Tôi là Trương Thị Hương (trú tại thôn Đông Tây, xã Cổ Đạm). Tôi đã có gần 5 năm gắn bó với nghề làm gỏi cá đục - món ăn từng lọt top 100 món ăn đặc sản Việt Nam năm 2020-2021. Mỗi mùa biển vào vụ, khi thuyền vừa cập bến cũng là lúc công việc của tôi bắt đầu tất bật.
Khoảng tháng 3 đến tháng 8 hằng năm là thời điểm cá đục béo, thịt ngọt và ngon nhất, rất thích hợp để chế biến các món ăn, đặc biệt là gỏi. Sau khi thu mua cá từ biển về, tôi bắt đầu rửa sạch nhiều lần để loại bỏ nhớt, rồi để ráo nước trước khi chuyển sang các công đoạn tiếp theo.
Tôi lựa chọn những con cá đục tươi vừa theo thuyền vào bến, ánh lên sắc bạc, thân cá dày, thịt chắc và có vị ngọt tự nhiên đặc trưng.
Sau khi rửa sạch, tôi bắt đầu lọc lấy thịt cá, thái mỏng. Công đoạn này đòi hỏi sự khéo léo để miếng cá vừa đẹp, vừa giữ được vị ngọt tự nhiên.
Cá sau khi lóc lấy phần thịt, tôi đem ướp với chanh để giúp thịt cá săn lại, thơm và ngon hơn. Công đoạn này phải căn vừa đủ, nếu quá tay thì cá sẽ mất đi độ ngọt tự nhiên. Sau đó, cá được vắt ráo nước, giữ được độ dai, ngọt của thịt, khi trộn gỏi ăn mới ngon và đậm vị.
Để chuẩn bị trộn gỏi và làm nước chấm, tôi phải chuẩn bị nhiều loại gia vị như: dừa nạo, hành tây, gừng, tỏi, ớt… Mỗi thứ một chút, làm sao cho hài hòa để khi trộn lên vừa dậy mùi, vừa giữ được vị ngọt của cá. Nhìn thì đơn giản, nhưng chỉ cần 1 sai sót nhỏ, món gỏi sẽ không còn ngon như ý.
Tôi trộn đều cá với hành tây, gừng, tỏi, ớt và các gia vị đã chuẩn bị sẵn. Mỗi lần trộn phải nhẹ tay để miếng cá không bị nát, nhưng vẫn ngấm đều gia vị. Khi các nguyên liệu được hòa quyện sẽ dậy mùi thơm đặc trưng khó trộn lẫn của món ăn này.
Tôi nêm thêm muối, đường và gia vị cho vừa ăn, cân chỉnh sao cho các vị hòa quyện đều với nhau. Công đoạn này chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, làm sao để món gỏi đậm đà, thơm ngon nhất.
Nước chấm là phần không thể thiếu để món gỏi cá đục tròn vị. Từ nhiều loại gia vị quen thuộc, tôi pha chế sao cho đủ vị chua, cay, mặn, ngọt hài hòa, để khi ăn cùng gỏi, hương vị món ăn thêm đậm đà và hấp dẫn.
Tôi nhận làm gỏi cá đục theo đơn đặt hàng, mỗi ngày trung bình khoảng 30–40kg cá. Nhiều người tìm đến để thưởng thức món đặc sản của vùng biển Nghi Xuân bởi hương vị rất riêng mà không phải nơi nào cũng có.
Đặc biệt, tôi còn tự trồng thêm các loại lá trong vườn như lá du da, lá mưng, lá bứa, cỏ khỉ, ngũ gia bì cùng nhiều loại rau thơm để ăn kèm với gỏi. Điều này vừa đảm bảo sạch sẽ, an toàn, vừa tạo nên hương vị riêng cho món ăn.
Mâm gỏi cá đục sau khi hoàn thiện được bày biện đầy đủ với cá tươi trộn gia vị, ăn kèm các loại rau sống và nước chấm. Tất cả hòa quyện tạo nên hương vị chua, cay, mặn, ngọt đặc trưng, mang đậm dấu ấn ẩm thực vùng biển. Nhìn giản dị nhưng gỏi cá đục lại là món ăn khiến nhiều người ăn một lần là nhớ mãi.
Sau khi hoàn thiện, tôi đóng gói cẩn thận, 1 suất cá kèm theo đầy đủ rau sống và nước chấm có giá 150 nghìn đồng rồi giao đến tận tay khách hàng. Tôi chăm chút cho món ăn này với mong muốn thêm nhiều người được thưởng thức, góp phần lan tỏa ẩm thực địa phương, giản dị mà khó quên...
Tác giả: Ngân Giang - Đức Đồng