Với cách làm bài bản, gắn sản xuất với tiêu thụ sản phẩm, cây trồng mới này bước đầu cho thấy tiềm năng, mang lại giá trị kinh tế cao, góp phần thay đổi tư duy sản xuất nông nghiệp tại địa phương.
Lãnh đạo xã Hát Môn tham quan mô hình trồng sâm của Hợp tác xã Tổng hợp và Dịch vụ thương mại Tam Hiệp. Ảnh: Nguyễn Mai
Từ thử nghiệm nhỏ đến mô hình triển vọng
Hợp tác xã Tam Hiệp được thành lập từ những năm đầu thập niên 1990, là hợp tác xã quy mô cấp xã. Sau khi thực hiện sắp xếp theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ tháng 7-2025, đơn vị đổi tên thành Hợp tác xã Tổng hợp và Dịch vụ thương mại Tam Hiệp, từng bước chuyển hướng sang sản xuất hàng hóa.
Tháng 10-2025, hợp tác xã mạnh dạn đưa cây sâm Nữ hoàng vào trồng thử nghiệm trên diện tích 1.000m² với 3.200 cây giống, tổng chi phí gần 80 triệu đồng. Đây được xem là bước đi táo bạo trong bối cảnh địa phương đang tìm kiếm hướng nâng cao giá trị trên cùng đơn vị diện tích đất nông nghiệp.
Kết quả bước đầu vượt kỳ vọng. Sau khoảng 2 tháng, cây bắt đầu cho thu hoạch lá. Ngay trong lần thu đầu tiên, sản lượng đạt khoảng 4 tấn, được doanh nghiệp bao tiêu với giá trị khoảng 80 triệu đồng, đủ bù chi phí giống ban đầu. Hai tháng sau, hợp tác xã tiếp tục thu hoạch đợt lá thứ hai và duy trì quy trình chăm sóc để khai thác các lứa tiếp theo.
Sau 2 tháng trồng, cây sâm Nữ hoàng cho thu hoạch lá và tiếp tục thu lá trong nhiều đợt sau đó mới thu củ. Ảnh: Nguyễn Mai
Theo Giám đốc Hợp tác xã Phạm Xuân Tưởng, sâm Nữ hoàng là loại cây trồng có khả năng khai thác đa giá trị. Trong năm đầu tiên, cây cho thu hoạch lá nhiều đợt; sau khoảng 12 tháng sẽ cho thu hoạch củ. Hiện doanh nghiệp liên kết thu mua củ tươi với giá khoảng 500.000 đồng/kg, mở ra triển vọng lớn về hiệu quả kinh tế.
Từ mô hình thử nghiệm ban đầu, đến nay diện tích trồng sâm của hợp tác xã đã mở rộng lên 9.000m² và dự kiến tiếp tục tăng thêm khoảng 3ha trong thời gian tới.
Ông Trần Quang Huỳnh, Trưởng thôn Tam Hiệp 3, thành viên hợp tác xã cho biết: “So với cây lúa và rau màu trước đây, sâm Nữ hoàng mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn rõ rệt. Đặc biệt, có doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm, nên người dân rất yên tâm sản xuất”.
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mô hình còn góp phần giải quyết việc làm tại chỗ. Trên cánh đồng sâm thường xuyên có khoảng 6 lao động làm cỏ, chăm sóc; vào các đợt thu hoạch, hợp tác xã thuê thêm lao động thời vụ, tạo thêm thu nhập cho người dân địa phương.
Bà Nguyễn Thị Gái, lao động tại hợp tác xã chia sẻ: “Công việc của chúng tôi là sơ chế lá sâm, loại bỏ lá già, sâu bệnh, giữ lại phần đạt yêu cầu để đóng gói. Công việc đều đặn, thu nhập ổn định, phù hợp với lao động nông thôn”.
Hợp tác xã Tổng hợp và Dịch vụ thương mại Tam Hiệp sơ chế lá sâm trước khi giao cho doanh nghiệp đưa đi chế biến. Ảnh: Nguyễn Mai
Liên kết sản xuất - tiêu thụ, hướng tới phát triển bền vững
Một trong những yếu tố then chốt giúp mô hình trồng sâm Nữ hoàng tại Tam Hiệp vận hành hiệu quả là phương thức sản xuất gắn với liên kết tiêu thụ. Hợp tác xã đã ký hợp đồng với doanh nghiệp tại Đà Nẵng, bao tiêu toàn bộ sản phẩm lá và củ sâm. Lá sâm được thu mua để chế biến trà và cao, tạo đầu ra ổn định ngay từ đầu.
Quy trình canh tác được thực hiện theo hướng hữu cơ. Cây được bổ sung dinh dưỡng hữu cơ định kỳ mỗi tuần, đồng thời duy trì tưới nước hai lần mỗi ngày để bảo đảm độ ẩm. Điều kiện đất tơi xốp, nguồn nước sạch tại khu vực Tam Hiệp khá phù hợp với loại cây trồng này.
Trong quá trình chăm sóc, cây có thể gặp một số sâu bệnh, như sâu đục thân, nhưng chủ yếu được xử lý bằng biện pháp thủ công, nhằm bảo đảm tiêu chí sản xuất an toàn. Hằng tháng, hợp tác xã chủ động lấy mẫu sản phẩm đi xét nghiệm, đánh giá thành phần dinh dưỡng để điều chỉnh quy trình chăm sóc phù hợp.
Cây trồng mới bước đầu cho thấy tiềm năng mang lại giá trị kinh tế cao trên đồng đất Hát Môn. Ảnh: Nguyễn Mai
Thực tế cũng cho thấy, việc tích tụ ruộng đất thành các thửa lớn đã tạo điều kiện thuận lợi để triển khai mô hình sản xuất tập trung. Trong bối cảnh nhiều hộ dân không còn mặn mà với sản xuất nông nghiệp, hợp tác xã đã đứng ra thuê hoặc mượn đất để tổ chức sản xuất quy mô lớn, nâng cao hiệu quả sử dụng đất.
Theo Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Hát Môn Dương Chí Thanh, địa phương luôn khuyến khích các mô hình nông nghiệp mới. “Chúng tôi thường xuyên kiểm tra, động viên, lắng nghe ý kiến từ hợp tác xã và người dân để kịp thời tháo gỡ khó khăn. Những mô hình hiệu quả như trồng sâm Nữ hoàng sẽ là cơ sở để nhân rộng, góp phần khai thác tốt tiềm năng đất đai, hạn chế tình trạng ruộng bỏ hoang”, ông Thanh cho biết.
Thời gian tới, Hợp tác xã Tổng hợp và Dịch vụ thương mại Tam Hiệp mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ của chính quyền trong khâu sơ chế, chế biến và phát triển sản xuất theo chuỗi liên kết với doanh nghiệp. Khi hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh, sản phẩm sâm không chỉ dừng ở nguyên liệu thô, mà còn có thể nâng cao giá trị gia tăng.
Với những kết quả bước đầu, cây sâm Nữ hoàng đang dần khẳng định là hướng đi phù hợp trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại Hát Môn, nếu tiếp tục được đầu tư bài bản và nhân rộng…
Nguyễn Mai