Hát nhép, hát đè: 'Vùng xám' khiến thị trường âm nhạc méo mó

4 giờ trướcBài gốc

Sở VH&TT TP.HCM vừa yêu cầu chấn chỉnh nạn hát nhép, yêu cầu các đơn vị nghệ thuật biểu diễn trung thực và không lạm dụng bản thu sẵn thay cho hát trực tiếp. Theo cơ quan quản lý, việc biểu diễn thiếu trung thực xâm phạm quyền thụ hưởng văn hóa của công chúng và gây tác động tiêu cực đến đạo đức xã hội. Động thái này đang thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận.

Những lần 'lộ bài' nhớ đời của các ca sĩ

Hát nhép không phải là hiện tượng mới, nhưng mạng xã hội khiến nó trở nên khó che giấu hơn bao giờ hết. Khán giả từng chứng kiến những khoảnh khắc “lộ bài” khó chối cãi của các ca sĩ. Gần đây nhất là ca sĩ Duyên Quỳnh bị phát hiện hát nhép ca khúc Viết tiếp câu chuyện hòa bình tại lễ trao giải Làn Sóng Xanh.

Trước làn sóng chỉ trích, nữ ca sĩ lên tiếng xin lỗi, thừa nhận “chưa mang lại trải nghiệm đẹp, hoàn chỉnh, chuyên nghiệp tới khán giả”, đồng thời cho biết sẽ “rút kinh nghiệm sâu sắc”, chỉnh sửa để tốt hơn.

Ca sĩ Duyên Quỳnh lộ hát nhép ở lễ trao giải Làn Sóng Xanh.

Trước đó, trường hợp của ca sĩ Bích Phương bị giật micro nhưng giọng hát vẫn vang lên, hay ca sĩ Hòa Minzy khi hát Tìm một nửa cô đơn, kéo micro ra xa nhưng âm thanh vẫn rõ, trường hợp của ca sĩ Hùng Huỳnh cũng tương tự.

Nếu hát nhép là việc ca sĩ chỉ cử động môi theo bản thu sẵn, thậm chí micro không bật, thì “hát đè” lại khác. Ca sĩ vẫn hát, nhưng phía dưới có sẵn lớp giọng thu âm để “đỡ” những đoạn khó hoặc làm dày âm thanh. Đây là thủ thuật phổ biến, đặc biệt trong các sân khấu lớn, nơi nghệ sĩ vừa phải hát vừa thực hiện vũ đạo. Không ít chương trình thậm chí coi đây là phương án “an toàn” để bù vào hạn chế thanh nhạc của nghệ sĩ.

Tuy nhiên, điều khiến khán giả bức xúc không đơn thuần là việc nghệ sĩ có sử dụng hỗ trợ kỹ thuật, mà là cảm giác bị đánh lừa khi những gì họ nghe không phải là giọng hát thật tại thời điểm đó.

Hát nhép, hát đè và khoảng mờ của biểu diễn

Chia sẻ với PV Báo Điện tử VTC News, vocal coach Nguyễn Hoàng Mỹ Ngọc cho biết một trong những nguyên nhân khiến tranh cãi kéo dài là việc thiếu phân loại rõ ràng các hình thức biểu diễn. Khi mọi yếu tố hỗ trợ đều bị gọi chung là “hát nhép”, thị trường rơi vào tình trạng nhập nhằng vừa khó quản lý, vừa khó đánh giá công bằng năng lực nghệ sĩ.

Theo chuyên gia, trong thực hành biểu diễn cần tách bạch ba cấp độ: hát nhép hoàn toàn, biểu diễn có hỗ trợ và biểu diễn live hoàn toàn. Việc nhập nhằng giữa các khái niệm này chính là “vùng xám” để hát nhép tồn tại. Khi mọi thứ đều có thể được gọi là “hỗ trợ kỹ thuật”, ranh giới đúng - sai trở nên mờ nhạt.

Concert Anh trai say hi dùng hát đè.

Ở góc độ nghệ sĩ, ca sĩ Bảo Trâm cho rằng không thể đánh đồng tất cả. Việc sử dụng hát đè hay hỗ trợ kỹ thuật trong một số trường hợp có thể là cần thiết. Bên cạnh đó còn phụ thuộc vào yêu cầu của chương trình, đặc biệt với các chương trình lớn hoặc truyền hình trực tiếp, nơi yếu tố ổn định được đặt lên hàng đầu.

Bảo Trâm nhấn mạnh vấn đề không nằm ở đúng - sai tuyệt đối giữa hát live, hát nhép hay hát đè, mà ở sự minh bạch. Nghệ sĩ và đơn vị tổ chức cần trao đổi rõ ràng ngay từ đầu để thống nhất hình thức biểu diễn phù hợp.

Cô cho biết bản thân luôn hướng tới việc hát live và không né tránh sân khấu thật, nhưng trong những điều kiện không cho phép vẫn phải chấp nhận phương án khác, với điều kiện mọi thỏa thuận cần được thông báo rõ ràng, thậm chí đưa vào hợp đồng để tránh hiểu lầm và đảm bảo sự chuyên nghiệp.

