Nhật Bản là thị trường có tiêu chuẩn rất cao đối với gạo. Với người Nhật, gạo không chỉ là lương thực chính mà còn gắn liền với văn hóa bữa ăn gia đình và các sản phẩm quen thuộc như cơm hộp bento, cơm nắm onigiri hay sushi.
Trong thời gian qua, thị trường gạo Nhật Bản có nhiều biến động, đặc biệt là giá gạo trong nước tăng mạnh. Trong bối cảnh đó, gạo Việt Nam trong những bước đầu bắt đầu được chú ý như một lựa chọn tiềm năng. Giá gạo tại Nhật Bản thời gian gần đây tăng mạnh, khiến nhiều nhà phân phối phải tìm kiếm nguồn cung mới.
Trong bối cảnh đó, một số loại gạo Việt Nam như ST25 và Japonica đã được đưa vào thị trường Nhật Bản và bước đầu nhận được phản hồi tích cực từ người tiêu dùng và doanh nghiệp nhập khẩu. Nhiều ý kiến cho rằng gạo Việt Nam ngon và nhiều tương đồng với gạo Nhật Bản.
Ông Takashi Takanashi-Giám đốc Công ty Spice House tại Kanagawa cho biết: "Gạo Việt Nam rất ngon. Tôi ăn nó mỗi ngày ở nhà. Và tôi không nghĩ nó khác biệt nhiều so với gạo Nhật Bản. Tuy nhiên, gạo Việt hơi cứng sau khi nguội. Nếu gạo Việt Nam được khắc phục điều đó, tôi nghĩ người Nhật sẽ rất thích. Chủ yếu gạo Việt Nam được các nhà hàng và cửa hàng cơm hộp sử dụng cho mục đích thương mại. Một phần cũng được bán ở các nhà hàng cao cấp, nhưng hiện tại gần 80% được sử dụng cho mục đích thương mại."
Riêng trong năm 2025, Spice House đã nhập khẩu khoảng 1.000 tấn gạo từ Việt Nam. Con số này cho thấy gạo Việt Nam không còn chỉ xuất hiện ở quy mô thử nghiệm, mà đã bước đầu đi vào hệ thống cung ứng thực phẩm tại Nhật Bản.
Ông Takashi Takanashi-Giám đốc Công ty Spice House tại Kanagawa: "Chỉ riêng năm nay, chúng tôi đã nhập khẩu 1.000 tấn từ Việt Nam. Việc có hay không tăng lượng nhập khẩu Việt Nam vào Nhật Bản cũng phụ thuộc vào tình hình gạo Nhật Bản, nhưng nếu tình hình hiện tại tiếp tục, tôi nghĩ chúng tôi có thể nhập khẩu bằng hoặc thậm chí nhiều hơn năm nay."
Một cơ hội lớn khác nằm ở thị trường cơm hộp bento. Bento là sản phẩm phổ biến trong đời sống hằng ngày của người Nhật, được bán tại siêu thị, cửa hàng tiện lợi, trường học, công ty và các đơn vị cung cấp suất ăn.
Gạo Việt Nam còn có lợi thế về giá. Khi giá gạo Nhật Bản tăng, các nhà hàng, siêu thị và nhà sản xuất bento cần tìm nguồn cung có chi phí hợp lý hơn. Việt Nam có điều kiện sản xuất nông nghiệp thuận lợi, chi phí sản xuất cạnh tranh và khả năng cung ứng nhiều loại gạo khác nhau.
Một điểm đáng chú ý là Việt Nam không chỉ có một loại gạo duy nhất. Ngoài gạo Japonica trồng tại Việt Nam, các giống gạo chất lượng cao như ST25, Tám thơm và nhiều loại gạo đặc sản khác cũng có thể được giới thiệu vào Nhật Bản.
Dù có nhiều tiềm năng, gạo Việt Nam vẫn cần cải thiện một số yếu tố nếu muốn phát triển bền vững tại thị trường Nhật Bản như ngon khi ăn nóng nhưng hơi cứng khi nguội và sự ổn định chất lượng giữa các lô hàng. Vì vậy, gạo Việt Nam cần cải thiện độ mềm, độ dẻo và chuẩn hóa quy trình từ giống, canh tác, thu hoạch đến bảo quản, chế biến và đóng gói; đồng thời đầu tư thêm công nghệ và kiểm soát chất lượng sau thu hoạch.
Sự xuất hiện của gạo Việt Nam không chỉ xuất phát từ nhu cầu thay thế do giá gạo Nhật tăng mà còn gắn với thay đổi trong xu hướng tiêu dùng. Hiện cộng đồng người Việt Nam tại Nhật Bản đã vượt 600.000 người, cùng với lượng lớn người châu Á sinh sống, học tập và làm việc tại nước này.
Đây là nhóm khách hàng quen thuộc với các loại gạo thơm và gạo hạt dài của Việt Nam. Bên cạnh đó, ẩm thực Việt Nam ngày càng được người Nhật quan tâm, mở ra cơ hội để gạo Việt Nam tham gia sâu hơn vào hệ thống nhà hàng, bếp ăn, chuỗi cơm hộp và các kênh bán lẻ tại Nhật Bản./.