Hệ lụy từ tảo hôn, hôn nhân cận huyết ở vùng cao Thanh Hóa

3 giờ trướcBài gốc

Hệ lụy của tảo hôn và hôn nhân cận huyết

Thanh Hóa vùng đất có diện tích miền núi và đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tới hơn 71% diện tích tự nhiên. Toàn tỉnh là nơi sinh sống của hơn 1 triệu người với 7 dân tộc anh em.

Đồng bào dân tộc thường sống ở khu vực núi cao, giao thông khó khăn.

Trên địa bàn rộng gần 8.000 km², trải dài qua hàng trăm xã, thôn bản, cùng hơn 213 km đường biên giới, vùng dân tộc thiểu số và miền núi không chỉ giữ vị trí chiến lược về quốc phòng, an ninh mà còn là khu vực giàu tiềm năng phát triển kinh tế - xã hội.

Thế nhưng, phía sau những đổi thay tích cực, một vấn đề từng tồn tại dai dẳng suốt nhiều năm qua là tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống với những hủ tục để lại nhiều hệ lụy nặng nề cho đời sống xã hội.

Không ít các hủ tục lạc hậu kìm kẹp người dân vào đói nghèo.

Việc kết hôn khi chưa đủ tuổi theo quy định của pháp luật và hôn nhân cận huyết thống không chỉ là hành vi vi phạm Luật Hôn nhân và Gia đình mà còn gây ra hàng loạt hệ lụy nghiêm trọng.

Trước hết là ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, đặc biệt là sức khỏe sinh sản. Những cặp vợ chồng kết hôn sớm thường chưa phát triển đầy đủ về thể chất và tâm lý, dẫn đến nguy cơ cao về tai biến sản khoa, suy dinh dưỡng, trẻ sinh ra nhẹ cân, thậm chí dị tật bẩm sinh. Với hôn nhân cận huyết, nguy cơ này còn cao hơn nhiều lần khi các yếu tố di truyền bất lợi bị “khuếch đại”.

Hệ lụy khó lường từ tảo hôn, hôn nhân cận huyết.

Không dừng lại ở đó, tảo hôn còn kéo theo hệ lụy về giáo dục. Nhiều em phải bỏ học giữa chừng để lập gia đình, đánh mất cơ hội phát triển bản thân. Điều này khiến chất lượng nguồn nhân lực ở vùng cao bị ảnh hưởng, vòng luẩn quẩn của đói nghèo, thiếu kiến thức tiếp tục kéo dài qua nhiều thế hệ.

Về mặt xã hội, tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống góp phần làm gia tăng gánh nặng an sinh, cản trở quá trình xây dựng đời sống văn hóa mới ở khu dân cư. Những gia đình trẻ thiếu kỹ năng sống, thiếu điều kiện kinh tế dễ rơi vào khó khăn, thậm chí phát sinh các vấn đề xã hội khác.

Nỗ lực thay đổi nhận thức từ cơ sở

Nhận thức rõ những hệ lụy đó, từ năm 2015 đến nay, Thanh Hóa đã triển khai nhiều chương trình, đề án nhằm giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Hàng trăm hội nghị tập huấn, tuyên truyền đã được tổ chức, thu hút hàng chục nghìn lượt cán bộ, người dân và học sinh tham gia.

Thanh Hóa quyết tâm xóa bỏ hủ tục tảo hôn, hôn nhân cận huyết.

Các hình thức truyền thông cũng được đa dạng hóa: từ hội thi, sân khấu hóa, ngoại khóa trong trường học đến phát hành hàng chục nghìn tài liệu, tờ rơi, pa nô… Nhiều mô hình điểm tại thôn bản, trường học được xây dựng, góp phần đưa kiến thức pháp luật và sức khỏe sinh sản đến gần hơn với người dân.

Đặc biệt, vai trò của người có uy tín trong cộng đồng, già làng, trưởng bản và các tổ chức đoàn thể được phát huy rõ nét. Chính họ là cầu nối quan trọng giúp thay đổi nhận thức, xóa bỏ dần những hủ tục lạc hậu.

Cần tạo sinh kế bền vững cho người dân tiếp cận với khoa học.

Trao đổi với phóng viên, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Thanh Hóa, Vũ Thị Hương cho biết: Nhờ sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, tình trạng tảo hôn trên địa bàn đã có xu hướng giảm rõ rệt, từ hơn 4% năm 2016 xuống còn khoảng 1,6% vào năm 2024. Đáng chú ý, từ năm 2022 đến nay, hôn nhân cận huyết thống gần như rất ít xảy ra.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy nguy cơ vẫn chưa hoàn toàn được loại bỏ. Ở một số vùng sâu, vùng xa, nơi đời sống còn nhiều khó khăn, nhận thức của một bộ phận người dân vẫn còn hạn chế. Công tác tuyên truyền gặp không ít trở ngại do địa bàn rộng, dân cư phân tán, điều kiện tiếp cận thông tin còn thiếu thốn.

Bên cạnh đó, sự tác động từ mạng xã hội và các luồng thông tin thiếu kiểm chứng cũng đang đặt ra những thách thức mới, đặc biệt với giới trẻ vùng dân tộc thiểu số.

Thực tế cho thấy, để xóa bỏ tận gốc tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống không thể chỉ dựa vào nỗ lực của riêng ngành chức năng. Đó là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự chung tay của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Khi mỗi gia đình, mỗi dòng họ nhận thức rõ hậu quả; khi mỗi thanh niên hiểu được giá trị của học tập, của việc lập gia đình đúng độ tuổi; khi pháp luật được thực thi nghiêm minh – đó cũng là lúc những hủ tục dần bị đẩy lùi.

Hành trình ấy có thể còn nhiều gian nan, nhưng những chuyển biến tích cực hôm nay là nền tảng quan trọng để hướng tới một tương lai nơi vùng cao xứ Thanh không còn những “lời ru buồn” vì tảo hôn, hôn nhân cận huyết, mà thay vào đó là những câu chuyện về tri thức, hạnh phúc và phát triển bền vững.

Thanh Phương

Nguồn Công Lý : https://congly.vn/he-luy-tu-tao-hon-hon-nhan-can-huyet-o-vung-cao-thanh-hoa-518765.html