HĐND thành phố Hà Nội thông qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm

3 giờ trướcBài gốc

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn trình bày tờ trình về việc thông qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Ảnh: Thành Nguyễn

Tầm nhìn 100 năm: Định hình cấu trúc đô thị đa trung tâm, đa tầng, gắn kết vùng

Trình bày tờ trình, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, Quy hoạch được xây dựng theo các giai đoạn rõ ràng gồm: Giai đoạn ngắn hạn đến năm 2035, trung hạn đến năm 2045, dài hạn đến năm 2065 và tầm nhìn chiến lược 100 năm.

Theo đó, mục tiêu đến năm 2035, Hà Nội cơ bản trở thành thành phố “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, là trung tâm kinh tế, giáo dục, y tế và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Đến năm 2045, Thủ đô hội tụ tri thức và công nghệ toàn cầu, ngang tầm các thủ đô của các nước phát triển; và đến năm 2065 cùng tầm nhìn sau đó, hướng tới trở thành thành phố toàn cầu với chất lượng sống cao.

Một trong những điểm nhấn của quy hoạch là định hình cấu trúc đô thị theo không gian phát triển mở, đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm; trong đó sông Hồng được xác định là trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo, giữ vai trò trung tâm kết nối với vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.

Quy hoạch lần này cũng thể hiện rõ sự đổi mới mạnh mẽ về tư duy và phương pháp, chuyển từ cách tiếp cận “quy hoạch hàn lâm” sang “quy hoạch hành động”. Các định hướng được gắn chặt với chương trình, kế hoạch thực hiện, làm cơ sở triển khai ngay các dự án động lực mang tính chiến lược, đặc biệt là phát triển hệ thống hạ tầng giao thông, trong đó đường sắt đô thị được xác định là trụ cột nhằm khắc phục các điểm nghẽn của đô thị lớn.

Đồ án đề xuất 11 nhóm giải pháp đột phá, trong đó nổi bật là tăng cường liên kết vùng; phát triển đô thị theo mô hình TOD lấy giao thông công cộng làm trung tâm; hình thành các cực tăng trưởng mới để giãn dân khu vực nội đô; xây dựng đô thị thông minh, xanh và bền vững; tái thiết đô thị có chọn lọc; khai thác không gian đa tầng, đa lớp; phát triển sân bay thứ hai của vùng Thủ đô tại phía Nam; đồng thời giải quyết căn bản các vấn đề môi trường.

Về không gian phát triển, vùng đô thị Hà Nội được tổ chức theo mô hình “chùm đô thị hướng tâm”, với đô thị trung tâm là hạt nhân, giữ vai trò kết nối vùng và quốc tế. Các đô thị vệ tinh được phân vai chức năng rõ ràng, góp phần chia sẻ áp lực dân số và tạo động lực phát triển cho toàn vùng.

Quy hoạch xác định 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực. Các trục này đóng vai trò như “xương sống” kết nối các khu vực, hình thành hệ sinh thái không gian kinh tế đô thị đồng bộ và hiện đại.

Đáng chú ý, trong bối cảnh quỹ đất ngày càng hạn chế, quy hoạch chuyển hướng khai thác không gian theo chiều đứng (đa tầng) và tích hợp đa giá trị trong cùng một không gian (đa lớp), bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường. Không gian đô thị được tổ chức theo ba tầng chức năng chính, bao gồm không gian ngầm cho hạ tầng và dịch vụ; không gian mặt đất và tầm thấp cho sinh hoạt và giao thông; và không gian trên cao gắn với các mô hình phát triển mới trong tương lai.

Cấu trúc đô thị đa lớp cũng được hình thành trên nền tảng các lớp giá trị gồm di sản - văn hóa, sinh thái - tự nhiên và kinh tế - số hóa. Việc kiểm soát ranh giới phát triển đô thị được đặt ra chặt chẽ nhằm hạn chế tình trạng phát triển lan tỏa, đồng thời thúc đẩy phát triển đô thị nén tại các khu vực giao thông công cộng.

Đối với khu vực nông thôn, quy hoạch chuyển đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang kinh tế nông nghiệp sinh thái, ứng dụng công nghệ cao và gia tăng giá trị. Đồng thời, chú trọng bảo tồn không gian làng truyền thống với cấu trúc “làng trong phố - phố trong làng”, gắn với phát triển du lịch, văn hóa và các ngành nghề truyền thống.

