Hệ sinh thái UAV cảm tử tầm xa của Iran là nhóm vũ khí chiến lược có tầm bắn từ 1.000km trở lên, tích hợp thuật toán trí tuệ nhân tạo và khả năng tấn công bầy đàn để vô hiệu hóa các hệ thống phòng thủ hiện đại. Đây được coi là mảnh ghép phức tạp nhất về mặt kỹ thuật, tạo ra hiểm họa lớn đối với các cơ sở hạ tầng và mục tiêu quân sự giá trị cao.
Shahed-107: Thợ săn mục tiêu di động tầm xa
Mở đầu cho dải vũ khí chiến lược này là Shahed-107, dòng UAV có bán kính hoạt động lên tới 1.500km, được công bố vào tháng 6-2025. Thiết kế của Shahed-107 nổi bật với cấu trúc đuôi hình chữ X, thân trụ dài và mũi nhọn gắn ống Pitot đo tốc độ. Với chiều dài 2,5m và sải cánh 3m, UAV này được tối ưu hóa cho nhiệm vụ lùng sục và tiêu diệt các mục tiêu cơ động như pháo phản lực hoặc tên lửa phòng không.
Về mặt kỹ thuật, Shahed-107 trang bị hệ thống đầu dò quang điện/hồng ngoại (EO/IR) độ phân giải cao và bộ truyền phát dữ liệu video theo thời gian thực. Để duy trì liên lạc ở khoảng cách 1.500km, thiết bị sử dụng công nghệ mạng lưới (mesh network) hoặc kết nối qua các UAV tiếp sóng, cho phép người vận hành điều khiển chính xác ngay cả khi mục tiêu đã rời khỏi vị trí ban đầu.
UAV Shahed-107 của Iran.
Shahed-136: Biểu tượng của chiến thuật sát thương kinh tế
Được mệnh danh là "sát thủ" định hình lại hình ảnh công nghiệp quốc phòng Iran, Shahed-136 sở hữu tầm hoạt động từ 2.000-2.500km (phiên bản 136B có thể đạt trên 4.000km). Với trọng lượng khoảng 200kg và mang đầu đạn nặng tới 50kg, UAV này kết hợp giữa dẫn đường quán tính (INS) và GPS. Đặc biệt, các thiết bị chống nhiễu được tích hợp giúp Shahed-136 duy trì độ chính xác ngay cả trong môi trường bị gây nhiễu tín hiệu định vị mạnh.
Một nguyên mẫu UAV Shahed-136 được Iran trưng bày.
Điểm đột phá nhất của Shahed-136 là khái niệm "Sát thương kinh tế" (Economic Kill). Với chi phí sản xuất chỉ từ 20.000 - 50.000 USD, nó buộc đối phương phải sử dụng các loại tên lửa phòng không đắt đỏ như Patriot (3-4 triệu USD) hoặc SM-2 (2 triệu USD) để đánh chặn. Việc đồng bộ hóa hàng chục chiếc UAV tấn công cùng lúc từ nhiều hướng (Time-On-Target) khiến kho đạn dự trữ và ngân sách quốc phòng của đối phương bị bào mòn nhanh chóng.
Bên trong dây chuyền sản xuất UAV Geran-2, biến thể từ UAV Shahed-136, của Nga.
Mỹ cũng dựa trên công nghệ đảo ngược từ UAV Shahed-136 để sản xuất UAV LUCAS.
Arash-2 và Shahed-238: Sức mạnh công phá và tốc độ phản lực
Arash-2 là dòng UAV cảm tử nặng nhất của Iran với trọng lượng khoảng 2 tấn, mang được 260kg thuốc nổ. Được trang bị đầu dò chống bức xạ đa chế độ (PRH), Arash-2 có nhiệm vụ chuyên biệt là chế áp và tiêu diệt mạng lưới phòng không (SEAD). Nó hoạt động như một cảm biến tầm xa, tự động bắt bám cánh sóng radar để tiêu diệt các đài điều khiển, dọn đường cho lực lượng tấn công chủ lực.
UAV Arash-2.
Trong khi đó, Shahed-238 là bước tiến về tốc độ khi thay thế động cơ cánh quạt bằng động cơ phản lực cỡ nhỏ. Tốc độ cao hơn gấp đôi so với phiên bản tiền nhiệm giúp Shahed-238 vô hiệu hóa các hệ thống pháo phòng không tự hành vốn có tốc độ bám bắt hạn chế. Toàn bộ vỏ máy được phủ sơn hấp thụ sóng radar màu đen mờ, giúp tăng khả năng tàng hình khi tác chiến ban đêm.
UAV Shahed-238 được trang bị động cơ phản lực cỡ nhỏ.
Sự kết hợp giữa các dòng UAV tầm xa này tạo nên một hệ sinh thái tác chiến đa tầng. Từ việc tiêu diệt radar của Arash-2, gây nhiễu và tiêu hao ngân sách của Shahed-136, đến khả năng tấn công chính xác mục tiêu di động của Shahed-107 và Shahed-238, Iran đang thiết lập một phương thức chiến tranh bất đối xứng hiệu quả cao trên chiến trường hiện đại.
Tuệ Nhân