Lừa dối khán giả và hệ lụy lớn hơn

Theo chuyên gia Nguyễn Hoàng Mỹ Ngọc, vấn đề lớn nhất không phải là việc có sử dụng công nghệ hỗ trợ, mà là cách nghệ sĩ sử dụng nó để xây dựng hình ảnh sai lệch về năng lực.

"Việc hát nhép không đáng sợ bằng việc lừa dối và làm khán giả tin rằng họ đang hát thật. Khiến khán giả quen với những âm thanh live giả đó đến nỗi đánh giá ngược lại những nghệ sĩ đã trình diễn live hoàn toàn", vocal coach Nguyễn Hoàng Mỹ Ngọc nhấn mạnh.

Việc hát nhép không đáng sợ bằng việc lừa dối và làm khán giả tin rằng họ đang hát thật.

Vocal Coach Nguyễn Hoàng Mỹ Ngọc

Thực tế cho thấy, nhiều nghệ sĩ vẫn quảng bá hình ảnh “hát live tốt”, “trình diễn đỉnh cao”, nhưng lại phụ thuộc gần như hoàn toàn vào bản thu sẵn khi đứng trên sân khấu. Đây không còn là câu chuyện kỹ thuật, mà là vấn đề trung thực với công chúng.

"Một nghệ sĩ chuyên nghiệp cần hiểu rõ năng lực biểu diễn thực tế của mình. Nếu biết rõ mình không thể đáp ứng yêu cầu live nhưng vẫn nhận show với format đòi hỏi điều đó.

Nếu việc này còn được lặp lại nhiều lần mà không phải là sự cố đột xuất hiếm hoi, thì đây không chỉ là vấn đề cá nhân, mà còn ảnh hưởng đến chất lượng chương trình, niềm tin của khán giả, uy tín của thị trường", chuyên gia nói thêm.

Nếu chỉ nhìn ở bề mặt, hát nhép gây ra tranh cãi và phản ứng dư luận. Nhưng ở tầng sâu hơn, hệ lụy nguy hiểm nhất là sự suy giảm tiêu chuẩn nghề nghiệp.

Chuyên gia Nguyễn Hoàng Mỹ Ngọc cho rằng khi hát nhép trở thành bình thường, nghệ sĩ không còn động lực nâng cao kỹ thuật, hệ đào tạo không bị áp lực cải tiến, nhà sản xuất ưu tiên hình thức hơn nội dung. Dần dần, thị trường sẽ hình thành chuẩn mực thấp, trong đó năng lực thật không còn là yếu tố quyết định.

Nếu tư duy đó lan rộng, ngành âm nhạc sẽ đi vào chu kỳ nguy hiểm, càng nhiều sản phẩm hoàn hảo trên nền tảng số, nhưng càng ít nghệ sĩ thật sự làm chủ sân khấu. Nhạc AI sẽ chiếm dần thị trường thay vì kéo khán giả đến sân khấu để nghe và xem nghệ sĩ trình diễn.

Cấm hát nhép để thiết lập lại chuẩn mực nghệ thuật

Khán giả ngày nay không còn dễ bị qua mặt. Sự hiểu biết và yêu cầu thưởng thức cao hơn chính là áp lực buộc nghệ sĩ phải nghiêm túc với năng lực thật, thay vì dựa dẫm vào kỹ thuật.

Ở các thị trường phát triển như Hàn Quốc hay Âu Mỹ, tiêu chuẩn biểu diễn không đi theo hướng cực đoan mà ngày càng tinh vi hơn. Nghệ sĩ vẫn sử dụng công nghệ hỗ trợ, nhưng điểm khác biệt là họ đủ năng lực để làm chủ nó: vừa trình diễn vũ đạo cường độ cao, vừa đảm bảo hát live rõ ràng, giảm dần sự phụ thuộc vào backing track. Đây là kết quả của việc nâng cấp năng lực ca sĩ đến mức có thể làm chủ hệ thống hỗ trợ.

Soobin là một trong những ca sĩ có khả năng trình diễn vũ đạo và hát live tốt.

Động thái siết chặt quy định về hát nhép của cơ quan quản lý được xem là bước “thanh lọc” tất yếu để bảo vệ giá trị thực của nghệ thuật. Vấn đề cốt lõi không phải là bài trừ công nghệ, mà là xác lập lại rằng công nghệ chỉ được phép đóng vai trò hỗ trợ, tuyệt đối không được thay thế năng lực tự thân của nghệ sĩ.

Một thị trường âm nhạc chuyên nghiệp chỉ có thể hình thành khi các đơn vị tổ chức thực hiện sự minh bạch hóa loại hình biểu diễn, còn nghệ sĩ đủ bản lĩnh để khẳng định thực lực trong những sân khấu hát live trực tiếp.

Lê Chi

Nguồn VTC : https://vtcnews.vn/hat-nhep-hat-de-vung-xam-khien-thi-truong-am-nhac-meo-mo-ar1012313.html