Một định hướng quan trọng khác là phát triển không gian xanh với mục tiêu tỷ lệ cây xanh đạt 40-50% diện tích tự nhiên toàn thành phố, đồng thời duy trì quỹ đất nông nghiệp, lâm nghiệp, mặt nước và hành lang thoát lũ ở mức hợp lý, bảo đảm phát triển bền vững.

Các đại biểu HĐND thành phố tập trung theo dõi các thông tin về đồ án Quy hoạch. Ảnh: Thành Nguyễn.

Từ quy hoạch đến hành động: Lộ trình triển khai, nguồn lực và cơ chế đột phá

Để bảo đảm tính khả thi, quy hoạch được cụ thể hóa thành các kế hoạch triển khai theo từng giai đoạn 5 năm và hằng năm, gắn chặt với kế hoạch đầu tư công và phát triển kinh tế - xã hội của thành phố. Các quy hoạch cấp dưới và quy hoạch ngành, lĩnh vực cũng sẽ được rà soát, điều chỉnh để bảo đảm thống nhất với định hướng tổng thể.

Đồng thời, thành phố sẽ phân công rõ trách nhiệm cho từng cấp, từng ngành trong tổ chức thực hiện, tăng cường cơ chế giám sát, kiểm tra tiến độ và chất lượng triển khai, bảo đảm không làm sai lệch các định hướng lớn của quy hoạch. Việc thiết lập hệ thống quản lý đầu tư liên ngành, kết nối các lĩnh vực kế hoạch, tài chính, xây dựng và quy hoạch cũng được xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả điều phối, kịp thời tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Thành phố sẽ thiết lập hệ thống quản lý đầu tư liên ngành, đồng thời đánh giá định kỳ kết quả thực hiện để kịp thời điều chỉnh. Chương trình phát triển đô thị toàn thành phố sẽ là công cụ quan trọng để kiểm soát tốc độ và chất lượng đô thị hóa.

Trong giai đoạn 2026-2030, Hà Nội ưu tiên hoàn thiện các tuyến vành đai, các trục giao thông hướng tâm, hệ thống cầu vượt sông, đồng thời đẩy nhanh tiến độ các tuyến đường sắt đô thị và các dự án xử lý môi trường cấp bách. Giai đoạn tiếp theo sẽ tập trung hoàn thiện mạng lưới hạ tầng, xây dựng sân bay thứ hai và các trung tâm y tế, giáo dục quy mô lớn.

Để hiện thực hóa quy hoạch, vấn đề huy động nguồn lực được xác định là then chốt. Dự kiến, tổng nhu cầu vốn đầu tư cho các giai đoạn phát triển là rất lớn, đòi hỏi các cơ chế linh hoạt và hiệu quả, trong đó có khai thác giá trị gia tăng từ đất đai theo mô hình TOD, phát hành trái phiếu đô thị quốc tế và đẩy mạnh hợp tác công - tư.

Theo dự báo, giai đoạn 2026-2035, Hà Nội cần khoảng 11 triệu tỷ đồng để định hình khung hạ tầng chiến lược; giai đoạn 2036-2045 cần khoảng 25,3 triệu tỷ đồng để mở rộng và bứt phá; và giai đoạn 2046-2065, nhu cầu vốn có thể lên tới hơn 100 triệu tỷ đồng để hoàn thiện cấu trúc đô thị đa tầng và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0”. Trong bối cảnh đó, thành phố sẽ ưu tiên phân bổ nguồn lực vào các lĩnh vực then chốt như hệ thống đường sắt đô thị, hạ tầng số và các tổ hợp y tế, giáo dục chất lượng cao, qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa và thu hút mạnh mẽ nguồn lực xã hội tham gia đầu tư.

Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý quy hoạch sẽ được đẩy mạnh, thông qua hệ thống dữ liệu không gian và bản sao số, nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý.

Đến ngày 24-3, UBND thành phố đã tiếp nhận ý kiến của các bộ ngành, tỉnh thành, sở ngành, phường, xã và các chuyên gia, tổ chức, cơ quan, cộng đồng dân cư góp ý, phối hợp cung cấp thông tin, tài liệu. Đáng chú ý, có hơn 8.300 ý kiến góp ý của cộng đồng dân cư, tập trung vào các vấn đề như phát triển không gian sông Hồng, bảo tồn di sản, hạ tầng giao thông và môi trường, bảo đảm công bằng và an sinh xã hội...

