vẻ đẹp nên thơ, hùng vĩ của miền sơn cước và khám phá văn hóa bản địa.
Tại vùng đất có các điểm du lịch cộng đồng nổi tiếng như: Bản Lác (xã Mai Hạ); bản Văn, bản Pom Coọng, bản Nà Phòn (xã Mai Châu); bản Bước, bản Hịch (xã Bao La). Cùng với điểm nhấn cảnh quan và những phong tục, tập quán độc đáo, cộng đồng các bản làng người Thái biết khai thác tối đa tiềm năng, thế mạnh để phát triển hoạt động du lịch như: Xây dựng xóm, bản văn hóa, khôi phục lễ hội truyền thống và nghệ thuật dân gian, phát triển làng nghề, làng nghề truyền thống, xây dựng các sản phẩm, dịch vụ du lịch mới... đáp ứng nhu cầu của khách tham quan.
Ông Hà Công Minh - hộ kinh doanh du lịch ở bản Hịch, xã Bao La bộc bạch: Các hộ gia đình ở bản làm mô hình nhà sàn đón khách lưu trú từ gần 10 năm nay và luôn chú trọng đầu tư, sửa chữa, nâng cấp homestay, bể bơi, thành lập các đội văn nghệ, đội xòe Thái để biểu diễn, giao lưu phục vụ du khách. Nhờ có các sản phẩm trải nghiệm đa dạng đã góp phần tăng thu nhập cho bà con, giới thiệu, quảng bá nét đẹp của bản làng.
Du khách trải nghiệm chèo bè mảng và chiêm ngưỡng cảnh quan thiên nhiên hoang sơ trên hành trình khám phá du lịch cộng đồng bản Thái Mai Châu.
Suốt quá trình hình thành, phát triển, mô hình du lịch cộng đồng ở các bản Thái Mai Châu luôn nhận được sự yêu mến, hài lòng của du khách trong nước, quốc tế. Chị Sarah đến từ nước Anh chia sẻ: Đường đi lối lại ở các bản phong quang, thoáng đãng; nhà nghỉ cộng đồng rất sạch sẽ, tiện nghi sinh hoạt đảm bảo. Tôi vô cùng ấn tượng về cảnh vật, con người cùng những điều bình dị đang diễn ra ở nơi đây. Tôi cũng sẽ luôn nhớ tình cảm ấm áp của người dân bên bữa cơm quây quần với xôi nếp, cá nướng, thịt xiên quyện hương vị mắc khén; thưởng thức và hòa vào điệu xòe Thái mang không khí tha thiết, rộn ràng.
Tháng 12/2024, tạp chí nổi tiếng của Mỹ Condé Nast Traveller công bố Hòa Bình cũ là đại diện của Việt Nam đứng trong Top 71 điểm đến đẹp nhất thế giới. Trong đó, du lịch cộng đồng Mai Châu là điểm đến hấp dẫn hàng đầu nhờ sở hữu cảnh sắc thiên nhiên hoang sơ, văn hóa bản địa đặc sắc. Không chỉ được đắm mình trong không gian văn hóa Thái, du khách đến với du lịch cộng đồng bản Thái Mai Châu còn được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của các danh lam, thắng cảnh, như: Hang Mỏ Luông, hang Chiều, hang Piềng Kẻm, di tích khảo cổ học hang Láng, hang Khấu Phục...; khám phá sản phẩm du lịch chợ đêm văn hóa bản Lác - xã Mai Hạ diễn ra vào tối thứ bảy hàng tuần; tham gia các tour du lịch trải nghiệm văn hóa của cộng đồng dân tộc Thái, những tuyến du lịch xanh hay trải nghiệm du lịch nghỉ dưỡng.
Bùi Minh