Hé lộ bản đồ vật chất tối chi tiết nhất trong lịch sử

3 giờ trướcBài gốc

Theo đó, bản đồ cập nhật hé lộ những chi tiết mới về cấu trúc vĩ mô của vũ trụ, trong đó có các cụm thiên hà cũng như các vùng có mật độ vật chất thấp hơn, với độ sắc nét vượt trội.

Bản đồ mới về sự phân bố của vật chất tối được xây dựng dựa trên hiện tượng bẻ cong ánh sáng vốn gây ra những biến dạng rất nhỏ trong hình dạng của khoảng 250.000 thiên hà xa xôi được Kính viễn vọng không gian James Webb ghi nhận.

Trước đây, các nhà khoa học đã từng thiết kế bản đồ vật chất tối dựa trên dữ liệu của Kính viễn vọng Không gian Hubble. Tuy nhiên, giờ đây, nhờ Kính viễn vọng không gian James Webb sở hữu độ phân giải cao gấp đôi, bao phủ vùng vũ trụ rộng hơn, các nhà khoa học có thể quan sát vũ trụ ở những thời kỳ sớm hơn, tương đương khoảng 8–10 tỷ năm trước - giai đoạn then chốt trong quá trình hình thành các thiên hà.

Nhà vũ trụ học quan sát Diana Scognamiglio đến từ Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) thuộc NASA, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết bản đồ mới cho phép phân giải những cấu trúc vật chất tối tinh vi hơn, giúp phát hiện các vùng có mật độ vật chất cao hơn chưa từng được nghiên cứu, đồng thời mở rộng việc lập bản đồ vật chất tối sang các thời kỳ sớm hơn của vũ trụ. Bà Scognamiglio nhấn mạnh Kính viễn vọng Không gian Hubble đã giúp việc quan sát các thiên hà mờ nhạt và xa xôi trở nên khả thi với độ chi tiết, sắc nét chưa từng có. Qua đó, mang lại cho giới khoa học cơ hội khai thác một mạng lưới thiên hà nền với mật độ dày đặc và hình ảnh sắc nét hơn, đồng nghĩa với khả năng thiết kế một bản đồ vật chất tối chính xác hơn.

Vật chất thông thường cấu thành nên các ngôi sao, hành tinh, con người và mọi thứ mà chúng ta có thể quan sát trực tiếp. Tuy nhiên, vật chất thông thường chỉ chiếm khoảng 15% tổng lượng vật chất trong vũ trụ. Phần còn lại là vật chất tối – loại vật chất không phát sáng và không phản xạ ánh sáng, khiến nó vô hình đối với mắt người và các kính thiên văn.

Sự tồn tại của vật chất tối được các nhà khoa học suy luận thông qua tác động hấp dẫn mà nó gây ra trên quy mô lớn như tốc độ quay của các thiên hà, cách các cụm thiên hà liên kết với nhau, hay hiện tượng ánh sáng từ các thiên thể xa xôi bị bẻ cong khi đi qua những cấu trúc vũ trụ có khối lượng lớn.

Bản đồ mới bao phủ một khu vực bầu trời mang tên Khảo sát Tiến hóa Vũ trụ (COSMOS), nằm theo hướng của chòm sao Sextans. Theo các nhà nghiên cứu, bản đồ này sẽ tạo nền tảng quan trọng cho nhiều hướng nghiên cứu vũ trụ trong tương lai.

Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Astronomy.

Thùy Liên (TTXVN)

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/khoa-hoc-cong-nghe/he-lo-ban-do-vat-chat-toi-chi-tiet-nhat-trong-lich-su-20260127163452128.htm