“Đánh thức” giá trị sông hồ

Phát biểu đóng góp ý kiến, đại biểu Đàm Văn Huân, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Ứng Hòa bày tỏ sự thống nhất cao với tờ trình của UBND thành phố và báo cáo thẩm tra của HĐND thành phố. Theo đại biểu, quy hoạch lần này thể hiện bước tiến rõ rệt về tư duy, với tầm nhìn dài hạn 100 năm, được UBND thành phố khẩn trương xây dựng đồng bộ, bám sát Luật Thủ đô và Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Đại biểu HĐND thành phố Đàm Văn Huân đóng góp ý kiến. Ảnh: Thành Nguyễn.

Dưới góc độ chuyên môn, đại biểu Lê Văn Đức bổ sung ý kiến về vai trò của yếu tố mặt nước trong cấu trúc đô thị. Theo ông, Hà Nội vốn được định danh là thành phố “trong sông”, vì vậy hệ thống sông, hồ, đầm không chỉ là tài nguyên tự nhiên mà còn là “linh hồn”, góp phần quyết định diện mạo và cấu trúc không gian đô thị.

Đại biểu đánh giá cao việc trong đồ án quy hoạch, yếu tố mặt nước đã được nâng tầm trở thành trục dẫn dắt không gian phát triển. Đặc biệt, sông Hồng được xác định là trục cảnh quan trung tâm, kết nối các vùng di sản, tạo nền tảng để chuyển đổi không gian đô thị từ trạng thái “quay lưng” sang “hướng sông”, mở rộng phát triển hai bên bờ, hình thành diện mạo mới cho Thủ đô.

Cùng với đó, quy hoạch cũng chú trọng phục hồi các dòng sông lịch sử như sông Đáy, sông Nhuệ, sông Đuống, sông Tô Lịch, đồng thời nâng cấp hệ thống tiêu thoát nước thông qua các trạm bơm lớn như Yên Nghĩa, Liên Mạc, Xuân Phương, góp phần cải thiện môi trường và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, theo đại biểu, để hiện thực hóa tầm nhìn này vẫn còn nhiều thách thức, trước hết là vấn đề ô nhiễm nguồn nước. Để biến các dòng sông thành không gian cảnh quan thực sự, cần một cuộc “cách mạng” trong xử lý nước thải sinh hoạt và công nghiệp, đặc biệt từ các khu vực thượng nguồn.

Bên cạnh đó là bài toán cân bằng giữa phát triển và bảo tồn. Áp lực gia tăng dân số và đô thị hóa có thể làm thu hẹp diện tích mặt nước nếu không có các quy định quản lý chặt chẽ, đồng bộ. Ngoài ra, hệ thống sông ngòi liên quan đến nhiều địa phương, do đó đòi hỏi cơ chế phối hợp liên ngành, liên tỉnh hiệu quả.

Từ những phân tích trên, đại biểu đề xuất một số giải pháp trọng tâm. Về pháp lý, cần ban hành các quy chuẩn cụ thể về hành lang bảo vệ sông, hồ và kiểm soát mật độ xây dựng ven mặt nước. Về kinh tế, khuyến khích các mô hình hợp tác công - tư trong phát triển công viên ven sông, du lịch sinh thái và hạ tầng dịch vụ, đồng thời bảo đảm không gian mở cho người dân tiếp cận.

Về kỹ thuật, cần triển khai các dự án phục hồi dòng sông, xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung và ứng dụng công nghệ số trong quản lý thủy văn, như mô hình “bản sao số” (Digital Twin), sử dụng cảm biến thông minh để giám sát chất lượng nước và mực nước theo thời gian thực.

Các đại biểu HĐND thành phố biểu quyết thông qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Ảnh: Thành Nguyễn

Sau phát biểu tiếp thu và làm rõ ý kiến của 2 đại biểu, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn khẳng định, sau khi được HĐND thành phố thông qua, Quy hoạch sẽ tiếp tục được hoàn thiện trên cơ sở tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp, trước khi trình phê duyệt và công bố theo đúng quy định.

Bảo Hân

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/hdnd-thanh-pho-ha-noi-thong-qua-quy-hoach-tong-the-thu-do-ha-noi-tam-nhin-100-nam-741795.html