1. Chức năng quan trọng của hệ bạch huyết
Theo TS.BS.Nguyễn Vinh Quang (Phòng khám BV ĐHYD TP. HCM), hệ bạch huyết là một mạng lưới các mạch máu, hạch bạch huyết, dịch bạch huyết, cùng nhiều cơ quan miễn dịch như lách, amidan và tuyến ức. Mạng lưới này phân bố khắp cơ thể và liên kết chặt chẽ với hệ miễn dịch. Với chức năng chính là vận chuyển dịch bạch huyết và bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây hại như vi khuẩn, virus và tế bào ung thư, hệ thống này hoạt động song song với hệ tuần hoàn, nhưng thay vì vận chuyển oxy và các chất dinh dưỡng, nó chuyên chở các tế bào miễn dịch và chất thải của cơ thể.
Hệ bạch huyết có nhiều chức năng quan trọng trong việc duy trì sức khỏe của cơ thể, bao gồm:
Bảo vệ cơ thể khỏi nhiễm trùng
Hệ bạch huyết là một phần quan trọng trong hệ miễn dịch. Khi các tác nhân gây bệnh xâm nhập vào cơ thể, các hạch bạch huyết nằm ở cổ, nách, bẹn hoạt động như "trạm kiểm soát miễn dịch". Từ đó tác nhân gây bệnh sẽ bị phát hiện, đồng thời các tế bào bạch cầu trong hạch bạch huyết sẽ bắt đầu sản xuất kháng thể và các chất hóa học giúp tiêu diệt các mầm bệnh. Đây cũng là lý do khi cơ thể nhiễm trùng, hạch thường sưng đau do hoạt động miễn dịch tăng lên.
Hệ bạch huyết.
Duy trì sự cân bằng dịch thể trong cơ thể
Hệ bạch huyết giúp duy trì sự cân bằng chất lỏng trong cơ thể bằng cách thu thập dịch lỏng dư thừa từ các mô và chuyển về hệ tuần hoàn. Điều này giúp ngăn ngừa tình trạng phù nề, khi các dịch cơ thể không thể thoát ra ngoài và tích tụ trong các mô. Nếu quá trình này bị gián đoạn, dịch có thể tích tụ trong mô gây sưng phù, cảm giác nặng chân hoặc phù tay chân sau phẫu thuật.
Tham gia vào quá trình tiêu hóa
Mạch bạch huyết còn giúp vận chuyển các dưỡng chất hấp thụ từ đường ruột, đặc biệt là các axit béo và vitamin tan trong dầu (vitamin A, D, E, K) đến các cơ quan khác trong cơ thể. Hệ bạch huyết giúp quá trình tiêu hóa và hấp thụ chất dinh dưỡng diễn ra hiệu quả hơn.
Tạo ra và lưu trữ các tế bào miễn dịch
Hệ bạch huyết là nơi tạo ra và lưu trữ các tế bào miễn dịch, bao gồm các tế bào bạch cầu như lympho và đại thực bào. Các tế bào này giúp phát hiện và tiêu diệt các mầm bệnh xâm nhập, bảo vệ cơ thể khỏi nhiễm trùng và ung thư.
2. Vì sao hệ bạch huyết trở thành từ khóa được tìm kiếm nhiều trong phương pháp làm đẹp?
Những năm gần đây, cụm từ "hệ bạch huyết", "massage dẫn lưu bạch huyết" hay "thải độc bạch huyết" xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội và các diễn đàn chăm sóc sức khỏe.
Chuyên gia Trần Thị Luyến – Trưởng khoa tạo mẫu và chăm sóc sắc đẹp Trường trung cấp kinh tế kỹ thuật công thương (CCI) cho hay: Xu hướng này đến từ sự kết hợp giữa nhu cầu làm đẹp, chăm sóc sức khỏe chủ động và ảnh hưởng của truyền thông số.
Trào lưu "thải độc cơ thể" ngày càng phổ biến:Nhiều người quan tâm đến việc cải thiện sức khỏe từ bên trong thông qua ăn uống lành mạnh, ngủ đủ giấc và hỗ trợ cơ chế đào thải tự nhiên của cơ thể. Do hệ bạch huyết liên quan đến vận chuyển dịch và chất thải tế bào, nên nó thường được nhắc đến trong các nội dung "detox", dù nhiều quảng cáo đang thổi phồng quá mức vai trò của hệ thống này.
Tuy nhiên, cơ thể vốn đã có gan, thận, ruột và hệ bạch huyết phối hợp đào thải chất cặn bã. Đến nay, chưa có bằng chứng khoa học cho thấy các phương pháp "thông tắc bạch huyết cấp tốc" có thể chữa bệnh hay loại bỏ "độc tố" thần kỳ như quảng cáo.
Massage dẫn lưu bạch huyết được ưa chuộng trong làm đẹp:Cũng theo bà Trần Thị Luyến, một trong những xu hướng nổi bật hiện nay là massage dẫn lưu bạch huyết (lymphatic drainage massage). Kỹ thuật này sử dụng các động tác xoa vuốt nhẹ nhàng theo chiều dòng bạch huyết nhằm hỗ trợ lưu thông dịch.
Khi thực hiện đúng cách, phương pháp này có thể giúp:
Giảm sưng phù mặt sau khi ngủ dậy.
Hỗ trợ giảm cảm giác nặng chân do ứ dịch nhẹ.
Giúp khuôn mặt trông thon gọn tạm thời.
Tăng cảm giác thư giãn, dễ chịu...
Do đó, nhiều spa và trung tâm chăm sóc da cũng đưa kỹ thuật này vào liệu trình massage mặt bằng tay hoặc kết hợp đá gua sha. Tuy nhiên, hiệu quả chủ yếu mang tính hỗ trợ tạm thời, không thể thay thế điều trị y khoa trong các bệnh lý phù bạch huyết hoặc rối loạn tuần hoàn.
Nguyễn Hà